mały|Schemat przedstawia neurony (żółte) i cztery typy komórek glejowych ośrodkowego układu nerwowego: ependemocyty (różowe), astrocyty (zielone), mikroglej (czerwone) i oligodendrocyty (niebieskie) Komórki glejowe lub glej (gr. glia = klej; ang. glial cells), stanowią obok komórek nerwowych drugi składnik tkanki nerwowej. System tworzony przez komórki glejowe nazywany jest neuroglejem. Występują w wielu różnych typach i pełnią wiele różnorodnych i do końca niezbadanych funkcji.
Funkcje podstawowe thumb|250px|Komórki glejowe ukazane przy pomocy Metody Golgiego. Istnieje duże zróżnicowanie komórek glejowych, podobnie jak istnieje wielka różnorodność komórek nerwowych. Jednak o ile wszystkie neurony pełnią właściwie tę samą funkcję, to komórki glejowe mogą pełnić bardzo różne funkcje fizjologiczne: współtworzą barierę krew-mózg pełnią istotną rolę w odżywianiu komórek nerwowych składnikami odżywczymi transportowanymi układem krążenia syntetyzują wiele istotnych enzymów używanych m.in. do wytwarzania neuroprzekaźników tworzą osłonki mielinowe aksonów pełnią funkcje ochronne
Przewodzenie sygnałów mały|Rodzaje neurogleju Współczesne badania pokazują też i takie funkcje, jakich dotychczas nikt się po komórkach glejowych nie spodziewał, m.in. zdolność do przekazywania sygnałów. Mianowicie, w dorosłym mózgu ssaków, w tym ludzi, istnieje pewna mała liczba komórek prekursorowych oligodendrocytów, które przy działaniu czynników uszkadzających istniejące oligodendrocyty "aktywują się" i rozwijają się z nich nowe oligodendrocyty, chociaż w przypadku poważnych uszkodzeń taki mechanizm nie jest efektywny w "naprawianiu" oligodendrocytówLevine J.M., Reynolds R. & Fawcett J.W. (2001). The oligodendrocyte precursor cell in health and disease. Trends in Neurosciences, 24(1): 39-47 Zob. streszczenie. Pełne znaczenie i funkcje tych komórek pozostają nieznane.
W 2008 roku odkryto w mózgu szczura, że niektóre z komórek prekursorowych oligodendrocytów zawierają w swojej błonie komórkowej napięciowo zależne kanały sodowe i potasowe, zaś ich błona komórkowa jest wrażliwa na depolaryzację i łączą się z nią (z zachowaniem odpowiedniej przerwy) synapsy pobudzające i hamujące aksonów komórek nerwowych. Ta grupa komórek jest więc w stanie generować potencjał czynnościowy podobnie jak to czynią komórki nerwowe. Inne zaś komórki glejowe nie posiadają takich zdolnościKáradóttir R., Hamilton N.B., Bakiri Y. & Attwell D. (2008). Spiking and nonspiking classes of oligodendrocyte precursor glia in CNS white matter. Nature Neuroscience, 11: 450-456 Zob. streszczenie.
Regeneracja aksonów Wielkim zaskoczeniem było odkrycie w 2008 r., że glejowe komórki węchowe mogą stymulować regenerację uszkodzonych aksonów w rdzeniu kręgowym.
Podział komórek gleju Mikroglej Makroglej Ośrodkowy układ nerwowy Astrocyty - największe komórki glejowe Oligodendrocyty Komórki ependymalne Glej radialny Polidendrocyty Obwodowy układ nerwowy Komórki Schwanna (lemocyty) Mielinujące Niemielinujące Końcowe Komórki satelitarne
Zobacz też Neurobiologia Układ nerwowy Układ glimfatyczny R. Douglas Fields – tematyka badań
Przypisy
Linki zewnętrzne Queensland Brain Institute > Brain Anatomy > Glia R. Douglas Fields, Neuroscience: Map the other brain, Nature, 04 September 2013