Pamfilos z Amfipolis – grecki malarz, teoretyk i historyk malarstwa, twórca i wybitny przedstawiciel sykiońskiej szkoły malarskiej, działający około 400-350 p.n.e.
Pochodził z Amfipolis w Macedonii. Był uczniem Eupomposa i nauczycielem Apellesa, Pauzjasza i Melantiosa.
Uważany był niesłusznie za twórcę techniki enkaustycznej. Obrazy jego, tak jak i innych malarzy starożytnej Grecji, nie zachowały się do czasów współczesnych, niektóre z nich znane są jednak z tytułów: Grupa rodzinna (prawdopodobnie malowidło grobowe), Heraklidzi, Bitwa pod Flius (po 367 p.n.e.) i Odyseusz na tratwie. Ponadto Pamfilos był autorem traktatów: Obrazy w porządku alfabetycznym, Sztuka rysunku oraz O rysunku i sławnych malarzach (zaginione). Wyłożył w nich m.in. zasady perspektywy, optyki, światłocienia i proporcji stanowiące o charakterze malarstwa sykiońskiego.
Sam wszechstronnie wykształcony, wymagał od swoich uczniów znajomości arytmetyki, geometrii i optyki. Za naukę trwającą 12 lat pobierał opłatę roczną w wysokości 500 drachm – tyle też mieli zapłacić Apelles i Melantios.
Dzięki autorytetowi Pamfilosa początkowo w Sykionie, a następnie w całej Grecji do tradycyjnej edukacji dzieci rodziców wolno urodzonych (czytanie, pisanie, gimnastyka, muzyka) wprowadzono naukę rysunku (grafikę). Wtedy również zabroniono niewolnikom zajmować się malarstwem.
Bibliografia Piszczek Z. (red.), Mała encyklopedia kultury antycznej, PWN, Warszawa 1983, s. 560, . Encyklopedia sztuki starożytnej, praca zbiorowa, WAiF i Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998, s. 455, (PWN), (WAiF).
Kategoria:Malarze starożytnej Grecji