thumb|240px|Grobowiec rodzinny Surzyckich na cmentarzu Rakowickim w Krakowie Stefan Jan Joachim Surzycki (ur. 30 sierpnia 1864 w Różance w ówczesnej guberni siedleckiej, zm. 27 lipca 1936 w Krakowienekrolog) – organizator i profesor wydziału rolnego Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Życiorys Uczęszczał do gimnazjum klasycznym w Lublinie, po zdaniu matury w 1885 wstąpił na Wydział Prawa Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1886 brał czynny udział w ruchu narodowym, jako jeden z twórców Związku Młodzieży Polskiej „Zet”. Już rok później został relegowany z uczelni za działalność polityczną. Na krótko został przyjęty do majątku Szymona Konarskiego na praktyki rolnicze, później studiował w Halle. Po powrocie do kraju w 1891 został aresztowany i osadzony w cytadeli na okres 3 miesięcy. Po zwolnieniu za kaucją przebywał pod nadzorem policyjnym. Po ogłoszeniu wyroku więzienia i zsyłki na 3 lata uciekł do Krakowa. Z powodu „wilczego biletu” z Uniwersytetu Warszawskiego Stefan Surzycki nie został przyjęty na studia rolnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim. Był członkiem Ligi Narodowej w 1893 roku Stanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej (okres 1887-1907), Londyn 1964, s. 585.. Wkrótce wyjechał na studia do Lipska i tam ukończył studia z tytułem doktora w 1896. Po powrocie do Galicji przez prawie 10 lat do 1905 pracował w majątkach m.in. Władysława Leona księcia Sapiehy (majątek w Oleszycach) i Andrzeja Kazimierza hrabiego Potockiego (majątki Grójec i Zalas koło Krzeszowic). Członek Towarzystwa Kółek Rolniczych we Lwowie, prezes jego zarządu powiatowego w Krakowie (1914)Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1914, Lwów 1914, s. 1028.
W 1905 Stefan Surzycki przyjął propozycję prowadzenia wykładów w Studium Rolniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego w zastępstwie prof. Władysława Lubomęskiego. Cztery lata później, w 1909 został mianowany profesorem nadzwyczajnym UJ. W 1919 Stefan Surzycki został mianowany profesorem zwyczajnym ekonomii rolniczej w UJ, następnie w latach 1921–1923 pełnił funkcję dyrektora Studium Rolniczego. Dzięki jego staraniom w 1923 w samodzielny Wydział Rolniczy, którego został pierwszym dziekanem.
Surzycki był czynnym działaczem Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego. Od 16 sierpnia do 20 października 1914 był członkiem i zastępcą szefa Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego, jako przedstawiciel Konserwatywnego Centrum był członkiem sekcji zachodniej Naczelnego Komitetu NarodowegoKonstanty Srokowski, N.K.N. Zarys historii Naczelnego Komitetu Narodowego, Kraków 1923, s. 147..
Jego pierworodny syn Jan (podharcmistrz) (ur. 24 grudnia 1898) poległ w 9 maja 1921 jako ochotnik w III powstaniu śląskim.
W maju 1931 został wyróżniony godnością członka honorowego Towarzystwa Szkoły Ludowej. W latach 30. był członkiem Rady Naczelnej Obozu Wielkiej Polski i Stronnictwa Narodowego.
Na emeryturę przeszedł w styczniu 1936, a 27 lipca zmarł. Został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (pas 33 III, płd).
W 1951 jego praca Spółdzielczość w nowym ustroju gospodarczym Polski została, wraz z innymi zeszytami serii „Wiedza to Potęga”, wycofana z polskich bibliotek oraz objęta cenzurą.
Rodzina Był synem Tomasza Surzyckiego, lekarza, i Marianny z Ciepielewskich. 31 października 1897 w Kościele Mariackim w Krakowie ożenił się z Zofią Konstancją Eleonorą z Niecielskich, działaczką społeczną i narodową. Mieli razem trzech synów: Jana, Tadeusza i Stefana oraz córkę Zofię, która wyszła za Mariana Nowińskiego.
Przypisy
Bibliografia Jan Dąbrowski, Dziennik 1914–1918. Wydawnictwo Literackie, Kraków 1977.
Linki zewnętrzne Dzieła Stefana Surzyckiego w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Naczelnego Komitetu Narodowego (sekcja zachodnia) Kategoria:Członkowie honorowi Towarzystwa Szkoły Ludowej Kategoria:Członkowie Ligi Narodowej Kategoria:Członkowie Obozu Wielkiej Polski Kategoria:Członkowie Towarzystwa Kółek Rolniczych we Lwowie Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Polskiej „Zet” Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Politycy Stronnictwa Narodowego Kategoria:Politycy Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego Kategoria:Polscy przedstawiciele nauk rolniczych Kategoria:Uczestnicy III powstania śląskiego Kategoria:Urodzeni w 1864 Kategoria:Więźniowie Cytadeli Warszawskiej (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Zmarli w 1936 Kategoria:Autorzy objęci zapisem cenzury w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej