Edward Zając (ur. 27 stycznia 1931Data urodzenia 27 stycznia 1931 została podana na tabliczce nagrobnej. Wcześniej w różnych źródłach pojawiał się także rok urodzenia 1929. W publikacji „Rocznika Sanockiego” 2014 Edward Zając w biogramie swojego autorstwa wskazał datę urodzenia 27 stycznia 1931. w Tarzymiechach, zm. 19 listopada 2014 w Sanoku) – polski historyk, archiwista, muzealnik, radny Sanoka.
Życiorys thumb|Czasowe upamiętnienie Edwarda Zająca w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Sanoku thumb|Nagrobek Edwarda Zająca na Cmentarzu Centralnym w Sanoku Urodził się jako syn Jana i Heleny z domu Soboń. W rodzinnych Tarzymiechach w 1946 ukończył 7-klasową szkołę podstawową, po czym w 1952 zdał maturę w I Państwowym Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącym im. Hetmana Jana Zamoyskiego w Zamościu. W latach 1952–1956 odbył studia historyczne na Wydziale Humanistycznym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i uzyskał tytuł magistra historii w 1958. 1 października 1957 został zatrudniony przez Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Rzeszowie z siedzibą w Przemyślu na stanowisku kierownika Powiatowego Archiwum Państwowego w Sanoku i pracował na tym stanowisku do 1959 oraz od 1968 do 1969 (do 1969 zajmował się gromadzeniem i uporządkowaniem zespołów archiwalnych). Następnie od 1 stycznia 1971 do 1990 był dyrektorem (kustoszem) Muzeum Historycznego w SanokuJózef Ząbkiewicz, Muzeum Historyczne / W latach powojennych / Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 918.. W tym czasie przeprowadzono remonty obiektów oraz gromadzono eksponaty, w tym także dzieła artysty-malarza Zdzisława Beksińskiego. Był autorem programu obchodów 500. rocznicy śmierci Grzegorza z Sanoka, zorganizowanych w 1977. Aktywnie współdziałał przy tworzeniu otwartego w 1987 „Domu Pamięci gen. Karola Świerczewskiego” w Jabłonkach (w pobliżu tamtejszego pomnika generała), który był filią sanockiego muzeum. Po odejściu z pracy w muzeum krótkotrwale pracował w Zespole Szkół Zawodowych jako nauczyciel w. o s. W 1991 przeszedł na rentę inwalidzką, a w 1996 na emeryturę.
Był działaczem Stronnictwa Demokratycznego. Został wybrany radnym Miejskiej Rady Narodowej (MRN): w 1965 (był członkiem prezydium MRN; ponadto w 1968 był sekretarzem Powiatowego Komitetu Frontu Jedności Narodu w Sanoku), w 1969, w 1978 (w 1978 był członkiem Miejskiego Komitetu FJN w Sanoku, którego był sekretarzem), w 1984, w 1988. Od 1968 do 1969 był zastępcą przewodniczącego MRN, po czym zrezygnował z funkcji. Po likwidacji powiatu sanockiego w wyniku rozporządzenia Rady Ministrów z 6 października 1972Andrzej Brygidyn, W latach powojennych. Życie polityczne. W przełomie październikowym w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 800. został członkiem prezydium MRN w Sanoku wybranym podczas jej sesji inauguracyjnej 14 listopada 1972 (przewodniczącym prezydium został wówczas Wiesław Skałkowski)Andrzej Brygidyn, W latach powojennych. Życie polityczne. W przełomie październikowym w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 801.. W 1974 został członkiem komisji ds. odznaczeń w Sanoku. Na początku 1976 został zastępcą przewodniczącego okręgowej komisji wyborczej w Krośnie przed wyborami parlamentarnymi 1976 do Sejmu PRL VII kadencji. Został członkiem prezydium powołanej podczas stanu wojennego 16 września 1982 Tymczasowej Miejskiej Rady Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego (PRON). W III Rzeczypospolitej w kadencji Rady Miasta Sanoka 1994-1998 zasiadał w Komisji Oświaty, Kultury, Sportu i Turystyki w charakterze członka spoza Rady. Bez powodzenia ubiegał się o mandat Rady Miasta Sanoka, startując w wyborach samorządowych w 1998 z listy Sojuszu Lewicy Demokratycznej, w wyborach samorządowych w 2002 z listy Koalicyjny Komitet Wyborczy SLD–Unia Pracy.
Był w pierwszym składzie redakcyjnym „Gazety Sanockiej – Autosan” w 1974, później publikował w tym piśmie. Ponadto publikował w czasopismach: „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”, „Tygodnik Sanocki”, „Harcerz Sanocki”, „Mały Harcerz Sanocki”, „Sanockie Zapiski Numizmatyczne”, „Echo Sanoka” oraz „Gazeta Bieszczadzka”. Był jednym z inicjatorów powstania i kierownikiem sekcji wydawniczej „Rocznika Sanockiego”. Wobec braku miejscowego konserwatora zabytków, w 1978 jako dyrektor Muzeum Historycznego w Sanoku wszedł w skład grupy miejskiej (prócz niego plastyk miejski Barbara Bandurka i przewodnik muzealny Krystyna Kilar), która po inwentaryzacji wskazała na cmentarzu w Sanoku nagrobki uznając je za posiadające wartość historyczną i zaproponowała ich zachowanie. Był działaczem Towarzystwa Rozwoju i Upiększania Miasta Sanoka, wybierany członkiem zarządu: styczniu 1983, w czerwcu 1987. Pod koniec 1984 zasiadł w zarządzie powołanego wówczas oddziału Robotniczego Stowarzyszenia Twórców Kultury w Sanok. Po przejściu na emeryturę zajmował się tworzeniem publikacji książkowych, głównie na temat Sanoka i ziemi sanockiej. Łącznie opublikował ponad 640 artykułów z dziedziny historii miasta i regionu.
Miał brata Czesława (zm. 2001). Jego żoną była Teresa z domu Pakosz. Zmarł 19 listopada 2014, a 22 listopada 2014 został pochowany na Cmentarzu Centralnym w Sanoku.
Publikacje
podrozdziały: Z dziejów Sanoka i powiatu sanockiego w okresie okupacji hitlerowskiej (1939–1944) oraz Zarys dziejów Sanoka w latach 1944–1978 (współautor: Jan Łuczyński)
rozdział: Narodziny sanockiej klasy robotniczej (współautor: Jan Łuczyński) rozdział: Walka o pracę i chleb (lata 1924-1938) (współautor: Wojciech Sołtys) Zbrodnie nacjonalistów ukraińskich na ludności cywilnej w południowo-wschodniej Polsce (1942–1947). [red. nauk. Zdzisław Konieczny; wybór mat. Maciej Dalecki, Edward Zając i in.]; Polski Związek Wschodni w Przemyślu. Przemyśl. 2001. Katalog miejsc pamięci, walki i męczeństwa z terenu byłego powiatu sanockiego. Marian Jarosz, Edward Zając. Zarząd Koła Miejsko-Gminnego Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych Ziemi Sanockiej. 1994.
podrozdziały w rozdziale Pomiędzy wojnami światowymi 1918–1939
100 lat Towarzystwa Upiększania Miasta Sanoka 1904-2004, Sanok 2004, Monografia wsi Tarzymiechy (2005)
Burmistrzowie Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka (2012) Sanockie Zakłady Przemysłu Gumowego „Stomil” w Sanoku 1931–1991, autorzy: Józef Baszak, Andrzej Romaniak, Edward Zając (pośmiertnie), Sanok 2020, (współautor)
Zgodnie z umową zawartą przez Edwarda Zająca 13 jego publikacji zostało udostępnionych do upowszechniania przez Miejską Bibliotekę Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku.
Odznaczenia i wyróżnienia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1978) Medal 30-lecia Polski Ludowej (1975) Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984) Złota Odznaka Honorowa Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej (1977) Odznaka „Zasłużony dla Sanoka” (1977) Złota odznaka „Za pracę społeczną dla miasta Krakowa” (1978) Wpis do „Księgi zasłużonych dla województwa krośnieńskiego” (1985) Nagroda specjalna wojewody krośnieńskiego (1986) Nagroda Miasta Sanoka – dwukrotnie: I stopnia w dziedzinie literatury za popularyzację wiedzy historycznej o Sanoku za rok 1997Zbigniew Osenkowski, Kalendarium sanockie 1995-2000, Rocznik Sanocki Tom VIII – Rok 2001, Sanok 2001, s. 347.; w dziedzinie literatury za rok 2000 Odznaka „Za Zasługi dla Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych” (1998) Tytuł członka honorowego Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II Kategoria:Członkowie Miejskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu w Sanoku Kategoria:Członkowie rad miejskich PRON Kategoria:Dyrektorzy Muzeum Historycznego w Sanoku Kategoria:Historycy związani z Sanokiem Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Sanoka Kategoria:Ludzie związani z Zamościem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Zasłużony dla Sanoka” Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych” Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką Honorową Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym w Sanoku Kategoria:Politycy Stronnictwa Demokratycznego Kategoria:Polscy archiwiści Kategoria:Polscy muzealnicy Kategoria:Polscy nauczyciele wiedzy o społeczeństwie Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy regionaliści Kategoria:Radni Miejskiej Rady Narodowej w Sanoku Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Zmarli w 2014