thumb|Malowidło pompejańskie Andromeda uwalniana przez Perseusza (Muzeum Narodowe w Neapolu) Nikiasz (gr. Νικίας) – malarz grecki, uważany za najwybitniejszego przedstawiciela szkoły attyckiej drugiej połowy IV wieku p.n.e. i jej najlepszego enkaustę.
Był synem Nikomedesa z Aten i uczniem Antidotosa. W młodości polichromował marmurowe rzeźby Praksytelesa. Później, podejmując różnorodną, podniosłą tematykę, niekiedy traktowaną romantycznie, zasłynął jako znakomity malarz pięknych kobiet (głównie heroin mitycznych), batalista (bitwy lądowe i morskie) i animalista (wyścigi koni, psy). Portretował również Aleksandra Wielkiego. . Najbardziej znanym dziełem Nikiasza, inspirowanym tekstem Homera, była podarowana Atenom Nekyomanteja (Odyseusz zasięgający wyroczni w Hadesie).
W I wieku n.e. część jego spuścizny artystycznej (dość jednorodna tematycznie i kompozycyjnie) znajdowała się w Rzymie, m.in. Andromeda, Io, Danae, Kalypso, Nemea, Dionizos i Hiacynt. Ten ostatni został sprowadzony do Rzymu z Aleksandrii przez samego Augusta, a po jego śmierci Tyberiusz umieścił obraz w świątyni jego kultu (templum divi Augusti)Pliniusz, Naturalis historia XXXV 40, 131.. Nie zachował się żaden z jego obrazów, ale niektóre z nich stanowiły archetypy dla rzymskich malowideł ściennych, np. Andromedy uwalnianej przez Perseusza (z Domu Dioskurów w Pompejach) czy Io strzeżonej przez Argusa (w Domu Liwii na Palatynie).
Przypisy
Bibliografia Mała encyklopedia kultury antycznej A–Z (red. Z. Piszczek), PWN, Warszawa 1983, s. 519, . Encyklopedia sztuki starożytnej, praca zbiorowa, WAiF i Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998, s. 428, (PWN), (WAiF). Pliniusz Starszy, Historyi Naturalnej ksiąg XXXVII (przeł. Józef Łukaszewicz), t. X, Poznań, 1845.
Kategoria:Malarze starożytnej Grecji Kategoria:Bataliści