thumb|240px|Gmina na tle zmieniającego się podziału administracyjnego powiatu częstochowskiego
Potok Złoty (alt. Złoty Potok) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1867–1952 w Kieleckiem i Katowickiem. Początkowo siedzibą gminy był Potok Złoty (obecna nazwa Złoty Potok), a od 1870 JanówGłówny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.
Historia Gmina Potok-Złoty powstała w związku z reformą gminną w Królestwie Polskiem. Należała do powiatu częstochowskiego w guberni piotrkowskiejPostanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, str. 279). do gminy przyłączono pozbawiony praw miejskich JanówPostanowienie z 23 stycznia (4 lutego) 1870, ogłoszone 19 (31) maja 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 77).
W okresie międzywojennym gmina Złoty Potok należała do powiatu częstochowskiego w woj. kieleckim. 1 stycznia 1927 do gminy Potok Złoty włączono Pabianice z gminy Olsztyn w tymże powiecie.
4 listopada 1933 gminę podzielono na 17 gromad (sołectw): Apolonka, Bystrzanowice, Czepurka, Hucisko, Janów, Lipnik, Lusławice, Pabianice, Piasek, Ponik, Potok Złoty, Siedlec, Skowronów, Smyków, Zagórze, Zalesice i ŻurawKielecki Dziennik Wojewódzki. 1933, nr 29, poz. 184.
1 grudnia 1933 do gminy Potok Złoty włączono gromadę Góry Gorzkowskie z gminy Niegowa w powiecie zawierciańskim w tymże województwie. Liczba gromad gminy Złoty Potok wzrosła do 18.
Podczas II wojny światowej wcielona do Generalnego Gubernatorstwa, gdzie weszła w skład Landkreis Radomsko w dystrykcie radomskim. Ludność gminy w 1943 roku wynosiła 7918 mieszkańców: Apolonka (153), Bystrzanowice (587), Czepurka (351), Góry Gorzkowskie (99), Hucisko (78), Janów (971), Lipnik (191), Lusławice (495), Pabianice (318), Piasek (395), Ponik (346), Potok Złoty (1149), Siedlec (580), Skowronów (192), Smyków (126), Zagórze (270), Zalesice (627) i Żuraw (990)Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG..
Po wojnie gmina przejściowo zachowała przynależność administracyjną, lecz już 6 lipca 1950 roku została wraz z całym powiatem częstochowskim przyłączona do woj. katowickiego.
1 lipca 1952 gmina Potok Złoty została zniesiona, jej obszar wszedł w skład pięciu gmin, w tym czterech nowych: osiem gromad (44,44%) utworzyło nową gminę Janów (Apolonka, Bystrzanowice, Góry Gorzkowskie, Hucisko, Janów, Piasek, Ponik i Potok Złoty), do nowej gminy Janów włączono także gromadę Sieraków z gminy Przyrów; pięć gromad (27,78%) włączono do nowo utworzonej gminy Żuraw (Czepurka, Lipnik, Lusławice, Okrąglik, Zagórze i Żuraw), trzy gromady (16,67%) włączono do nowo utworzonej gminy Zrębice (Pabianice, Siedlec i Skowronów), jedną gromadę (5,55%) włączono do nowo utworzonej gminy Mokrzesz (Smyków), jedną gromadę (5,55%) włączono do gminy Przyrów (Zalesice).
W dniu powołania gmina Janów była podzielona na 9 gromad: Apolanka, Bystrzanowice, Góry Gorzkowskie, Hucisko, Janów, Piaski, Ponik, Potok Złoty i SierakówWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, PRL, GUS, Warszawa, 1952 (gromadę Hucisko zniesiono 20 kwietnia 1953, włączając ją do gromady Góry GorzkowskieDziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie, 1953, nr 4, poz. 15).
Zobacz też gmina Potok Złoty gmina Potok Złoty I gmina Potok Złoty II
Przypisy
Kategoria:Dawne gminy w województwie kieleckim Kategoria:Dawne gminy w województwie katowickim Kategoria:Historia Janowa (województwo śląskie)