Jean-Marie Gustave Le Clézio albo J.M.G. Le Clézio (ur. 13 kwietnia 1940 w Nicei) – francuski powieściopisarz, autor ponad 30 książek, laureat Nagrody Renaudot w 1963 i Literackiej Nagrody Nobla w 2008.

Życiorys Jego rodzice byli kuzynami (to samo nazwisko, wspólny dziadek): ojciec brytyjskim chirurgiem, a matka Francuzką z Mauritiusu. Pierwszą podróż odbył w wieku 7 lat do Nigerii, gdzie mieszkał ojciec. Studiował literaturę francuską w Collège Littéraire Universitaire w Nicei i uzyskał stopień doktora, a potem, po pobycie w Londynie i Bristolu, wyjechał do USA, gdzie pracował jako nauczyciel.

W 1967 roku rozpoczął służbę wojskową w Tajlandii, jednak po kilku miesiącach musiał stamtąd wyjechać po tym, jak zaczął głośno krytykować dziecięcą prostytucję. Wysłano go do Meksyku, by tam dokończył służbę. Le Clézio wykorzystał ten czas nie tylko na ćwiczenia wojskowe, lecz także na działalność kulturalną. Żywo uczestniczył w tworzeniu Biblioteki Instytutu Francuskiego w Ameryce Łacińskiej. Podjął również studia na Uniwersytecie w Meksyku, w dziedzinie języków Indian (maya, nahuatl). W tym okresie wielokrotnie podróżował do Panamy, gdzie przez cztery lata 1970–1974 mieszkał wśród Indian, poznając lepiej ich język. Zainteresowanie kulturą indiańską znalazło odbicie w kilku jego książkach, m.in. przekładach mitów (Prophéties de Chilam Balam) i powieści Urania.

W 1975 roku ożenił się po raz drugi poślubiając Jémię, pochodzącą z Sahary Zachodniej.

W roku 1980 został pierwszym laureatem Nagrody Paul-Morand ufundowanej przez Akademię Francuską (za powieść Pustynia), zaś w 1983 roku obronił doktorat z zakresu historii (nt. Michoacán), na Uniwersytecie w Perpignan, w Instytucie Studiów o Meksyku. Zaczął również wykładać na uniwersytetach w Bangkoku, Bostonie, Austin, Meksyku i Albuquerque. Mimo to, w 1978 roku, nie został przyjęty na stanowisko badacza w prestiżowym francuskim ośrodku naukowym CNRS.

Mieszka głównie w Albuquerque w Nowym Meksyku, USA, oraz we Francji w Nicei i Paryżu.

W 1994 roku sondaż przeprowadzony przez francuskie czasopismo literackie „Lire” wykazał, że 13% czytelników uważa go za największego żyjącego pisarza francuskojęzycznego, co dało mu zwycięstwo.

Zasiadał w jury sekcji „Cinéfondation” na 60. MFF w Cannes (2007).

Krytyka literacka Zaczął pisać w wieku siedmiu-ośmiu lat. Sławę przyniosła mu już pierwsza powieść, Protokół, nominowana do nagrody Goncourtów i nagrodzona Nagrodą Renaudot w 1963 roku.

Jego karierę literacką można podzielić na dwa główne okresy:

od 1963 do 1975 roku Le Clézio badał takie tematy jak szaleństwo, język, pisanie, poświęcając się eksperymentom formalnym, w czym naśladował takich swoich współczesnych z nurtu nowej powieści, jak Georges Perec albo Michel Butor. Był postrzegany jako innowator i buntownik, chwalili go Michel Foucault i Gilles Deleuze. Demonstrował sprzeciw wobec współczesnej, zautomatyzowanej cywilizacji. W końcu lat 70. styl pisarza uległ radykalnej zmianie; porzucił eksperymenty i nastrój jego powieści stał się mniej wypełniony udręczeniem, gdy zajął się taką tematyką jak dzieciństwo, dojrzewanie czy podróże, co przyciągnęło szersze grono czytelników.

Poprzedni Francuz, który otrzymał nagrodę Nobla to Claude Simon (1985). Ogłaszając przyznanie nagrody, szwedzka akademia nazwała Le Clezio „autorem nowych kierunków, poetyckiej przygody i zmysłowej ekstazy, eksploratorem człowieczeństwa poza i pod panującą cywilizacją”.

Lista powieści Protokół (Procès-verbal, 1963, wydanie polskie 1965) La Fièvre Déluge (1966) L’Extase matérielle (1967) Terra Amata (1967) Le Livre des fuites Wojna (La Guerre, 1970, wydanie polskie 2010, ) Haï (1971) Mydriase (1973) Les Géants (1973) Voyages de l’autre côté (1975) Les Prophéties du Chilam Balam (1976) Vers les icebergs (1978) Mondo et autres histoires (1978) L’Inconnu sur la Terre (1978) Trois villes saintes Pustynia (Désert, 1980, wydanie polskie 1985, ) La Ronde et autres faits divers Relation de Michoacan Le Chercheur d’Or (1985) – najbardziej znana powieść pisarza Voyage à Rodrigues Le Rêve mexicain ou la pensée interrompue Printemps et autres saisons Onitsza (Onitsha, 1991, wydanie polskie 1995, ) Diego i Frida (Diego et Frida, 1993. wydanie polskie W.A.B., Warszawa 2009) Étoile errante Pawana La Quarantaine Poisson d’or Gens des nuages (wspólnie z Jémią Le Clézio) La Fête chantée et autres essais de thème amérindien (1997) Hasard (1999) (a następnie Angoli Mala) Cœur Brûle et autres romances (2000) Rewolucje (Révolutions, 2003, wydanie polskie W.A.B., Warszawa 2010) L’Africain (2004) Urania (Ourania, 2006, wydanie polskie 2008)

Nagrody 1963: Nagroda Renaudot 1972: Prix Littéraire Valery-Larbaud 1980: Grand Prix de Littérature Paul-Morand, przyznawana przez Académie française 1997: Grand Prix Jean-Giono 1998: Prix Prince-de-Monaco 2008: Stig Dagermanpriset 2008: Nagroda Nobla w dziedzinie literatury

Przypisy

Linki zewnętrzne Informacja o przyznaniu Nagrody Nobla z biografią

Kategoria:Francuscy prozaicy XX wieku Kategoria:Laureaci Nagrody Renaudot Kategoria:Nobliści – literatura Kategoria:Pisarze postmoderniści Kategoria:Pisarze związani z Albuquerque Kategoria:Pisarze związani z Niceą Kategoria:Pisarze związani z Paryżem Kategoria:Prozaicy francuskojęzyczni Kategoria:Urodzeni w 1940