Solwoliza – reakcja chemiczna, w wyniku której dany związek chemiczny znajdujący się w roztworze reaguje z rozpuszczalnikiem (np. typu ROH), (odpowiednio ) lub (odpowiednio ). Zazwyczaj termin ten odnosi się do reakcji, w których cząsteczka rozpuszczalnika działa jako czynnik nukleofilowy.
Reakcje solwolizy mają często nadawane szczegółowe nazwy pochodzące od reagującego rozpuszczalnika, np. woda – hydroliza, alkohol – alkoholiza, kwas octowy – Nazwy te mogą jednak odnosić się także do reakcji niebędących reakcjami solwolitycznymi..
Solwolizą określa się także reakcje w mieszaninie rozpuszczalników, pod warunkiem, że czynnik nukleofilowy występuje w środowisku reakcji w bardzo dużym nadmiarze w stosunku do głównego substratu, np. solwolizą nazywa się hydrolizę w układzie aceton – woda w stosunku 4:1.
Przykładem tego rodzaju reakcji jest np. hydroliza estru, która jest odwrotnością reakcji estryfikacji:
Kinetyka W trakcie solwolizy stężenie rozpuszczalnika pozostaje praktycznie niezmienne. Pozwala to uprościć równanie kinetyczne opisujące rząd reakcji. Np. reakcja transestryfikacji jest reakcją drugiego rzędu:
szybkość = k2[][] W przypadku prowadzenia reakcji w roztworze alkoholu : [] = const i reakcja staje się tzw. reakcją pseudopierwszego rzędu: szybkość = k′1[]
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Reakcje substytucji Kategoria:Roztwory