thumb|240px|Wieś Lipówka, w której zabity został Theodor van Eupen, zbrodniarz z obozu w Treblince Theodor van Eupen (ur. 24 kwietnia 1907 w Düsseldorfie, zm. 11 grudnia 1944 w Lipówce) – zbrodniarz hitlerowski, członek SS w stopniu Hauptsturmführera, komendant niemieckiego obozu karnego w Treblince i obozu pracy w Młodzawach Dużych.
Życiorys Adwokat. Członek SS o nr identyfikacyjnym 4528. Komendantem obozu karnego w Treblince był przez cały okres jego funkcjonowania (od lata 1941 do 23 lipca 1944 roku). W czasie pełnienia tej funkcji, 21 października 1941 roku został awansowany do stopnia SS-Hauptsturmführera. W styczniu 1943 roku brał udział w deportacjach warszawskich Żydów do obozu zagłady Treblinka II.
Z powodu ofensywy Armii Czerwonej na froncie wschodnim, opuścił obóz i w połowie sierpnia 1944 roku przybył do Chrobrza wraz z oddziałem liczącym 50 SS-manów. Przez pewien czas stacjonował w Młodzawach Dużych, gdzie był komendantem znajdującego się tam niemieckiego obozu pracy, przez który przeszło około 20 tysięcy Polaków. Strażnikami byli tam sami Niemcy z SS. Za uchylanie się od pracy karano śmiercią: między innymi w Młodzawach Dużych Niemcy zastrzelili 3 kobiety. SS-mani oddziału von Eupena maltretowali ludność polską, bili i szczuli psami. Po pewnym czasie Eupen przeniósł się do Chrobrza, gdzie jego pluton SS urządził sobie własny „Stützpunkt" w gospodarstwie Edmunda Wojtasika. Głównym zadaniem tego oddziału SS było zmuszanie mieszkańców wsi nadnidziańskich do kopania rowów. Praca trwała od rana do wieczora. SS-mani egzekwowali te czynności z niezwykłą brutalnością, nie cofając się przed strzelaniem do ludzi.
Eupen został zabity 11 grudnia 1944 r. we wsi Lipówka w wyniku zasadzki zorganizowanej przez oddział partyzancki "Awangarda" dowodzony przez Wasyla Tichonina. Akcję zaplanowano na podstawie informacji uzyskanych przez wywiad Armii Ludowej. Do zamachu doszło przed zabudowaniami wsi, na drodze od strony Pińczowa. Ostrzelany przez partyzantów samochód zapalił się, a jadący nim Niemcy zaczęli uciekać. Zastrzeleni zostali wtedy dwaj niemieccy podoficerowie i jeden lotnik, sam Theo van Eupen przedostał się opłotkami na drugą stronę wsi i, niezauważony przez mieszkańców, schronił się na strychu ostatniego domu, znajdującego się ok. 150 m przed odejściem drogi na Dziewięczyce. Niedługo potem do zabudowań dotarli partyzanci poszukujący uciekiniera. Rosjanin, grożąc bronią, kazał Wincentemu Bartosikowi wejść na strych, osłaniając się w ten sposób przed ewentualnym ostrzelaniem. Na strychu, pod pamułą leżała wiązka słomy, spod której wystawały buty. Rosjanin serią z karabinu zabił ukrywającego się Niemca, po czym zrzucił jego ciało ze strychu do sieni i pozostawił przerażonym domownikom. Po pewnym czasie partyzanci radzieccy zabrali ciała zabitych Niemców na podwody, wywieziono je poza wieś wrzucono do stawu zwanego Rachwalec znajdującego się już na terenie sąsiedniej wsi – Węchadłowa.
Tożsamość Eupena ustalono na podstawie znalezionych przy nim dokumentów. Norbert Michta stwierdził: Najcenniejszą jednak zdobycz partyzantów stanowiła mapa operacyjna z naniesioną dyslokacją wojsk niemieckich nad Wisłą [...] Portfel hauptsturmführera otrzymał na pamiątkę Dowódca okręgu PPR i AL „Wiślica” Franciszek Kucybała – „Stary Franek”.
Następnego dnia zwłoki Eupena zostały wydobyte z jeziorka przez przybyły oddział niemiecki i przewiezione do Lipówki a następnie do Jędrzejowa, gdzie prawdopodobnie zostały pochowane 13 grudnia 1944 roku.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Obóz w Treblince
Kategoria:Niemieccy adwokaci Kategoria:Członkowie SS Kategoria:Karny obóz pracy w Treblince Kategoria:Niemieccy zbrodniarze wojenni w okresie II wojny światowej Kategoria:Ofiary zamachów Kategoria:Urodzeni w 1907 Kategoria:Zmarli w 1944 Kategoria:Ludzie urodzeni w Düsseldorfie Kategoria:Ofiary zabójstw w Polsce