mały|Marek Stachowski Marek Stachowski (ur. 21 marca 1936 w Piekarach Śląskich, zm. 3 grudnia 2004 w Krakowie) – polski kompozytor i pedagog.
Życiorys Pierwsze 3 lata życia do wybuchu II wojny światowej spędził z rodzicami na Śląsku. Gdy rozpoczęły się działania wojenne, matka uciekała z nim przez całą Polskę, by dotrzeć do Bydgoszczy, gdzie ukrywał się przed hitlerowcami ojciec kompozytora. W 1952 rozpoczął regularną naukę w Państwowej Szkole Muzycznej I stopnia w Krakowie w klasie fortepianu Stanisława Czernego. W 1959 w trybie przyspieszonym uzyskał dyplom z fortepianu Średniej Szkoły Muzycznej, a 1960 z teorii muzyki. W 1962 ożenił się z Marią Jabłońską. Już w czasie studiów u Krzysztofa Pendereckiego (1963–1968) w krakowskiej Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej, zaczął odnosić pierwsze międzynarodowe sukcesy: w 1968 nagroda na Międzynarodowym Konkursie Fundacji „Gaudeamus” za utwór Musica con una batuta del tam-tam; I nagroda na Konkursie Kompozytorskim im. A. Malawskiego za Neusis I oraz wyróżnienie w Konkursie Młodych ZKP za Sequenze concerttati. W następnym roku zdobywa II nagrodę na Międzynarodowym Konkursie „Komitetu Solidarności” w Skopje za Chant de l’espoir. W 1970 Audition na flet, wiolonczelę i fortepian jest pierwszym utworem Marka Stachowskiego wykonywanym na Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień”. W 1971 otrzymuje III nagrodę na Ogólnopolskim Konkursie Kompozytorskim za kantatę Słowa do wierszy W. Broniewskiego. Został trzykrotnie wyróżniony na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu: w 1974 za Neusis II, w 1979 zostaje ponownie wyróżniony za Divertimento na orkiestrę smyczkową i w 1990 za III Kwartet smyczkowy napisany na zamówienie BBC Bristol. W 1974 otrzymał I nagrodę w Konkursie im. K. Szymanowskiego za Śpiewy thakuryjskie. W 1975 prowadził wykłady na Uniwersytecie Yale. Rok później otrzymał nagrodę muzyczną miasta Mönchengladbach za Poeme sonore. W 1984 otrzymał nagrodę Związku Kompozytorów Polskich. W 2005 w drodze wyjątku, odznaczony pośmiertnie przez Ministra Kultury, Waldemara Dąbrowskiego, Złotym medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Oprócz pracy twórczej Marek Stachowski zajmował się także nauczaniem. Od 1967 prowadził klasę kompozycji w Akademii Muzycznej w Krakowie, od 1981 jako profesor zwyczajny, potem w latach 1993–1999, 2002–2004 pełnił funkcję rektora. Wykładał również kompozycję na kursach w Rubin Academy of Music and Dance w Jerozolimie oraz na letnich kursach w Durham. Prowadził seminaria w ramach Gaudeamus Music Week. Zasiadał w jury wielu konkursów kompozytorskich i wykonawczych, w Polsce m.in. Konkursu im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie. Wykształcił wielu kompozytorów średniego i młodego pokolenia, absolwentów Akademii Muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie takich jak Maciej Jabłoński (kompozytor), Marcel Chyrzyński, Michał Pawełek, Wojciech Widłak (kompozytor), Wojciech Ziemowit Zych czy Antoni Komasa-Łazarkiewicz oraz sprawował opiekę artystyczną w sposób nieformalny, będąc mentorem dla m.in. Abla Korzeniowskiego i Jacka Wiktora Ajdinovića Upamiętnienie 21 marca 2012 Rada Miasta Krakowa przyjęła uchwałę nadającą jednej z krakowskich ulic imię Marka Stachowskiego. Nazwę ulicy oraz lokalizację w Dzielnicy II Grzegórzki, gdzie Marek Stachowski mieszkał przez ponad 20 lat życia, zaproponowało Stowarzyszenie Artystów Polskich. Inicjatywa została poparta m.in. przez posła na Sejm RP Łukasza Gibałę, Polskie Towarzystwo Muzyki Współczesnej oraz ZASP Oddział Kraków.
Nagrody i odznaczenia 1979 – Nagroda Miasta KrakowaWręczenie nagród miasta [w:] „Echo Krakowa”, s. 1, nr 115, 25 maja 1979 [dostęp 2020-05-10] 1981 – Nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia 1984 – Nagroda Związku Kompozytorów Polskich 1989 – Nagroda Ministra Kultury i Sztuki za twórczość dla dzieci 1990 – Nagroda Fundacji im. Alfreda Jurzykowskiego w Nowym Jorku 1996 – Nagroda Wojewody Krakowskiego 1997 – Nagroda Fundacji Ruth i Ray Robinsone „Excellence in Teaching” 1999 – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia PolskiMonitor Polski poz. 19 2000 – Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki 2001 – Złoty Medal Ministra Obrony Narodowej „Za zasługi dla Obronności Kraju” 2005 – Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (pośmiertnie)
Dzieła Muzyka kameralna 1963: Kwartet smyczkowy nr 1 1972: Kwartet smyczkowy nr 2 1988: Kwartet smyczkowy nr 3 2001: Kwartet smyczkowy nr 4 „Quando resta l’estate” 1987: Musique en quatre scènes na klarnet i kwartet smyczkowy 1965: Musica da camera na flet, wiolonczelę, harfę i perkusję 1965: Musica per quartetto d’archi 2001: Felicitamento na kwartet smyczkowy 1970: Audition na flet, wiolonczelę i fortepian 1971: Extensions na fortepian 1982: Pezzo grazioso na kwintet dęty 1984: Madrigali dell’estate na głos i trio smyczkowe 1993: Tre intermezzi per trio d’archi 1996: Tastar e canzona per violoncello e pianoforte 1997–1998: Cinq petites valses na fortepian 1998: Jeu parti na skrzypce i fortepian 1999: Recitativo e la preghiera na wiolonczelę i orkiestrę smyczkową 1999–2000: Trio na klarnet, wiolonczelę i fortepian 2002–2003: Miroir du Temps (Hommage à Olivier Messiaen) na skrzypce, klarnet, wiolonczelę i fortepian
Utwory na orkiestrę smyczkową 1998: Sinfonietta per archi 1978: Divertimento na kameralną orkiestrę smyczkową
Utwory na orkiestrę symfoniczną 1968: Sequenze concertanti na wielką orkiestrę symfoniczną 1969–1970: Irisation na wielką orkiestrę symfoniczną 1975: Poème sonore na orkiestrę symfoniczną 1980: Choreia na orkiestrę symfoniczną 1984: Capriccio per orchestra 1988: Koncert wiolonczelowy
Muzyka wokalno-instrumentalna 1969: Chant de l’espoir na głos recytujący, sopran, baryton, chór chłopięcy, chór mieszany i wielką orkiestrę symfoniczną 1981: Symfonia pieśni tęsknotą uświęconych na sopran, chór mieszany i orkiestrę Muzyka na chór a cappella 1999: Vivat Maj! 3 Maj! na chór mieszany a cappella 1999: Marsz wolności na chór mieszany a cappella
Utwory sceniczne Opery 1965: Najdzielniejszy z rycerzy, opera dla dzieci w 3 aktach na sopran, tenor, 2 barytony, bas, chór mieszany i orkiestrę 1979: Odys wśród białych klawiszy dla dzieci na fortepian
Przypisy
Bibliografia
Anna Woźniakowska „Trzeba umieć marzyć” Rozmowy z Markiem Stachowskim, Kraków 2005 PWM „Kompozytorzy polscy 1918-2000”. Tom II Biogramy (pod red. Marka Podhajskiego), Akademia Muzyczna im. Fryderyka Chopina w Warszawie, Akademia Muzyczna im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku, Warszawa / Gdańsk 2005 r.
Linki zewnętrzne Biografia Marka Stachowskiego Polskie Centrum Informacji Muzycznej
strona o życiu i twórczości kompozytora Poczet rektorów Akademii Muzycznej w Krakowie
Kategoria:Absolwenci Akademii Muzycznej w Krakowie Kategoria:Członkowie Związku Kompozytorów Polskich Kategoria:Kompozytorzy XX wieku Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Krakowa Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Piekarach Śląskich Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Polscy kompozytorzy muzyki poważnej Kategoria:Rektorzy Akademii Muzycznej w Krakowie Kategoria:Urodzeni w 1936 Kategoria:Zmarli w 2004 Kategoria:Kompozytorzy XXI wieku