Zygmunt Dzwonkowski

Zygmunt Michał Ludwik Dzwonkowski (ur. 29 kwietnia 1889 w Warszawie, zm. w 1987 w Toronto) – inżynier, pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Zygmunt Dzwonkowski urodził się 24 kwietnia 1889 roku w WarszawieArchiwum Państwowe miasta stołecznego Warszawy, Akta metrykalne parafii św. Krzyża w Warszawie. Księga urodzeń z 1889 r., akt nr 1447, w rodzinie Ludwika i Jadwigi z domu Koyszor. W 1905 roku, po strajku szkolnym, został wyrzucony ze Szkoły Chrzanowskiego w Warszawie. Maturę zdał w 1908 roku w Szkole Realnej w Krakowie. Absolwent I Wydziału Mechanicznego Politechniki we Lwowie Szkoły Politechnicznej we Lwowie.

W czasie I wojny światowej służył w Legionach Polskich. W 1917 pełnił służbę w Komendzie Legionów na stanowisku adiutantaJako adiutant Komendy Legionów odpowiadał za sprawy personalne. Według informacji pochodzących od kuzyna T. Dzwonkowskiego pełnił tam również funkcję oficera wywiadu. Patrz też: Stanisław Rostworowski, Nie Tylko Pierwsza Brygada (1914–1918). Z Legionami na bój, P.W. EGROSS – Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1993, , s. 268.. Przeszedł z Komendą Legionów cały szlak bojowy II Brygady Legionów. Po zajęciu Warszawy przez Niemców prowadził akcję werbunkową do Legionów.

W listopadzie 1918 przyjęty został do Wojska Polskiego. Służył w 10 pułku piechoty. 10 sierpnia 1921 wyznaczony został na stanowisko szefa Wydziału Ordre de Bataille Oddziału I Sztabu Generalnego, a w styczniu 1922 powierzono mu kierowanie pracami Wydziału Organizacyjnego w tej samej komórce organizacyjnej Sztabu GeneralnegoRegina Czarnecka, Oddział I Sztabu Głównego ..... W latach 1922–1923 był słuchaczem Kursu Doszkolenia Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Z dniem 15 października 1923, po ukończeniu kursu i uzyskaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego przydzielony został do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi na stanowisko szefa sztabu.

8 marca 1924 roku w lesie wawerskim pojedynkował się z redaktorem Adolfem Nowaczyńskim. Powodem był artykuł zamieszczony tydzień wcześniej w „Myśli Narodowej”, w którym ów znany z ciętego pióra i złośliwych epitetów dramatopisarz i kalamburzysta zaczepił „hauptmanna von Dzwonkowskiego”, że się ongiś wysługiwał NiemcomStanisław Milewski, Pojedynki na wokandzie..

15 października 1924 roku powierzono mu pełnienie obowiązków dowódcy 31 pułku Strzelców Kaniowskich w ŁodziDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 110 z 15.10.1924 r. i Rocznik Oficerski z 1923 s. 200, 342. Witold Jarno, Okręg Korpusu Wojska Polskiego Nr IV Łódź ... s. 366 błędnie podał, że obowiązki dowódcy 31 pp w okresie od 15 października 1924 do 21 lutego 1925 pełnił ppłk Leon Gotkiewicz, etatowy zastępca dowódcy pułku. Zygmunt Dzwonkowski zastąpił na stanowisku dowódcy pułku, płk Wacława Szokalskiego, który zwolniony został do czasu zakończenia postępowania superrewizyjnego.. 15 stycznia 1925 roku wyznaczony został na stanowisko dowódcy 25 pułku piechoty w PiotrkowieDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 6 z 18.01.1925 r.. 14 maja 1926 roku, w czasie zamachu stanu, opowiedział się za Prezydentem RP i odmówił podporządkowania się rozkazom gen. bryg. Stanisława Małachowskiego, który przejął dowodzenie Okręgiem Korpusu Nr IV.

Poza cytowaną deklaracją, która do generała Małachowskiego dotarła dopiero 16 maja, nie podjął żadnych działań wymierzonych przeciwko zamachowcomPo stronie zamachowców wystąpił II batalion 25 pp stacjonujący w Tomaszowie.. Odmowa podporządkowania się rozkazom pełniącego obowiązki dowódcy OK IV spowodowała, że gen. Małachowski polecił mjr. SG Alfredowi Krajewskiemu przejąć dowództwo nad 25 pp. Postawa wyczekująca przyjęta przez pułkownika w czasie przewrotu majowego spowodowała, że w sierpniu 1926 przeniesiony został do Departamentu Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych na stanowisko szefa Wydziału PiechotyDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 33 z 21.08.1926 r.. Od lipca 1927 roku dowodził 56 pułkiem piechoty Wielkopolskiej w KrotoszynieDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 18 z 15.07.1927 r.. 28 stycznia 1929 roku mianowany został dowódcą piechoty dywizyjnej 3 Dywizji Piechoty Legionów w ZamościuDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 4 z 14.02.1929 r.. W październiku 1931 roku został pomocnikiem dowódcy Okręgu Korpusu Nr VIII do spraw uzupełnień w ToruniuDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 7 z 23.10.1931 r.. Od 1 lipca 1938 roku pozostawał w dyspozycji II Wiceministra Spraw WojskowychPułkownicy piechoty, Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, sygn. 701/1. Z informacji zamieszczonych w wykazie wynika, że został on sporządzony na przełomie lutego i marca 1939 roku, przed awansami generalskimi. Ryszard Rybka, Kamil Stepan, Rocznik Oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939, Biblioteka Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego tom 29, Fundacja CDCN, Kraków 2006, , s. 7, 430. Witold Jarno, Okręg Korpusu Wojska Polskiego Nr IV Łódź ... s. 164, błędnie podał, że płk Dzwonkowski w 1939 roku w dalszym ciągu pełnił służbę na stanowisku pomocnika dowódcy Okręgu Korpusu Nr VIII do spraw uzupełnień..

W czasie kampanii wrześniowej 1939 służył jako ochotnik oficer artylerii. Wycofując się przeszedł do Rumunii, gdzie został internowany w obozie w Čalimānesti, skąd zbiegł. Wkrótce został skierowany do tajnej bazy łączności „Bolek” w Bukareszcie, której komendantem był Stanisław Rostworowski. Z końcem 1940 skierowany na Środkowy Wschód. Tutaj był w czynnej służbie wojskowej w Armii Polskiej na Wschodzie. Następnie pełnił służbę w Sztabie 2 Korpusu Polskiego na stanowisku szefa Oddziału Personalnego. W 1947, po demobilizacji PSZ na Zachodzie, pozostał na emigracji. W 1948 zamieszkał w Toronto w Kanadzie i tam zmarł w 1987.

Zygmunt Dzwonkowski był żonaty z Lucyną z domu Haberlinck (o 5 lat od niego młodszą). Miał syna Jerzego, którego Niemcy rozstrzelali w czasie Powstania Warszawskiego 6 lub 7 sierpnia 1944 roku przy Bagateli.

Awanse porucznik – 28 września 1914 w korpusie oficerów artylerii Legionów Polskich kapitan – 20 sierpnia 1915 w korpusie oficerów artylerii Legionów PolskichLista starszeństwa oficerów Legionów Polskich ... s. 36. Awansował z pominięciem stopni chorążego i podporucznika. podpułkownik – 3 maja 1922 zweryfikowany ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 w korpusie oficerów piechoty (w 1923 zajmował 96 lokatę) pułkownik – 3 maja 1926 ze starszeństwem z 1 lipca 1925 i 5 lokatą w korpusie oficerów piechoty

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4932 (1921)Dekret Wodza Naczelnego L. 3423 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 43, s. 1722) Krzyż Niepodległości (19 grudnia 1933) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 9 z 19.03.1934 r. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1935) Krzyż Walecznych (dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (24 maja 1929)M.P. z 1929 r. nr 123, poz. 302 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino nr 305 (1944)

Zobacz też Organizacja i obsada personalna II Korpusu Polskiego

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Przewrót wojskowy w Polsce w 1926 r. Wybór dokumentów, część I, Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 2 (80), Warszawa 1977.

August Krasicki, Dziennik z kampanii rosyjskiej 1914–1926, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1988. Stanisław Rostworowski, Nie Tylko Pierwsza Brygada (1914–1918). Z Legionami na bój, P.W. EGROSS – Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1993, . Regina Czarnecka, Oddział I Sztabu Głównego (Generalnego) w latach 1921-1939. Dzieje twórcy zespołu akt i przegląd zawartości inwentarza, Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej Nr 20 z 1997. Witold Jarno, Okręg Korpusu Wojska Polskiego Nr IV Łódź 1918–1939, Instytut Historii Uniwersytetu Łódzkiego, Katedra Historii Polski Współczesnej, Wydawnictwo "Ibidem", Łódź 2001, . Stanisław Milewski, Pojedynki na wokandzie, cz. 1, „Palestra” Nr 1-2/2009.

Strona KGRH 56 pp Wlkp.

Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino Kategoria:Członkowie Komendy Legionów Polskich 1914–1918 (Austro-Węgry) Kategoria:Dowódcy 25 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Dowódcy 31 Pułku Strzelców Kaniowskich Kategoria:Dowódcy 56 Pułku Piechoty Wielkopolskiej Kategoria:Dowódcy piechoty dywizyjnej 3 Dywizji Piechoty Legionów Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z Krotoszynem Kategoria:Ochotnicy w kampanii wrześniowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie artylerii Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Oficerowie dowództwa 2 Korpusu Polskiego (PSZ) Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Pułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Pułkownicy piechoty Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Uczestnicy pojedynków Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zmarli w 1987 Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego internowani w Rumunii w czasie II wojny światowej