1 Brygada Artylerii Polowej (1. Art.-Brig., 1. FABrig.) – brygada artylerii polowej cesarskiej i królewskiej Armii.

Historia brygady 1 maja 1885 roku w Krakowie została utworzona 1 Brygada Artylerii (). Brygada była podporządkowana komendantowi 1 Korpusu, a w jej skład wchodził: 1. Galicyjski Pułk Artylerii Korpuśnej w Krakowie, 1. Ciężki Dywizjon w Krakowie (od 1888 roku w Wadowicach), 2. Ciężki Dywizjon w Wiedniu (od 1885 roku w Wadowicach, a od 1888 roku w Przemyślu).

W 1889 roku przeprowadzono reorganizację brygady. W jej skład włączono 10. Morawsko-śląski Pułk Artylerii Korpuśnej i 20. Ciężki Dywizjon. Oba oddziały stacjonowały w Ołomuńcu i należały do tego czasu do 10 Brygady Artylerii w Brnie. Ze składu brygady ubył 1. Galicyjski Pułk Artylerii Korpuśnej w Krakowie i 2. Ciężki Dywizjon w Przemyślu. Obie jednostki zostały podporządkowane komendantowi 10 Brygady Artylerii w Przemyślu.

Skład 1 Brygady Artylerii po reorganizacji przedstawiał się następująco: 10. Morawsko-śląski Pułk Artylerii Korpuśnej w Ołomuńcu, 1. Ciężki Dywizjon w Wadowicach, 20. Ciężki Dywizjon w Ołomuńcu.

W 1890 roku samodzielne ciężkie dywizjony zostały przemianowane odpowiednio na 1. Dywizjon i 20. Dywizjon.

Na początku 1892 roku ze składu 10. Morawsko-śląsko-galicyjskiego Pułku Artylerii Korpuśnej wyłączono 41. Dywizjon w Ołomuńcu i podporządkowano bezpośrednio komendantowi 1 Brygady Artylerii.

Z dniem 1 stycznia 1894 roku została wprowadzona w życie kolejna reorganizacja, w ramach której: 1 Brygada Artylerii przejąła od 10. Pułku Artylerii Korpuśnej nazwę wyróżniającą „Morawsko-śląsko-galicyjska”, 10. Pułk Artylerii Korpuśnej został przeniesiony z Ołomuńca do Krakowa i przemianowany na 1. Pułk Artylerii Korpuśnej, 1. Dywizjon w Wadowicach został rozwinięty w 1. Pułk Artylerii Dywizyjnej, 20. Dywizjon w Ołomuńcu został rozwinięty w 2. Pułk Artylerii Dywizyjnej, 41. Dywizjon w Ołomuńcu został przeniesiony do Krakowa i rozwinięty w 3. Pułk Artylerii Dywizyjnej.

Skład 1 Morawsko-śląsko-galicyjskiej Brygady Artylerii po reorganizacji przedstawiał się następująco: 1. Pułk Artylerii Korpuśnej w Krakowie, 1. Pułk Artylerii Dywizyjnej w Wadowicach, 2. Pułk Artylerii Dywizyjnej w Ołomuńcu, 3. Pułk Artylerii Dywizyjnej w Krakowie.

Z dniem 6 kwietnia 1908 roku weszła w życie nowa organizacja artylerii, w ramach której: 1 Brygada Artylerii został przemianowana na 1 Brygadę Artylerii Polowej i pozbawiona dotychczasowej nazwy wyróżniającej, 1. Pułk Artylerii Korpuśnej został przemianowany na 1. Pułk Haubic Polowych, ze składu 1. Pułku Artylerii Korpuśnej został wyłączony dywizjon artylerii konnej i przekształcony w samodzielny oddział pod nazwą 1. Dywizjon Artylerii Konnej, 1,. 2. i 3. Pułki Artylerii Dywizyjnej zostały przemianowane na 1., 2. i 3. Pułki Armat Polowych, w Krakowie został utworzony 2. Dywizjon Ciężkich Haubic oraz Kadra 6. Dywizjonu Ciężkich Haubic.

Wymienione wyżej oddziały podlegały komendantowi 1 Brygady Artylerii Polowej pod względem wyszkolenia, natomiast pod względem taktycznym zostały podporządkowane komendantom wielkich jednostek piechoty i kawalerii: 1. Pułk Haubic Polowych, 1. Pułk Armat Polowych, 2. Dywizjon Ciężkich Haubic i Kadra 6. Dywizjonu Ciężkich Haubic – 12 Dywizji Piechoty, 1. i 2. Pułki Armat Polowych – 5 Dywizji Piechoty, 1. Dywizjon Artylerii Konnej – Dywizji Kawalerii Kraków.

1 marca 1912 na bazie dotychczasowego 2 Dywizjonu Ciężkich Haubic został sformowany między innymi Dywizjon Ciężkich Haubic Nr 1 w Krakowie.

W 1913 roku komendantowi brygady ponownie podporządkowano Dywizjon Taborów Nr 1 w Krakowie.

Organizacja pokojowa w 1914 roku: Pułk Haubic Polowych Nr 1 w Krakowie, Pułk Armat Polowych Nr 1 w Krakowie, Pułk Armat Polowych Nr 2 w Ołomuńcu, Pułk Armat Polowych Nr 3 w Krakowie, Dywizjon Artylerii Konnej Nr 1 w Krakowie, Dywizjon Ciężkich Haubic Nr 1 w Krakowie, Dywizjon Taborów Nr 1 w Krakowie.

W sierpniu 1914 roku, w czasie mobilizacji, brygada została przemianowana na 12 Brygadę Artylerii Polowej i włączona w skład 12 Dywizji Piechoty.

Komendanci brygady thumb|150px|Tadeusz Rozwadowski GM Karl Fischer (1885 – 1887 → komendant 12 Dywizji Piechoty) płk Wenzel Broschek von Boroglav (1887 – 1888 → stan spoczynku) FML Wilhelm von Wagner (1888 – 1889 → urlopowany) GM Fridrich von Gehren (1889 – 1 XI 1890 → stan spoczynku) GM Joseph von Eschenbacher (1890 – †15 VIII 1891) płk / GM Franz Siglitz von Siegdorf (1891 – 1897 → komendant 11 Brygady Piechoty) FML Gustav Uher (1897 – 1 XI 1898 → stan spoczynku) płk / GM Ferdinand Rost (1898 – 1 V 1904 → stan spoczynku) płk / GM Ludwik Fiderkiewicz (1904 – 1908) płk / GM Peter Millivojevich (1908 – 1 V 1910 → stan spoczynku) GM Johann Wikullil (1910 – 1913) GM Tadeusz Rozwadowski (IV 1913 – II 1915)

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Brygady artylerii cesarskiej i królewskiej Armii Kategoria:Cesarska i Królewska Armia w Krakowie Kategoria:Austro-węgierskie jednostki artylerii utworzone w 1885 Kategoria:Austro-węgierskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1914