mały|Epitafium Hauków w kościele Kapucynów w Warszawie Jan Maurycy Hauke herbu Bosak (ur. 26 października 1775 w Seifersdorf, Saksonia, zm. 29 listopada 1830 w Warszawie) – hrabia, generał artylerii Wojska Polskiego Królestwa Polskiego, minister prezydujący w Komisji Rządowej Wojny Królestwa Polskiego w latach 1816–1829Andrzej Biernat, Ireneusz Ihnatowicz, Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003, s. 572., senator-wojewoda Królestwa PolskiegoStanisław Łoza, Kawalerowie orderu św. Stanisława (1. XII. 1815-29. XI. 1830), w: Miesięcznik Heraldyczny, nr. 5, r. IX, Warszawa, sierpień 1930, s. 98., członek Komisji Najwyższej Egzaminacyjnej przy Radzie Stanu Królestwa Kongresowego w 1830 rokuObraz polityczny i statystyczny Królestwa Polskiego iaki był w roku 1830 przed dniem 29 listopada, Warszawa 1830, s. 23., kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Syn Fryderyka Karola Haukego i Salomei Schweppenhäuser. Ojciec Julii Hauke – morganatycznej żony księcia Aleksandra Heskiego, tym samym dziadek m.in.: Aleksandra Battenberga, księcia Bułgarii oraz Henryka Battenberga, pradziadek lorda Louisa Mountbattena, ostatniego wicekróla Indii i Wiktorii Eugenii Battenberg, królowej Hiszpanii, praprapradziadek króla Zjednoczonego Królestwa Karola III i prapraprapradziadek króla Hiszpanii Filipa VI.

W armii polskiej od 1790 w stopniu podporucznika – kształcił się w szkole artylerii w Warszawie. 15 marca 1791 awansował na porucznika, a 3 sierpnia 1794 r. – na kapitana. Uczestnik wojny z Rosją w 1792 r. oraz insurekcji kościuszkowskiej, w której uczestniczył między innymi w obronie Warszawy. Po upadku insurekcji pozostawał poza wojskiem i pomagał ojcu jako nauczyciel geometrii w jego prywatnej szkole.

W 1798 r. Hauke wstąpił do Legionów Polskich we Włoszech i służył w artylerii. Walczył m.in. w obronie Mantui, gdzie dostał się do niewoli austriackiej. Potem służył w armii Księstwa Warszawskiego, m.in. krótko jako szef sztabu armii. Następnie pełnił funkcje: zastępcy dowódcy 3 legii (dywizji), dowódcy brygady w dywizji gen. Józefa Zajączka w kampanii 1809 r., komendanta Twierdzy Zamość w kampanii 1813 r., gdzie wsławił się długotrwałą i bohaterską obroną i uzyskał honorowe warunki kapitulacji. Awansował na stopień pułkownika 20 grudnia 1806 r. Generał brygady od 27 grudnia 1807 r., generał dywizji od 3 lutego 1813 – na stanowisku komendanta twierdzy Zamość.

Od 22 stycznia 1815 pełnił służbę w Wojsku Polskim Królestwa Kongresowego zajmując stanowiska: kwatermistrza generalnego wojska, dowódcy korpusu artylerii i inżynierii, radcy stanu, dyrektora generalnego w Komisji Rządowej Wojny i zastępcy ministra wojny. Od 1816, po dymisji generała Józefa Wielhorskiego, kierował Ministerstwem WojnyMarian Kukiel, Zarys historii wojskowości w Polsce, Instytut Wydawniczy „Biblioteka Polska”, Warszawa, s. 146..

3 września 1826 awansował na generała artylerii oraz, wraz z braćmi Ludwikiem Augustem (1779–1861) i Józefem (1790–1837), otrzymał indygenat z herbem Bosak (w niebiesko-złotym polu złoty kroczący na prawo lew flamandzki z czarnym bosakiem w łapie). Od 1829 hrabia i senator Królestwa Polskiego. Awanse te były nagrodą za wierność i gorliwość w wykonywaniu rozkazów wlk. ks. Konstantego. W późniejszych latach również bracia uzyskali tytuły hrabiowskie. Był członkiem Sądu Wojennego Najwyższego, w zastępstwie Sądu Sejmowego, powołanego do sądzenia oskarżonych o przynależność do Wolnomularstwa NarodowegoLudwik Hass, Sekta farmazonii warszawskiej, Warszawa 1980, s. 495..

Zdecydowany przeciwnik powstania listopadowego. Zginął 29 listopada 1830 z rąk powstańców (padł pod prawympod lewym lwem - akta Najwyższego Sądu Kryminalnego „padli koło pierwszego kamiennego lwa, przyczem gen. Hauke spadł na pierwszego lwa od strony kościoła Karmelitów” więcej: Okoliczności śmierci w aktach Najwyższego Sądu Kryminalnego. lwem przed Pałacem Namiestnikowskim w Warszawie) na oczachwersja przytoczona we wspomnieniach wnuczki generała Ludwiki Hauke (1841-1930) – Ludwika Hauke „Pamiątki rodzinne...”, Warszawa, 1884 nie ma potwierdzenia w zeznaniach świadków przed zorganizowanym przez zaborcę Najwyższym Sądem Kryminalnym powołanym do osądzenia powstańców listopadowych między innymi w zeznaniach: Wojciecha Beka, stangreta i Michała Różyckiego, kamerdynera generała. Generałowi Hauke wieczorem 29 listopada 1830 towarzyszyli tylko jadący konno generałowie Józef Rautenstrauch i Różycki udający się do Wielkiego Księcia, którzy nie potwierdzili obecności rodziny generała. Więcej Okoliczności śmierci w aktach Najwyższego Sądu Kryminalnego swojej żony (umarła rok później, w 1831) i młodszych dzieci, które zostały wzięte pod prawną opiekę i wychowanie cara Mikołaja I. Hauke, jadąc na koniu obok powozu żony z mieszkania służbowego w Pałacu Saskimwg akt sądowych zajmował służbowe mieszkanie w oficynie Komisji Rządowej Wojny przy ulicy Senatorskiej. Więcej: Okoliczności śmierci w aktach Najwyższego Sądu Kryminalnego, napotkał koło Pałacu Namiestnikowskiego grupę podchorążych, idących ze strony ulicy Nowy Świat. Ujrzawszy go, powstańcy zawołali, „Generale, poprowadź nas!”, ale Hauke zaczął wygłaszać mowę, w której nazwał ich przedsięwzięcie głupotą i wezwał ich do powrotu do koszarbrak potwierdzenia w aktach Najwyższego Sądu Kryminalnego. Więcej: Okoliczności śmierci w aktach Najwyższego Sądu Kryminalnego. Rozległy się wystrzały i Hauke padł martwy. Ze zwłok zdarto carskie ordery i odznaczenia, pozostawiono tylko polskie i francuskie. Przy oględzinach zwłok naliczono 19 ran od kul.

Żoną generała była Zofia z Lafontaine’ów, córka głównego medyka armii Księstwa Warszawskiego, doktora Leopolda Lafontaine. Z synów Maurycego i Zofii trzej starsi wzięli udział w powstaniu listopadowym, spośród nich Maurycy Leopold Józef, ur. 1814, poległ 18 maja 1831 w bitwie pod Ostrołęką. Córki Maurycego Zofia, Emilia i Julia zostały damami dworu żony następnego cara Aleksandra II, Marii Aleksandrowny, księżniczki z Hesji-Darmstadt.

Gen. Hauke pochowany został wraz z żoną i braćmi (bratowe były protestantkami) w kościele Kapucynów w Warszawie, potem, w 1841, wraz z sześcioma innymi Polakami „wiernymi monarsze” na rozkaz cara Mikołaja I upamiętniony został na rozebranym w 1917 r. obelisku wzniesionym na Placu Saskim.

Okoliczności śmierci w aktach Najwyższego Sądu Kryminalnego Wg zeznań świadków komenda „Pal!” padła po tym, gdy płk Meciszewski ranił strzałem z pistoletu pchor. Tomasza Kicińskiego w udo. Gen. Hauke padł obok pierwszego kamiennego lwa od strony kościoła karmelitów. Towarzysząca w powozie rodzina generała: żona i dzieci oraz wezwanie generała przez podchorążych do objęcia dowództwa nie znajdują w aktach sądowych potwierdzenia. Gdyby było inaczej, pierwszą z nich wykorzystano by to jako okoliczność obciążającą podchorążych.

Działalność wolnomularska Do wolnomularstwa został przyjęty w loży wojskowej francuskiej, 24 sierpnia 1807 roku przystąpił (afiliował) do loży Świątynia Mądrości w Warszawie. 24 marca 1812 roku członek założyciel i przewodniczący loży Jedność (Wielki Wschód Narodowy) w ZamościuLudwik Hass, Wolnomularze polscy w lożach Zachodu: dwie pierwsze dekady XIX wieku, w: Ars Regia 7/8, 13/14, 1998−1999, s. 160..

Życie prywatne Generałostwo Maurycy i Zofia Haukowie mieli jedenaścioro dzieci o imionach: Maurycy Napoleon (1808–1852), porucznik artylerii wojsk polskich, powstaniec listopadowy, wyemigrował w 1851 do Ameryki, dalsze losy nieznane; Emilia i Leopold, bliźnięta (1811–1812); Władysław Leopold Maurycy (1812–1841), porucznik wojsk polskich, powstaniec listopadowy, kawaler Virtuti Militari, po upadku powstania urzędnik w Suwałkach; Maurycy Leopold Józef (1814–1831); Zofia Salomea Teresa (1816–1863), dama dworu cesarzowej Marii Aleksandrownej, pisarka, wyszła za kuzyna, generała carskiego Aleksandra Haukego; Wincenty Walery Maurycy (1817–1863), oficer carskich kirasjerów, bliższe losy nieznane; Konstanty Karol Juliusz Maurycy (1819–1840), oficer carskich huzarów, utonął w czasie manewrów pod Krasnymstawem; Emilia Joanna Wiktoria (1821–1890), wyszła za barona Karola Augusta Stackelberga (1816–1887), miała dziewięcioro dzieci; Julia Teresa Salomea (1825–1895), protoplastka Battenbergów-Mountbattenów, prababka Filipa, księcia Edynburga, męża królowej brytyjskiej Elżbiety II; Aleksander (1828–1829).

Odznaczenia Order Legii Honorowej V klasy nr 45010 (1807)Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego. Zamek Królewski w Warszawie, 2013. s. 290.; Order Virtuti Militari III klasy (1808); Order Obojga Sycylii III klasy; Order Świętego Stanisława I klasy (1815); Order Świętej Anny I klasy (1815); Order Świętej Anny I klasy z brylantami (1818)Rocznik woyskowy królestwa polskiego na rok 1827. Warszawa: Drukarnia Wojskowa, 1827. s. 6.; Order Świętego Włodzimierza II klasy (1819); Order Świętego Aleksandra Newskiego (1820); Order Orła Białego (1829); Znak Honorowy za 30 lat służby (1830)Przepisy o znaku honorowym niemniej Lista imienna generałów, oficerów wyższych i niższych oraz urzędnikow wojskowych, tak w służbie będących, jako też dymisjonowanych, znakiem honorowym ozdobionych w roku 1830, [b.n.s.].

Zobacz też Hauke (ród)

Przypisy

Uwagi

Bibliografia Stanisław Łoza, Rodziny polskie pochodzenia cudzoziemskiego osiadłe w Warszawie i okolicach, t. II, Warszawa 1934 Polski Słownik Biograficzny, t. IX, Wrocław itd. 1960-61 Pуccкий биoгpафичecкий cлoвapь, t. IV, Sankt Petersburg 1896- 1918 Eugeniusz Szulc, Cmentarz ewangelicko-ausgsburski w Warszawie, Warszawa 1989

Kategoria:Członkowie Komisji Najwyższej Egzaminacyjnej Królestwa Kongresowego Kategoria:Dowódcy polskiej artylerii Kategoria:Generałowie broni Wojska Królestwa Kongresowego Kategoria:Generałowie dywizji Wojska Księstwa Warszawskiego Maurycy Hauke Kategoria:Kapitanowie I Rzeczypospolitej Kategoria:Ministrowie Królestwa Kongresowego Kategoria:Obrońcy Warszawy (1794) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława I klasy (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Znakiem Honorowym (30 lat służby) Kategoria:Ofiary Nocy Listopadowej Kategoria:Oficerowie artylerii Królestwa Kongresowego Kategoria:Oficerowie powstania kościuszkowskiego Kategoria:Pochowani w kościele Przemienienia Pańskiego w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Obojga Sycylii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy w wolnomularstwie francuskim Kategoria:Polscy indygeni pochodzenia niemieckiego Kategoria:Polscy ministrowie wojny Kategoria:Polscy uczestnicy wojen napoleońskich Kategoria:Polscy wolnomularze (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Senatorowie-wojewodowie Królestwa Kongresowego Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-rosyjskiej 1792 Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-rosyjskiej 1830–1831 (strona rosyjska) Kategoria:Urodzeni w 1775 Kategoria:Urzędnicy Komisji Rządowej Wojny Kategoria:Zmarli w 1830 Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1797–1807