mały|Krainy historyczne woj. dolnośląskiego i Polski na tle współczesnych granic administracyjnych Województwo dolnośląskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw, ze stolicą we Wrocławiu. Zostało utworzone w 1999 roku z ziem poprzednich województw wrocławskiego, legnickiego, jeleniogórskiego, wałbrzyskiego i części leszczyńskiego oraz kaliskiego. Województwo to jest położone na południowym zachodzie Polski, obejmuje zachodnią część historycznego Śląska, czyli większość Dolnego Śląska, a także ziemię kłodzką oraz wschodnie Łużyce Górne. Według danych z 31 grudnia 2025 r. województwo zamieszkiwały 2 857 273 osoby.
Historia mały|lewo|Województwa z lat 1975–1998 z granicą obecnego województwa dolnośląskiego
Województwo dolnośląskie zostało utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego:
Geografia mały|Mapa fizyczna województwa Według danych z 1 stycznia 2026 r. powierzchnia województwa wynosiła 19 947,02 km², co stanowi 6,4% powierzchni Polski.
Według danych z 31 grudnia 2012 r. w woj. dolnośląskim lasy obejmowały powierzchnię 591,3 tys. ha, co stanowiło 29,6% jego powierzchni. 9,7 tys. ha lasów znajdowało się w obrębie parków narodowych.
Położenie administracyjne Województwo jest położone w południowo-zachodniej Polsce i graniczy z: Czechami (z krajami hradeckim, libereckim, ołomunieckim i pardubickim) na długości 410,8 km na południu Niemcami (z krajem związkowym Saksonią) na długości 76,0 km na zachodzie oraz z województwami: lubuskim na długości 224,4 km na północnym zachodzie opolskim na długości 193,7 km na wschodzie wielkopolskim na długości 218,4 km na północy
Położenie historyczne Teren województwa obejmuje większą część Dolnego Śląska, ziemię kłodzką oraz wschodni skrawek Łużyc Górnych.
Położenie fizycznogeograficzne mały|Śnieżka - najwyższy szczyt województwa Województwo dolnośląskie obejmuje fragmenty Niziny Środkowoeuropejskiej (makroregiony: Nizina Śląsko-Łużycka, Nizina Południowowielkopolska, Obniżenie Milicko-Głogowskie, Wał Trzebnicki i Nizina Śląska) oraz Masywu Czeskiego (makroregiony: Przedgórze Sudeckie, Pogórze Zachodniosudeckie, Sudety Zachodnie, Sudety Środkowe i Sudety Wschodnie).
Topografia mały|Topografia województwa W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 196 km, to jest około 1°40′. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 211 km, co w mierze kątowej daje ok. 3°Rocznik Statystyczny Województwa Dolnośląskiego 2019.
Współrzędne geograficzne skrajnych punktów: północny: 51°48′17″ szer. geogr. N – pn.-wsch. narożnik działki ewidencyjnej nr 612/263 (powiat głogowski), południowy: 50°05′46″ szer. geogr. N – słupek graniczny nr 88/2 (powiat kłodzki), zachodni: 14°49′02″ dług. geogr. E – łuk Nysy Łużyckiej pomiędzy słupkami granicznymi nr 3P a nr 4P (powiat zgorzelecki), wschodni: 17°47′42″ dług. geogr. E – wsch. narożnik działki ewidencyjnej nr 296/1 (powiat oleśnicki).
Ukształtowanie powierzchni ma charakter nizinny (średnia wysokość 248,4 m n.p.m.) – 74,7% województwa leży poniżej 300 m n.p.m., a 0,5% powyżej 1000 m n.p.m.
Najwyższym punktem jest wierzchołek Śnieżki – 1603 m n.p.m. Najniższym punktem jest dno doliny Odry w okolicy Dobrzejowic koło Głogowa – 69 m n.p.m.
Stosunki wodne mały|Sieć rzeczna województwa (kolor żółty – zlewisko M. Bałtyckiego, czerwony – M. Północnego, zielony – M. Czarnego) Praktycznie w całości terytorium województwa dolnośląskiego położone jest w dorzeczu Odry (98,866% powierzchni województwa) należącej do zlewiska Morza Bałtyckiego. Pozostałe skrawki terytorium leżą w dorzeczu Łaby (1,130%) należącej do zlewiska Morza Północnego i dorzeczu Dunaju (0,004%) należącego do zlewiska Morza Czarnego.
Duże rzeki: Odra oraz jej dopływy Barycz, Bóbr z Kwisą, Bystrzyca, Kaczawa, Nysa Kłodzka, Nysa Łużycka, Oława, Ślęza i Widawa.
Największym jeziorem jest Jezioro Kunickie – 0,95 km² wchodzące w skład Pojezierza Legnickiego. Największym sztucznym zbiornikiem wodnym jest Jezioro Mietkowskie utworzone w 1986 roku na Bystrzycy – 9,29 km². W pn.-wsch. części województwa zlokalizowany jest wielki zespół Stawów Milickich – ok. 77 km² m.in. z Janem, Niezgodą, Rudym, Słonecznym Górnym Stawem, Stawem Słupickim Dużym i największym Grabownicą o powierzchni 2,83 km².
Klimat
Średnia roczna temperatura w województwie wynosi +7,7 °C (biorąc pod uwagę wyłącznie część nizinną – do 300 m n.p.m. temperatura ta wzrasta do +8,2 °C). W najzimniejszym miesiącu (styczeń) temperatura średnia wynosi –3,2 °C (w części nizinnej –2,9 °C), a w najcieplejszym (lipiec) osiąga +17,3 °C (+17,9 °C). Średnia roczna suma opadu atmosferycznego wynosi 595,2 mm (568,9 mm w części nizinnej). W najsuchszym miesiącu (styczeń) suma opadu wynosi 30,0 mm (28,9 mm), a w najwilgotniejszym (lipiec) osiąga 82,0 mm (79,0 mm). Średni roczny współczynnik suchości wynosi dla całego województwa 0,8, a dla części nizinnej 0,7.
Bogactwa naturalne mały|Skały powierzchniowe Województwo jest jednym z bardziej zasobnych w surowce mineralne regionów Polski. Tradycje górnictwa sięgają początków XII w. Większość znanych z kraju rodzajów kopalin występuje właśnie tu co związane jest z mozaikową, urozmaiconą budową geologiczną Sudetów i ich przedgórza. Kopaliny województwa dolnośląskiego dzielą się na: energetyczne, metaliczne, chemiczne i skalne.
mały|Złoża kopalin Kopaliny energetyczne Małe złoża gazu ziemnego eksploatowane są w regionie Góra – Żmigród – Milicz, złoża węgla kamiennego znajdujące się w Dolnośląskim Zagłębiu Węglowym przestano ostatecznie eksploatować w 2000 r., natomiast złoża węgla brunatnego położone są w zach. części województwa, a eksploatuje się je obecnie jedynie w Kopalni Węgla Brunatnego Turów.
Kopaliny metaliczne Z udokumentowanych 14 złóż rud miedzi wydobycie prowadzi się w 6 z nich w Legnicko-Głogowskim Okręgu Miedziowym. Rudy niklu pozyskiwano z okolic Ząbkowic Śląskich i praktycznie są na wyczerpaniu, a ostatnie złoża przestano eksploatować w 1983 r. Złoto w Polsce pozyskiwano wyłącznie z terenu Dolnego Śląska z okolic Złotego Stoku, Lwówka Śląskiego, Złotoryi i Legnicy. Obecnie koncentracje złota mają minimalne znaczenie gospodarcze. Arsen z okolic Złotego Stoku zaprzestano wydobywać w 1960 r. Rudy cyny z Gór Izerskich ze względu na niską jakość rudy nie są obecnie eksploatowane.
Kopaliny chemiczne Baryty i fluoryty nie są obecnie wydobywane, a ostatnie kopalnie tych minerałów zamknięto w końcu lat 90. XX w. Pokłady gipsów i anhydrytów udokumentowane w okolicach Lwówka Śląskiego i Bolesławca wydobywa się obecnie w dwóch kopalniach. Jedyne udokumentowane złoże halitu znajduje się w Sieroszowicach.
Kopaliny skalne Obecnie eksploatuje się na potrzeby przemysłu kamieni budowlanych i drogowych magmowe skały plutoniczne (granitoidy, gabra) i wulkaniczne (bazalty, porfiry, melafiry), skały osadowe (piaskowce, szarogłazy, wapienie i dolomity) i skały metamorficzne (gnejsy, amfibolity, serpentynity, marmury). Jedynie w województwie dolnośląskim eksploatuje się bloczne granity, sjenity, gabra, melafiry, amfibolity, serpentynity, hornfelsy i marmury dolomityczne.
Granitoidy wydobywa się w masywie strzegomskim, strzelińskim, karkonoskim i strefie Niemczy. Wystąpienia gabra znajdują się w okolicach Sobótki, Braszowic i Nowej Rudy.
Administracja i polityka mały|Logo Województwa Dolnośląskiego
Samorząd Organem uchwałodawczym jest Sejmik Województwa Dolnośląskiego, składający się z 36 radnych. Sejmik wybiera organ wykonawczy województwa, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem. Siedzibą sejmiku województwa jest Wrocław.
Marszałkowie Województwa Dolnośląskiego: Nr Marszałek województwa Okres urzędowania od do1 Jan Waszkiewicz (AWS) 01.01.1999 30.12.20012 Emilian Stańczyszyn (UW) 30.12.2001 31.01.20033 Henryk Gołębiewski (SLD) 31.01.2003 25.08.20044 Paweł Wróblewski (PiS) 25.08.2004 07.12.20065 Andrzej Łoś (PO) 07.12.2006 03.03.20086 Marek Łapiński (PO) 03.03.2008 01.12.20107 Rafał Jurkowlaniec (PO) 01.12.2010 12.02.20148 Cezary Przybylski (PO, BS) 13.02.201421.05.20249Paweł Gancarz (PSL-TD)21.05.2024nadal
Administracja rządowa mały|Budynek Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu Organem administracji rządowej jest Wojewoda Dolnośląski, powoływany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Wrocław, gdzie znajduje się Dolnośląski Urząd Wojewódzki we Wrocławiu. Działają także 3 delegatury urzędu w Jeleniej Górze, Legnicy i Wałbrzychu.
Lp. Rejonizacja delegatur administracji rządowej Powiaty objęte delegaturą 1 Wałbrzych świdnicki, kłodzki, dzierżoniowski, ząbkowicki 2 Legnica głogowski, jaworski, lubiński, polkowicki, złotoryjski 3 Jelenia Góra bolesławiecki, kamiennogórski, lubański, lwówecki, zgorzelecki
Rejonizacja delegatur Urzędu Województwa Dolnośląskiego obejmuje dawne tereny województwa: wałbrzyskiego legnickiego jeleniogórskiego.
Wojewodowie Dolnośląscy: Nr Wojewoda Okres urzędowania Premier od do1 Witold Krochmal (-) 04.01.1999 22.10.2001 Jerzy Buzek2 Ryszard Nawrat (SLD-UP) 22.10.2001 21.03.2003 Leszek Miller i Marek Belka3 Stanisław Łopatowski (-) 31.03.2003 21.12.2005 4 Krzysztof Grzelczyk (PiS) 21.12.2005 29.11.2007 Kazimierz Marcinkiewicz Jarosław Kaczyński5 Rafał Jurkowlaniec 29.11.2007 01.12.2010 Donald Tusk6 Aleksander Skorupa 28.12.2010 11.03.2014 7 Tomasz Smolarz 12.03.2014 08.12.2015 Donald Tusk i Ewa Kopacz8 Paweł Hreniak 08.12.2015 11.11.2019 Beata Szydło i Mateusz Morawiecki9Jarosław Obremski05.12.201922.12.2023Mateusz Morawiecki 10Maciej Awiżeń22.12.202325.11.2024Donald Tusk11Anna Żabska25.11.2024nadalDonald Tusk
Podział administracyjny
Województwo dolnośląskie jest podzielone na 26 powiatów oraz 4 miasta na prawach powiatu. Dane dotyczące powiatów według stanu z 31 grudnia 2022 r. Wyróżniono miasta na prawach powiatu. mały|center|360px|Mapa powiatów