Wąsowo (niem. Wonsow) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, w gminie Kuślin, ok. 8 km na północny wschód od Nowego Tomyśla.
Historia W średniowieczu wieś stanowiła własność klasztoru benedyktynów z Lubinia. Od XV wieku do połowy XVII wieku własność Niegolewskich, później wieś często zmieniała właścicieli (Rogowscy, Zakrzewscy). Przejściowo (1776–1781) w posiadaniu Kazimierza Raczyńskiego (ostatniego starosty generalnego Wielkopolski przed II rozbiorem), później w rękach rodziny Sczanieckich.
W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815–1848) miejscowość wzmiankowana jako Wąsowo należała do wsi większych w ówczesnym powiecie bukowskim, który dzielił się na cztery okręgi (bukowski, grodziski, lutomyślski oraz lwowkowski). Wąsowo należało do okręgu lwowkowskiego i stanowiło część majątku o tej samej nazwie, który należał do Sczanieckich. Według spisu urzędowego z 1837 roku Wąsowo liczyło 574 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 58 dymów (domostw).
W 1860 podupadły majątek nabył na licytacji pewien kupiec, a w 1868 r. sprzedał go berlińskiemu bankierowi i przemysłowcowi – Richardowi Hardtowi. Rodzina Hardt przeniosła tutaj wkrótce swoją główną siedzibę (była już wcześniej właścicielem pobliskich Chraplewa i Głuponii).
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.
Zabytki We wsi, położone w dużym (50 ha), dobrze utrzymanym parku, barokowo-klasycystyczny pałac Sczanieckich, neogotycki zamek von Hardtów (hotel, spłonął w dużej części 19 lutego 2011, lecz został odbudowany) i klasycystyczna kaplica z 1786. Na północnym skraju miejscowości skansen.
Urodzeni w Wąsowie Jan Rożek – polski policjant, powstaniec wielkopolski, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, i ofiara zbrodni katyńskiej. Aleksander Broda – żołnierz armii niemieckiej, powstaniec wielkopolski, podoficer Wojska Polskiego. Kawaler Orderu Virtuti Militari.
Zobacz też Pałac w Wąsowie Zamek w Wąsowie Kaplica w Wąsowie
Przypisy
Bibliografia
thumb|240 px|left|Pałac w Wąsowie