Karl Ludwig Kahlbaum (ur. 28 grudnia 1828 w Driesen, zm. 15 kwietnia 1899 w Görlitz) – niemiecki lekarz psychiatra, praktykujący w Allenbergu koło Wehlau i w Görlitz. Reprezentował kierunek kliniczno-nozologiczny w psychiatrii. Wprowadził do psychiatrii pojęcia katatonii, hebefrenii, cyklotymii, werbigeracji.
Życiorys Urodził się w Driesen (obecnie Drezdenko) jako najstarszy z trzech synów Johanna Friedricha Kahlbauma. Dzieciństwo spędził w Dirschau, uczęszczał do szkół w Marienwerderze i Elbingu. Następnie studiował medycynę na Uniwersytecie Albrechta w Królewcu, Uniwersytecie Juliusza i Maksymiliana w Würzburgu, Uniwersytecie Lipskim i Uniwersytecie Fryderyka Wilhelma w Berlinie. Tytuł doktora medycyny otrzymał w Berlinie w 1854 po przedstawieniu rozprawy De avium tractus alimentarii anatomia et histologia nonnulla. Po odbyciu w Berlinie rocznej służby wojskowej został sekundariuszem w Provinzial Heil- und Pflegeanstalt Allenberg w Prusach Wschodnich.
W Allenbergu praktykował przez dziesięć lat, od 1856 do 1866. W 1862 zdał egzaminy (Physikatsprüfung), odpowiadające dzisiejszej habilitacji, i otrzymał venia legendi na królewieckim uniwersytecie. Od 1863 do 1866 prowadził na tej uczelni wykłady z psychiatrii.
W 1867 został właścicielem prywatnego zakładu psychiatrycznego w Görlitz, założonego w 1855 wcześniej przez Reimera i przeznaczonego do leczenia pacjentów z padaczką. Kahlbaum zmienił profil szpitala i był jego dyrektorem przez kolejne dwie dekady. Po jego śmierci prowadził je jeden z synów, Siegfried (1870–1943).
W 1895 mianowany radcą sanitarnym (Sanitätsrat) .
Jego uczniami i współpracownikami byli m.in. Scholinus, Dieckhoff, Hirsch, Buschan, Cassirer, Neisser, Hecker, Bresler, Hallervorden, Rieger i ZiehenKreuter A. Deutschsprachige Neurologen und Psychiater: ein biographisch-bibliographisches Lexikon von den Vorläufern bis zur Mitte des 20. Jahrhunderts. Saur, 1996 s. 680-681.
Ożenił się 10 października 1867 z Elizabeth Hecker, kuzynką Ewalda Heckera. Z tego związku urodziła się córka (zmarła w dzieciństwie) i trzech synów. Elizabeth Kahlbaum zmarła w 1884 roku; w 1888 Karl Ludwig ożenił się po raz drugi, z Marthą Plath, przełożoną w jego klinice. Mieli dwóch synów.
Przez całe życie cierpiał na migreny. Pod koniec życia chorował na cukrzycę. Zmarł w śpiączce cukrzycowej 15 kwietnia 1899Bräuning P, Krüger S. Karl Ludwig Kahlbaum (1828-1899) W: Nervenärzte 2: 21 Biographien und ein Psychiatrie-Literaturhistorischer Essay. Hanns Hippius, Hans Schliack (ed.) Georg Thieme Verlag, 2006 ss. 83-96. Wspomnienie pośmiertne poświęcili mu ZiehenZiehen T. Necrolog. Karl Ludwig Kahlbaum†. Monatsschrift für Psychiatrie und Neurologie 5 ss. 479-480, 1899 i Hecker. Pochowany został na cmentarzu w Görlitz w kwaterze C-431, obok syna Eckhardta (1890–1893). Grób został zlikwidowany około 1959. Zachował się natomiast grób rodziny Kahlbaumów (kwatera S-053), w którym spoczywają rodzice psychiatry i jego syn Siegfried.
Na jego cześć nazwano ulicę (Dr.-Kahlbaum-Allee) i szpital psychiatryczny (Dr.-Karl-Ludwig-Kahlbaum-Zentrum für Gerontopsychiatrie) w Görlitz.
Dorobek naukowy Wprowadził terminy hebefrenii i cyklotymii. W 1874 roku opisał katatonię. Wyróżniał dośrodkowe, ośrodkowe i odśrodkowe funkcje psychiczne, co później rozwinął Wernicke w swojej teorii obwodów odruchów psychicznych.
Przed Bonhoefferem sformułował założenia koncepcji reakcji egzogennych, zauważając, że podobny obraz kliniczny mogą mieć zaburzenia o różnej etiologii.
Dawniej stosowany termin „zespół Kahlbauma” jest obecnie zarzucony.
Klasyfikacja chorób psychicznych Kahlbauma została przedstawiona w jego pracy z 1863 roku, Die Gruppierung der psychischen Krankheiten und die Einteilung der Seelenstörungen. Praca ta uważana jest za fundament badań klinicznych w psychopatologii i nozologii psychiatrycznej.
Klasyfikacja Kahlbauma przedstawiała się następująco: Vecordia Vecordia dysthymia Dysthymia meläna Dysthymia simplex (hilaris) Dysthymia elata Vecordia paranoia Vecordia diasrephia Vecordia insania Vesania Vesania typica stadium melancholiae stadium maniae stadium perturbationis stadium dementiae Vesania progressiva
Podział zaburzeń nastroju: Vecordia dysthymia (Cyclothymia) Dysthymia Hyperthymia Vesani atypica circularis Melancholia Mania
Idee Kahlbauma znalazły uznanie dopiero po jego śmierci. Gdy we wrześniu 1869 roku, na spotkaniu przyrodników w Innsbrucku, Kahlbaum przedstawił swój pomysł klasyfikacji zaburzeń psychicznych, spotkał się on z niechętnym przyjęciem.
Lista prac thumb|240px|Strona tytułowa pierwszego wydania Die Katatonie oder das Spannungsirresein De avium tractus alimentarii anatomia et histologia nonnulla. Gedani: A.W. Kaufman, 1854 Entwurf einer wissenschaftslehre nach der Methode der Naturforschung. Danzig: Kafemann, 1860 Die Gruppierung der psychischen Krankheiten und die Einteilung der Seelenstörungen. Entwurf einer kritisch-historischen Darstellung der bisherigen Eintheilungen und Versuch zur Anbahnung einer empirisch-wissenschaftlichen Grundlage der Psychiatrie als klinischer Disziplin. Danzig: Verlag von A. W. Kafemann, 1863 Die Sinnesdelirien. Ein Beitrag zur klinischen Erweiterung der psychiatrischen Symptomatologie und zur physiologischen Psychologie. Allgemeine Zeitschrift für Psychiatrie 23, ss. 1–86, 1866 Die Hallucination. Allgemeine Zeitschrift für Psychiatrie 23, ss. 1–50, 1866 Klinische Abhandlungen über psychische Krankheiten. I. Heft: Die Katatonie oder das Spannungsirresein, eine klinische Form psychischer Krankheit. Berlin: Hirschwald, 1874 (Reprint) Die Katatonie oder Spannungsirresein : eine klinische Form psychischer Krankheit. Nijmegen: Arts & Boeve,2000 Heil- und Pflege-Anstalt für Nerven- und Gemüthskranke zu Görlitz, 1874 Die klinisch-diagnostischen Gesichtspunkte der Psychopathologie. [Volkmanns] Sammlung klinisher Vorträge No 126. Leipzig: Breitkopf und Härtel, 1877 Ueber die nosogenetisch secundären oder sympathischen Seelenstörungen. Amtl. Ber. deutsch. Naturf. u. Aerzte 1, ss. 322–324, 1877 Über zyklisches Irresein. Der Irrenfreund 10, 1882 Programm zur Betheiligung der Heilanstalt für Nervenkranke zu Görlitz an der diesjärigen Hygiene-Ausstellung, nebst einigen Bemerkungen über die Entwicklung des NervenHeilanstaltswesens in Deutschland und über Veranlassung und Zweck meiner Betheiligung an der Ausstellung. Görlitz, 1883 Über jugendliche Nerven- und Gemütskranke und ihre pädagogische Behandlung in der Anstalt. Allgemeine Zeitschrift für Psychiatrie 44, 1884 Ueber eine klinische Form des moralischen Irreseins. Wiener medizinische Blatter 7 (43, 44), 1884 Ueber eine klinische Form des moralischen Irreseins. Tageblatt der Naturforscherversammlung zu Magdeburg 57, 252–256, 1884 Ueber eine klinische Form des moralischen Irreseins. Allgemeine Zeitschrift für Psychiatrie und psychischgerichtliche Medicin 41, s. 711, 1885 Ueber Heboïdophrenie. Allgemeine Zeitschrift für Psychiatrie 46, ss. 461–474, 1889 Ein internationaler Vorschlag zur rationellen Behandlung der Dipsomanie. Wiener medizinische Wochenschrift 41, ss. 1195–1197; 1233–1235, 1891 Fortsetzung und Schluss Ueber einen Fall von Pseudoparanoia (Autoreferat). Allgemeine Zeitschrift für Psychiatrie 49, ss. 486–97, 1893
Tłumaczenia Viallard A. De l’héboïdophrénie, 1890. Revue Internationale d'Histoire de la Psychiatrie 2, ss. 44–65, 1984 Viallard A. La catatonie ou folie tonique, 1874. Evolution Psychiatrique 52 (2), ss. 367–439, 1987
On Heboïdophrenia (2002)
Przypisy
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Albrechta w Królewcu Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Lipsku Kategoria:Niemieccy psychiatrzy Kategoria:Urodzeni w 1828 Kategoria:Zmarli w 1899 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Albrechta w Królewcu Kategoria:Ludzie urodzeni w Drezdenku