Pokrzewka aksamitna (Curruca melanocephala) – gatunek niewielkiego ptaka z rodziny pokrzewek (Sylviidae). Występuje w krajach śródziemnomorskich – w południowej Europie, północnej Afryce i na Bliskim Wschodzie. Do Polski zalatuje wyjątkowo; odnotowano cztery stwierdzenia – w kwietniu 2001, maju 2005, maju 2016 w Krynicy Morskiej i październiku 2023 roku w Warszawie. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1789 roku Johann Friedrich Gmelin w 13. edycji linneuszowskiego Systema Naturae. Autor nadał mu nazwę Motacilla melanocephala, a jako miejsce typowe wskazał Sardynię. Obecnie gatunek umieszczany jest w rodzaju Curruca, dawniej bywał też zaliczany do rodzaju Sylvia.
Podgatunki i zasięg występowania Wyróżnia się pięć podgatunków C. melanocephala: C. melanocephala melanocephala J.F. Gmelin, 1789 – południowa Europa (w tym wyspy na Morzu Śródziemnym) do zachodniej Turcji, północno-zachodnia Afryka. Obejmuje nieuznawany obecnie takson pasiphae, opisany z Krety. C. melanocephala leucogastra (Ledru, 1810) – Wyspy Kanaryjskie. C. melanocephala valverdei (J. Cabot & Urdiales, 2005) – południowe Maroko i Sahara Zachodnia. C. melanocephala momus Hemprich & Ehrenberg, 1833 – północno-wschodni Egipt do skrajnie południowo-środkowej Turcji. C. melanocephala norrisae (Nicoll, 1917) – podgatunek wymarły, po raz ostatni stwierdzony w 1939 roku, Fajum (północno-środkowy Egipt). Podgatunek leucogastra bywał niekiedy synonimizowany z podgatunkiem nominatywnym.
Morfologia Wygląd Samiec: pióra w większości szare, białe gardło, czarna głowa i czerwona obrączka oczna. Samica: pióra w większości szarobrązowe, szara głowa i również czerwona obrączka oczna. Młode są podobne do samicy.
Wymiary średnie długość ciała ok. 13–14 cmrozpiętość skrzydeł 15–18 cmmasa ciała 12–25 g
Ekologia thumb|left|Jajo kukułki (z lewej) i jaja pokrzewki aksamitnej (kolekcja muzealna) Biotop Sady oliwne, lasy z sosnami, winnice i ogrody. Gniazdo Zawsze w miejscu dobrze osłoniętym, umieszczone w krzewach. Jaja Zwykle dwa lęgi w roku. Składa 3–5 jaj, żółtobiałych lub z czerwonobrązowymi plamami. Wysiadywanie, pisklęta Od złożenia ostatniego jaja trwa 13–14 dni. Pisklęta opuszczają gniazdo po 11–12 dniach. Pożywienie Owady, ich larwy, pająki, jesienią również jagody i inne owoce.
Status zagrożenia i ochrona IUCN uznaje pokrzewkę aksamitną za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, obliczona na podstawie szacunków organizacji BirdLife International dla Europy i całej Turcji z 2015 roku, mieści się w przedziale 25–54 miliony dorosłych osobników. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za wzrostowy.
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkowąRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ()..
Zobacz też ptaki Polski
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Pokrzewki Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Awifauna Polski Kategoria:Fauna Wysp Kanaryjskich Kategoria:Taksony opisane przez Johanna Friedricha Gmelina Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1789 roku