Długobórz (do 1909 i od 1973 Zambrów) – dawna gmina wiejska istniejąca do 1954 rokuDo 28 września 1954 roku. w woj. białostockim i przejściowo w woj. warszawskim (dzisiejsze woj. podlaskie). Nazwa gminy pochodzi od wsi Długobórz, lecz siedzibą władz gminy był Zambrów, który stanowił odrębną gminę miejskąGłówny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933..
Poprzedniczką gminy Długobórz za Królestwa Polskiego była gmina Zambrów, należąca do powiatu łomżyńskiego w guberni łomżyńskiejPostanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, s. 279)Postanowienie z 29 grudnia 1867 (10 stycznia 1868), ogłoszone 8 (20) lutego 1868 (Dziennik Praw, rok 1868, tom 67, nr 228, s. 359)Zambrów, gmina (1885).
Na początku XX wieku (pierwsza dekada) z gminy Zambrów wydzielono sam Zambrów jako oddzielną gminę wiejską, po czym – w celu uniknięcia pomyłki, pozostały obszar gminy przemianowano na gmina Długobórz, mimo zachowania siedziby w ZambrowieRocznik Statystyczny Królestwa Polskiego R. 2, 1914.
Po przejściu pod zwierzchnictwo polskie w 1919, gmina figuruje dalej pod nazwą gmina Długobórz, obok Zambrowa, któremu przywrócono prawa miejskie (przez Niemców w 1916 roku, potwierdzone przez władze polskie w 1919)Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom V – Województwo Białostockie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924.. 1 kwietnia 1939 roku gminę Długobórz wraz z całym powiatem łomżyńskim przyłączono do woj. warszawskiego..
Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku gminę zamieszkiwało 6.669 osób, 6.600 było wyznania rzymskokatolickiego, 9 prawosławnego, 21 ewangelickiego, 2 greckokatolickiego a 37 mojżeszowego. Jednocześnie 6.615 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 12 niemiecką, 34 żydowską, 8 rosyjską. Było tu 978 budynków mieszkalnych.
Przez krótki okres po wojnie gmina zachowała przynależność administracyjną, lecz już z dniem 18 sierpnia 1945 roku została wraz z powiatem łomżyńskim wyłączona z woj. warszawskiego i przyłączona z powrotem do woj. białostockiego.. Według stanu z 1 lipca 1952 roku gmina była podzielona na 46 gromad: Brajczewo, Chorzele, Cieciorki, Czartosy, Dąbki, Długobórz I, Długobórz II, Faszcze, Gardlin, Grabówka, Grochy-Łętownica, Grochy Pogorzelskie, Grzymały, Klimasze, Konopki, Krajewo Białe, Krajewo Borowo, Krajewo-Ćwikły, Krajewo-Korytki, Krajewo-Łętowo, Krajewo Stare, Laskowiec Nowy, Laskowiec Stary, Łosie, Nagórki, Osowiec, Poryte-Jabłoń, Pruszki, Rykacze, Sasiny, Sędziwuje, Śledzie, Tabędź, Wądołki Borowe, Wądołki-Bućki, Wądołki Stare, Wdziękoń I, Wdziękoń II, Wierzbowo, Wiśniewo, Wola Zambrowska, Wola-Zambrzyce, Zagroby-Łętownica, Zagroby-Zakrzewo, Zakrzewo Nowe i Zakrzewo StareWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa..
Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin.. 13 listopada 1954 roku gromada Długobórz II weszła w skład nowo utworzonego powiatu zambrowskiego.. Jednostki nie przywrócono 1 stycznia 1973 roku po reaktywowaniu gmin., utworzono natomiast jej terytorialny odpowiednik, gminę Zambrów w powiecie zambrowskim.
Przypisy
Kategoria:Dawne gminy w województwie białostockim Kategoria:Dawne gminy w województwie warszawskim kategoria:Historia Zambrowa