mały|Wojciech Bogusławski na litografii Seweryna Oleszczyńskiego Wojciech Romuald Bogusławski herbu Świnka, ps. i krypt.: Autor „Fraskatanki”, Autor „Mieszczek modnych”, Autor „Ślubu modnego”, R. W... B... (ur. 9 kwietnia 1757 w Glinnie, zm. 23 lipca 1829 w Warszawie) – polski aktor, śpiewak operowy, reżyser, pisarz, dramatopisarz, tłumacz, propagator ideologii oświecenia, wolnomularz; dyrektor Teatru Narodowego w Warszawie i założyciel teatru w Kaliszu; ojciec teatru polskiego; teoretyk i historyk teatru, ojciec Stanisława i dziadek Władysława.
Życiorys thumb|Tablica epitafijna na kościele św. Karola Boromeusza na Powązkach (2012) thumb|Głaz pamiątkowy w miejscu urodzenia Wojciecha Bogusławskiego w Glinnie thumb|Pomnik Wojciecha Bogusławskiego w Mogile Był synem Leopolda Andrzeja z Bogusławic, herbu Świnka (ur. krótko przed 16 listopada 1723, zm. 11 stycznia 1793), regenta ziemskiego poznańskiego a później grodzkiego krakowskiego, dziedzica Glinna z Okalewem, i jego żony Anny Teresy Linowskiej (ur. przed 24 października 1734, zm. przed 1770), córki Stanisława, podstolego wschowskiego.
Od roku 1769 kształcił się w kolegium pijarów w Warszawie, od 20 listopada roku 1770 w Akademii Krakowskiej, w następnym roku (1771) w Szkołach Nowodworskich. Przebywał na dworze biskupa krakowskiego Kajetana Sołtyka. We wrześniu roku 1775 wstąpił jako kadet pułkowy do gwardii pieszej litewskiej. Wystąpił z wojska 24 lutego 1778 w stopniu podchorążego (powód: pominięcie Bogusławskiego w awansie).
Po 9 kwietnia roku 1778 zadebiutował (warszawski teatr publiczny) jako aktor, śpiewak operowy i autor dramatyczny. 11 lipca 1778 operą Nędza uszczęśliwiona do muzyki Macieja Kamieńskiego zainicjował polską twórczość operową opartą na motywach ludowych. W 1781 przeniósł się do teatru lwowskiego. W latach 1783–1785, 1790–1794 i 1799–1814 był dyrektorem Teatru Narodowego. W 1783 uzyskał przywilej na teatr polski w Poznaniu.
W sierpniu 1784 zorganizował występy teatralne podczas sejmu w Grodnie. W lutym 1785 przeniósł się do Wilna, skąd organizował stałe wyjazdy do Grodna, Dubna i Lwowa. W 1785 roku założył również teatr wileński, dzięki czemu lokalni odbiorcy poznali europejskie nowości, takie jak sztuki Moliera, Woltera, Schillera, a także dzieła miejscowych autorów. Teatr przetrwał przeszło 80 lat, w 1866 roku zamknęły go rosyjskie władze.
Na wezwanie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w lutym 1790 objął ponownie scenę warszawską, wystawiając sztuki patriotyczne. W 1794 należał do sprzysiężenia kościuszkowskiego. 8 września 1792 wystawił Henryk VI na łowach, a 1 marca 1794 – Krakowiaków i górali, co odegrało ważną rolę agitacyjną. 18 kwietnia 1794 podpisał Akt powstania. 4 listopada 1794 opuszcza Warszawę, ocalając majątek teatralny i osobisty. W 1795 rozpoczyna trwającą 4 lata działalność teatralną we Lwowie. Wystawia tam wielokrotnie swoją operę Krakowiacy i Górale (utwór cieszył się tam wielką popularnością, był nieustannie aktualizowany, przerabiany i wystawiany pod różnymi tytułami), w 1797 zaś po raz pierwszy w Polsce – Hamleta (własny przekład na podstawie adaptacji niemieckiej). Jego współpracownikiem i uczniem był Jan Nepomucen Kamiński. W 1799 wrócił do Warszawy, gdzie kierował teatrem przez następne 14 lat. W 1801 z własnych funduszy wybudował teatr w Kaliszu i prowadził tam działalność teatralną do 1823. W 1811 z zespołem wystawił szereg przedstawień w Gdańsku.
20 listopada 1827 wystąpił po raz ostatni na scenie w komedii Koszyk wiśni. W 1824 zamieszkał w majątku Jasień (wieczysta dzierżawa).
W 1784 został inicjowany do masoneriiLudwik Hass, Wolnomularstwo w Europie środkowo-wschodniej w XVIII i XIX wieku, 1982, s. 175., w loży Świątynia Mądrości otrzymał stopień mistrza.
Jest głównym bohaterem powieści pt. Az Ikszek (Iksowie — 1981) i dramatu pt. Az imposztor (Szalbierz) węgierskiego pisarza i dramatopisarza Györgya Spiró.
Twórczość Dzieła sceniczne Nędza uszczęśliwiona. Opera w 2 aktach pierwszy raz grana na teatrze warszawskim 11 lipca 1778, wyd. Warszawa 1778 Amant, autor i sługa. Komedia w 1 akcie z francuskiego [wg Pierre Cérou(1709-1797), L’amant, auteur et valet ] przetłumaczona, wyst. i wyd. Warszawa 1778 Dla miłości zmyślone małżeństwo. Opera we 2 aktach z włoskiego tłumaczona, pierwszy raz na teatrze warszawskim dnia 25 września 1779 roku przez aktorów polskich grana, Warszawa 1779, muzyka: A.M. Sacchini Ślub modny. Komedia w 5 aktach z francuskiego tłumaczona przez autora "Mieszczek modnych", wyst. Warszawa 1779, wyd. Warszawa 1780 Miłość rzemieślnicza, powst. przed rokiem 1780(?), wyst. Warszawa 22 kwietnia 1787 (pt. Miłostki rzemieślnicze) Mieszczki modne. Komedia w 5 aktach, wyst. Warszawa 1780, wyd. Warszawa 1780 Szkoła kobiet. Komedia w 5 aktach p. Molière z francuskiego przerobiona przez autora "Ślubu modnego", wyst. Warszawa 1780, wyd. Warszawa 1781 Fraskatanka, czyli dziewczyna zalotna. Opera we 3 aktach z muzyką sławnego Jana Paisiello, z włoskiego przełożona, wyst. Warszawa 13 lipca 1782, wyd. Warszawa 1782 Czekina albo cnotliwa panienka. Opera z włoskiego tłumaczona we 3 aktach, z muzyką sławnego p. Piccini, wyst. Warszawa 1782, wyd. Warszawa 1783 Szkoła zazdrosnych. Opera we 2 aktach, z muzyką sławnego p. Antoniego Salieri, z włoskiego języka przez autora „Fraskatanki” przetłumaczona, wyst. i wyd. Warszawa 1782 Włoszka w Londynie. Opera we 2 aktach z muzyką JP. Dominika Cymarosa z włoskiego przetłomaczona, wyst. Warszawa 1782, wyd. Warszawa 1783 Don Juan albo ukarany libertyn. Opera we 3 aktach, z włoskiego tłumaczona, z muzyką JMci pana Joachima Albertini, wyst. Warszawa 23 lutego 1783, wyd. Warszawa 1783 Kotek zgubiony. Komedia w 1 akcie, z francuskiego tłumaczona, wyst. Warszawa 31 marca 1783, wyd. Warszawa 1783 Uczciwy winowajca. Drama w 5 aktach z francuskiego tłumaczone, wyst. Warszawa 10 kwietnia 1783, wyd. Warszawa 1783 Wieśniaczka u dworu. Opera we 2 aktach z włoskiego tłumaczona, wyst. Warszawa 19 października 1783, wyd. Warszawa 1785, muzyka: A. Sacchini Troje bliźniąt, czyli podobieństwo nadzwyczajne, wyst. Warszawa 16 listopada 1783, wydana pt. Trzej bracia bliźnięta. Komedia w 4 aktach z francuskiej niewiadomego autora przełożona Mąż podejrzliwy albo awanturki nocne, wyst. Warszawa 21 grudnia 1783 Człowiek, jakich mało na świecie. Komedia we 3 aktach, wyst. i wyd. Warszawa 1784 Ogrodniczka zmyślona. Opera, wyst.: Wilno 1785; Warszawa 14 lutego 1790, muzyka: P. Anfossi Zaffira, czyli niewolnica stateczna. Opera, wyst.: Wilno 1788; Warszawa 22 lutego 1790 Filozofowie wrzekomi (Filozofowie mniemani), czyli mędrzec oszukany. Opera, wyst.: Wilno 1788; Warszawa 18 kwietnia 1790, muzyka: J. Paisiello Lanassa, czyli wdowa Malabaru, wyst. Warszawa 7 września 1790, wydana pt. ... Tragedia w 5 aktach po francusku przez Lemierre napisana, po niemiecku przez Plümicke na dramę przerobiona, a z tej na polski język przełożona Epilog w dzień rocznego obchodu szczęśliwego na tron wyniesienia Najjaśniejszego Pana, powiedziany przez JP. W. Bogusławskiego, dyrektora Teatru Narodowego, na końcu tragedii "Lanassa", która pierwszy raz w przytomności JKMci dnia 7 września zaprezentowana była 1790 (Warszawa 1790) Taczka przedającego ocet i musztardę, czyli cnota w grubej łachmanie, wyst. Warszawa 23 października 1790, wydana pt. Taczka occiarza. Komedia w 3 aktach z francuskiej p. Mercier przełożona Emilia Galotti. Tragedia w 5 aktach, wyst. Warszawa 21 listopada 1790 Dowód wdzięczności narodu. Komedia we 2 aktach, przystosowana do uroczystości obchodu szczęśliwego na tron wybrania Najjaśniejszego Pana, a na dopełnienie komedii "Powrót posła" napisana, wyst. Warszawa 15 września 1791, wyd. Warszawa 1791 Sługa panią. Opera w 2 aktach, z muzyką Jana Paesiello(!) z włoskiego przełożona, wyst. Warszawa 30 października 1791 Henryk VI na łowach. Komedia we 3 aktach z powieści angielskiej napisana, wyst. Warszawa 8 września 1792, wyd. Warszawa 1792 Eleonora, czyli skutki przebaczenia niewiary małżeńskiej. Tragedia miejska w 4 aktach, z niemieckiej niewiadomego autora przerobiona, wyst. Warszawa 23 września 1792 Szkoła obmowy. Komedia w 5 aktach, z angielskiej Ryszarda Sheridana przerobiona, wyst. Warszawa 17 stycznia 1793 Figiel za figiel. Komedia w 3 aktach z francuskiej Fryderyka grafa Brühla przełozona, wyst. Warszawa 20 kwietnia 1793 Pustelnik na wyspie Formentera, czyli wspaniały rozbójnik. Drama w 4 aktach, wyst. 7 września 1793 Axur, król Ormus. Opera heroiczna w 5 aktach, z muzyką Antoniego Salieri, z francuskiej de Beaumarchais na włoski język przerobiona, a z tego na polski przełożona, wyst. Warszawa 24 września 1793 Cud mniemany, czyli Krakowiacy i górale. Opera w 4 aktach (albo: ... w 2 aktach; ... w 3 aktach). Z muzyką J. Stefaniego, wyst. Warszawa prawdopodobnie 1 marca 1794, wyd. Berlin 1841 Rzecz rzadka (Piękność z uczciwością złączona rzecz rzadka). Opera w 2 aktach z włoskiego tłumaczona, z muzyką sławnego Martini (V. Martin y Solar), wyst. Warszawa 1794 Antreprener w kłopotach. Opera z muzyką Cimorosa(!), wyst.: Lwów 1796; Warszawa 1799 Zoe, czyli skutki ambicji i miłości. Drama w 3 aktach, wyst.: Lwów 1796; Warszawa 12 listopada 1799 Hamlet, królewicz duński. Tragedia w 5 aktach Shakespeara, z niemieckiej, podług poprawy Schroedera przełożona, wyst. Lwów 1797 Herminia, czyli Amazonki. Heroiczno-komiczna opera w 2 aktach z muzyką Józefa Elsnera, wyst. Lwów lipiec 1797 Iskahar, król Guaxary. Melodrama w 3 aktach z muzyką Józefa Elsnera, wyst. Lwów 1797 Spazmy modne, czyli tegowieczne małżeństwo. Komedia w 3 aktach, wyst. Lwów 1797 Kantata śpiewana na teatrze lwowskim przez aktorów polskich w dzień uroczystości obchodu instalacji JW. Kajetana Ignacego Gozdawa na Kitkach Kickiego, arcybiskupa lwowskiego... z muzyką JPana Stefani, Lwów 1798 Sydney i Zuma. Melodrama w 3 aktach z muzyką J. Elsnera, wyst.: Lwów lato 1798; Warszawa 1799 Pustelnicy, czyli miłość na doświadczeniu. Opera komiczna w 3 aktach z niemieckiego tłumaczona, z muzyką p. Henneberg, wyst. Warszawa 6 października 1799 Król Teodor w Wenecji. Opera w 2 aktach z włoskiego tłumaczona, z muzyką sławnego Paisiello, wyst. Warszawa 1799 Święto braminów słońca. Opera heroiczno-komiczna w 2 aktach z niemieckiego tłumaczona, z muzyką J.P. Müllera, wyst. 23 listopada 1800 Sułtan Wampun, czyli nieroztropne życzenia. Opera komiczna w 2(3) aktach, z muzyką J. Elsnera, wyst. Warszawa 1800 Powtórzone wesele. Drama w 5 aktach z niemieckiej p. de Kotzebue przełożona, wyst. Warszawa 1801 Flet czarodziejski, czyli tajemnice Izys. Wielka opera w 2 aktach z niemieckiego p. Szikander(!) tłumaczona... z muzyką sławnego Mozarta, wyst. Warszawa 29 stycznia 1802 Przerwana ofiara. Opera we 2 aktach z muzyką Piotra Winter, z niemieckiej przełożona, wyst. Warszawa 5 listopada 1802 Duchowidz, czyli w czepku się rodził. Opera komiczna w 2 aktach Perinet, z muzyką p. Müller, wyst. Warszawa 26 grudnia 1802 Dwaj Klingsbergowie, czyli jaki ojciec, taki syn. Komedia w 4 aktach z niemieckiej Augusta Kotzebue przełożona, wyst. Warszawa 1802 Telemak, królewicz Itaki. Opera wielka heroiczno-komiczna w 2 aktach z niemieckiego Szikaneder tłumaczona, z muzyką F.A. Hoffmeister, wyst. Warszawa 15 marca 1803 Palmira, królewna perska. Opera heroiczno-komiczna w 3 aktach z włoskiego tłumaczona, z muzyką sławnego Salieri/Anfossi, wyst. Warszawa 6 stycznia 1804 Dwa dni trwogi, czyli woziwoda paryski. Opera w 3 aktach z muzyką Cherubiniego, z francuskiej pana Bouilly przełożona, wyst. Warszawa 7 kwietnia 1804 Lodoiska. Opera heroiczno-komiczna w 3 aktach z muzyką Cherubiniego, z niemieckiej przerobiona, wyst. Warszawa 2 grudnia 1804 Mąż pustelnik (Spowiedź, czyli mąż pustelnik). Komedia w 1 akcie z niemieckiej pana de Kotzebue przełożona, wyst. Warszawa 5 grudnia 1805 Maria Montalban. Opera heroiczna w 4 aktach z niemieckiego tłumaczona, z muzyką p. Winter, wyst. Warszawa 21 grudnia 1805