Hermann Johannes Pfannenstiel (ur. 28 czerwca 1862 w Berlinie, zm. 3 lipca 1909 w Kilonii) – niemiecki lekarz ginekolog i położnik. Wprowadził do położnictwa nową technikę cięcia chirurgicznego, znaną do dziś jako cięcie Pfannenstiela, dokonał też istotnych obserwacji nad nowotworami jajników.
Życiorys Johannes Pfannenstiel urodził się w Berlinie w 1862 roku jako syn dyrektora banku Hermanna Pfannenstiela (1829-1896) i Johanny z domu BornitzPeter Voswinckel: Pfannenstiel, Johannes. W: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 20, Duncker & Humblot, Berlin 2001, S. 297 f.. Wbrew życzeniom ojca zdecydował się studiować medycynę, przez co ten pozbawił go finansowego wsparcia. Studiował na Uniwersytecie Fryderyka Wilhelma w rodzinnym mieście i 13 sierpnia 1885 roku został doktorem medycyny. Następnie praktykował w Berlinie u von Rabenaua, w Poznaniu u Pauly’ego i, od 1887, we Wrocławiu u Heinricha Fritscha. 23 kwietnia 1890 roku habilitował się i został Privatdozentem. Jako asystent we Wrocławiu współpracował z Heidenhainem, Flüggem, Mikuliczem-Radeckim, Ponfickiem, Bornem, Lubarschem i Röhmannem. Od 1896 roku praktykował na oddziale położniczym wrocławskiego Szpitala Elżbietanek (Krankenhaus der Elisabethinerinnen). 27 marca 1902 roku otrzymał katedrę położnictwa i ginekologii w Gießen, gdzie zastąpił Löhleina. Pięć lat później przyjął ofertę Uniwersytetu w Kilonii objęcia tamtejszej katedry położnictwa i ginekologii. Od 1881 roku był sekretarzem Niemieckiego Towarzystwa Ginekologicznego (Deutsche Gesellschaft für Gynäkologie). Od 1896 był jednym z redaktorów czasopisma Archiv für Gynäkologie.
W 1889 roku poślubił Elisabeth Behlendorff, z którą miał syna Wilhelma (1890-1982). Zmarł 3 lipca 1909 roku z powodu posocznicy wywołanej zakażeniem środkowego palca lewej ręki, skaleczonego podczas operacji ropnia przydatków.
Dorobek naukowy Schemat przedstawiający wprowadzone przez Pfannenstiela cięcie|thumb Pfannenstiel napisał liczne prace z dziedziny patologii układu moczowo-płciowego i chorób ginekologicznych. W 1908 roku przedstawił pierwszy opis choroby hemolitycznej noworodkówPfannenstiel HJ. Über den habituellen Ikterus gravis der Neugeborenen. Münchener medizinische Wochenschrift 55: 2169, 1908 (historycznie określanej nazwą choroby albo zespołu Pfannenstiela). Jako pierwszy rozróżnił gruczolakotorbielaki jajnika surowicze i śluzowePfannenstiel HJ. Ueber die Pseudomucine der cystischen Ovariengeschwülste. Lipsk, A. T. Engelhardt, 1890..
Pfannenstiel pamiętany jest również jako pomysłodawca tzw. cięcia Pfannenstiela, stosowanego w chirurgii położniczej do dziś. Opis tej metody, będącej zmodyfikowaną techniką cięcia według Kehrera, przedstawił w 1900 roku, powołując się w swojej pracy na 51 przeprowadzonych zabiegówPfannenstiel HJ. Über die Vorteile des suprasymphysären Faszienquerschnitts für die gynäkologischen Köliotomien, zugleich ein Beitrag zu der Indikationsstellung der Operationswege. Sammlung klinischer Vorträge N.F. no. 268, Gynäkologie 97, 1735–1756, 1900. Cięcie Pfannenstiela zmniejszyło częstość przepuklin w bliźnie operacyjnej, poprawiło też kosmetyczne efekty operacji położniczych.
Wybrane prace Strona tytułowa pracy z 1900 roku|thumb Über die Vorteile des suprasymphysären Faszienquerschnitts für die gynäkologischen Köliotomien, zugleich ein Beitrag zu der Indikationsstellung der Operationswege. W: Sammlung klinischer Vorträge N.F. no. 268, Gynäkologie Nr 97, Leipzig 1900, ss. 1735–1756 Über die Krankheiten des Eiertstockes und des Nebeneierstockes. Über die Geschwülste des Uterus (das traubige Sarkom), doppelte Carcinome, die Adenomyome). Über Schwangerschaft bei Uterus didelphys. Über künstl. Frühgeburt. Über das Deciduoma malignum. Über Eieinbettung und Placentarentwicklung, über die Herkunft des Syncytium. Ueber die Pseudomucine der cystischen Ovariengeschwülste. Leipzig, A. T. Engelhardt, 1890.
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1862 Kategoria:Zmarli w 1909 Kategoria:Niemieccy ginekolodzy Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Humboldtów w Berlinie Kategoria:Ludzie urodzeni w Berlinie