Maria Orwid (ur. 23 lipca 1930 we Lwowie jako Maria Pfeffer, zm. 9 lutego 2009 w Krakowie) – polska lekarka psychiatra, pionierka terapii rodzinnej w Polsce.
Życiorys Dzieciństwo i młodość Urodziła się w niereligijnej i zasymilowanej rodzinie żydowskiej, jako córka adwokata Adolfa Pfeffera (1894–1943) i Klary z domu Weinstock (1903–1988)Po zakończeniu II wojny światowej używała imienia Krystyna. Mieszkali w centrum Przemyśla, przy Placu Na Bramie 2. Uczęszczała do prywatnej szkoły z polskim językiem wykładowym, ale uczyli się również hebrajskiego i zasad judaizmuhttps://sztetl.org.pl/pl/biogramy/197185-orwid-maria. Podczas II wojny światowej, wiosną 1942 wraz z rodziną została przesiedlona do przemyskiego getta. W rezultacie licznych akcji wysiedleńczych zginęli dziadkowie ze strony matki oraz liczna część rodziny. Po ucieczce z getta tuż przed ostatnią akcją likwidacyjną ukrywała się wraz z matką w domu krawcowej Teofili Kic, która za okazaną im pomoc została pośmiertnie odznaczona 22 grudnia 2008 medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Następnie obie przeniosły się do Lwowa, gdzie w lutym 1943 dołączył do nich ojciec, który 17 maja tego samego roku zmarł z powodu gruźlicy i wycieńczenia. Po wyzwoleniu Lwowa 27 lipca 1944 Klara Pfefferowa wyszła za mąż za dentystę Daniela Herzhafta (1903–1978), który przyjął nazwisko Orwid i przysposobił Marię. thumb|Grób Marii Orwid na nowym cmentarzu żydowskim w Krakowie thumb|Symboliczne groby rodziny Marii Orwid na nowym cmentarzu żydowskim w Krakowie Po zakończeniu wojny wraz z matką i ojczymem przeniosła się do Krakowa, gdzie podjęła naukę w gimnazjum i następnie liceum Urszulanek. Od tego czasu przyjaźniła się ze Stanisławem Lemem, któremu zawdzięczała wybór studiów medycznych i psychiatrii. Przez pewien czas uczęszczała na spotkania syjonistycznej lewicowej organizacji Ha-Szomer Ha-Cair. Studiowała na Akademii Medycznej w Krakowie, od V roku studiów w klinice Antoniego Kępińskiego. Była jedną z pierwszych kobiet na psychiatrii, dlatego też musiała wciąż udowadniać, że jest wystarczająco kompetentnaAnna Bednarczyk, Inga Hajdarowicz, Maria Orwid. Upodmiotowienie [w:] Ewa Furgał (red.), Krakowski Szlak Emancypantek. Przewodniczka po Krakowie Emancypantek, Fundacja Przestrzeń Kobiet, Kraków 2009, , str. 49. W latach 1959–1964 razem z Kępińskim stworzyła tzw. program oświęcimski. Dotyczył badań nad psychicznymi skutkami wojennych przeżyć obozowych byłych więźniów obozów koncentracyjnych. Program ten był jednym z pierwszych opracowań na świecie dotyczących traumy poobozowej.
Działalność naukowa Od 1954 Maria Orwid była pracownicą naukową Katedry Psychiatrii Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Specjalizowała się w psychiatrii dzieci i młodzieży oraz psychoterapii. W 1963 uzyskała stopień naukowy doktora na podstawie dysertacji Przystosowanie poobozowe byłych więźniów obozu koncentracyjnego Oświęcim-Brzezinka". W 1976 została doktorem habilitowanym w oparciu o pracę naukową „Rola rodziny w rozwoju zaburzeń psychicznych u dzieci i młodzieży w stanach psychotycznych i niepsychotycznych”. W 1978 założyła pierwszą w Polsce Klinikę Psychiatrii Dzieci i Młodzieży w Krakowie, którą kierowała do 2000. Była także współtwórczynią modelu pracy multiprofesjonalnych zespołów w psychiatrii, współautorką pierwszych prac o psychicznych skutkach wojennych przeżyć obozowych, inicjatorką projektu terapeutycznego dla Dzieci Holocaustu i Drugiego Pokolenia. Uczestniczyła w pracach Sekcji Naukowej Terapii Rodzin Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i Polsko-Izraelskiego Towarzystwa Zdrowia Psychicznego. Była honorową członkinią Europejskiego Towarzystwa Terapii Rodziny i Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego oraz członkinią Stowarzyszenia Dzieci Holocaustu i Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie. Była członkinią założycielką B’nai B’rith Polska, reaktywowanego w 2007. Regularnie uczestniczyła w Marszach Tolerancji.
Życie prywatne Nigdy nie założyła rodziny oraz nie chciała mieć dzieci. Powodem tej decyzji była śmierć jej ośmioletniego kuzyna Ludwika, wywiezionego w 1942 z przemyskiego getta do obozu zagłady. Przyjaźniła się z Piotrem Skrzyneckim i grupą „Piwnica pod Baranami” od chwili jej powołania. 11 lutego 2009 na została pochowana nowym cmentarzu żydowskim przy ulicy Miodowej w Krakowie.
Nagrody i odznaczenia Na podstawie źródła
Nagroda zespołowa Ministra Zdrowia za badania problemów byłych więźniów obozów koncentracyjnych (1964); Medal 20-lecia „Piwnicy pod Baranami” Krzyż Zasługi Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (05.09.1984) Złota Odznaka „Za Pracę Społeczną dla Miasta Krakowa”
Upamiętnienie W lipcu 2021 imię Marii Orwid otrzymała ulica w krakowskiej Dzielnicy XII Bieżanów-Prokocim.
Wybrane publikacje Przeżyć... i co dalej? (2006) Psychiatria dzieci i młodzieży (wraz z Kazimierzem Pietruszewskim) (1996) Wyniki badania psychiatrycznego i elektroencefalograficznego 130 byłych więźniów Oświęcimia-Brzezinki (wraz z Julianem Gątarskim i Małgorzatą Dominik) (1969)
Przypisy
Bibliografia Maria Orwid na stronie przemysl24.pl
Pożegnanie z Marią w serwisie gazeta.pl Złota Księga Nauki Polskiej 2000. Naukowcy przełomu wieków (pod redakcją Krzysztofa Pikonia), Wydawnictwo „Helion”, Gliwice 2001, s. 378
Kategoria:Polscy psychiatrzy Kategoria:Mieszkańcy gett żydowskich w Generalnym Gubernatorstwie Kategoria:Pochowani na nowym cmentarzu żydowskim w Krakowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Przemyślu Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 2009 Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady