Struktura sieciowa (ang. network) - zespół podmiotów i względnie trwałych więzi między nimi.
Głównym elementem definiującym sieć są więzi kooperacyjne (dostawca-odbiorca). Siła więzi opiera się na zaufaniu oraz kontraktach długoterminowych. Sporządzane są często listy preferowanych (strategicznych) dostawców / odbiorców. Dzięki temu obniżane są koszty marketingu (po stronie dostawcy) i zaopatrzenia (po stronie odbiorcy).
Najbardziej prymitywną formą struktury sieciowej są sieci przedstawicieli handlowych z umową na wyłączność. Z kolei bardzo złożone struktury obejmują wiele ogniw łańcucha kooperacyjnego.
Są to typowe struktury mające zastosowanie na rynku B2B (ang. business-to-business).
Trwałość sieci Czynnikiem trwałości sieci są powiązania własnościowe, gwarantujące choćby minimalny nadzór nad poczynaniami partnerów (poprzez udział w walnym zgromadzeniu czy radach nadzorczych).
Tendencje dośrodkowe. Intensyfikacja powiązań własnościowych między współpracującymi partnerami może skutkować fuzjami i przejęciami, wówczas tworzą się struktury holdingowe lub jednolitej firmy o charakterze koncernu (kombinatu).
Tendencje odśrodkowe. Występują, gdy któryś z uczestników układu zaczyna postrzegać swoją pozycję i sytuację jako nie dość korzystną, nie w pełni odpowiadającą jego aspiracjom. Wówczas zaczyna poszukiwać alternatywnych możliwości działania (dywersyfikacja dostaw lub odbiorców).
(opracowano na podstawie , ).
Role w sieci Uczestnicy sieci przyjmują jedną z trzech podstawowych ról : Architekt tworzy pierwotną sieć powiązań oraz mechanizm zapewniający jej trwałość, głównie definiuje początkową rolę poszczególnych uczestników (podział pracy) oraz zasady kooperacji (system umów, podział korzyści, kierunki i zasady transferu środków). Dozorca interweniuje w przypadku doraźnej potrzeby - w sytuacjach nieporozumień, zatargów czy konfliktów - celem ustabilizowania relacji, Broker operacyjnie koordynuje (kieruje) przedsięwzięciami, występuje jako lider konsorcjów, jest głównym "rozgrywającym".
Sieci i prawo Złożona struktura więzi handlowych i własnościowych powoduje wątpliwości związane z legalnością niektórych przedsięwzięć. Struktury sieciowe (ich uczestnicy) narażone są w szczególności na zarzuty z obszarów: prawa podatkowego (stosowanie cen transferowych), prawa antymonopolowego (zmowy monopolistyczne oraz niedozwolone finansowanie skrośne). W reakcji na nieprzejrzystość biznesów sieciowych w niektórych branżach stosuje się politykę deregulacji. W Europie i Ameryce Północnej branżami najbardziej narażonymi na zarzuty i deregulację są: telekomunikacja i elektroenergetyka. Najbardziej spektakularną operacją rządową tego typu było "rozwiązanie" przez rząd USA monopolistycznych firm: American Telephone & Telagraph (telekomunikacja) oraz Standard Oil (ropa naftowa); więcej na ten temat: i .
Pojęcia pokrewne sieć innowacyjna klaster przemysłowy
Bibliografia
Wydanie polskie pt. Nafta, władza i pieniądze ukazało się nakładem Rafinerii Gdańskiej
Kategoria:Socjologia organizacji