Sól – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1863–1954Do 28 września 1954 roku na Lubelszczyźnie. Siedzibą gminy była Sól.
Gmina Sól powstała w 1863 w Królestwie Polskim a po jego podziale na powiaty i gminy z początkiem 1867 weszła w skład w powiatu biłgorajskiego w guberni lubelskiej. W 1912 gmina Sól została włączona do guberni chełmskiej. Poprzedni podział administracyjny przywróciły okupacyjne władze austriackie po zajęciu Lubelszczyzny przez Austro-Węgry w 1915Dz.P. Królestwa Polskiego tom 66. W 1919 gmina znalazła się w woj. lubelskim. Do 1939 była jednostką samorządu terytorialnego, pełniącą również funkcje administracyjne zlecone przez państwo.
Według stanu na 30 września 1921 gmina Sól obejmowała miejscowości Banachy, Bidaczów Nowy, Bidaczów Stary, Brodziaki, Ciosmy, Dereźnia Majdańska, Dereźnia Solska, Dereźnia Zagrody, Dereźniańska Wola, Korczów, Łazory, Majdan Nowy, Majdan Stary, Margole, Okrągłe, Rogale, Rogóźnia, Ruda Solska, Ruda Zagrody, Smólsko, Sól i Zofiampol. Gmina liczyła 8.453 mieszkańcówSkorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. Tom IV. Województwo lubelskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924, s.9. 1 kwietnia 1927 wsie Brodziaki, Korczów, Okrągłe i Smólsko włączono do gminy Puszcza Solska, a wieś Margole włączono do gminy Aleksandrów.
Podczas okupacji gmina należała do dystryktu lubelskiego (w Generalnym Gubernatorstwie). Po wyzwoleniu powołano do życia Radę Narodową w Soli na mocy statutu z dnia 1 stycznia 1944.
Według stanu na 1 lipca 1952 gmina Sól składała się z 13 gromad: Banachy, Bidaczów Nowy, Bidaczów Stary, Ciosmy, Dereźnia, Łazory, Majdan Nowy, Majdan Stary, Rogale, Rogóźnia, Ruda Solska, Sól i Wola DereźniańskaWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, WarszawaDz. Urz. WRN w Lublinie, Nr 3, poz. 7, 1953.
Gmina Sól została zniesiona 29 września 1954 w ramach reformy wprowadzającej gromady w miejsce gmin. Na obszarze dawnej gminy Sól utworzono gromady Bidaczów Stary, Majdan Nowy, Podlesie, Smólsko Duże, Sól i Wola Dereźniańska. 1 lipca 1960 zniesiono gromady Podlesie i Bidaczów Stary, których obszary włączono do gromady Sól, oraz Smólsko Duże - do gromady Majdan NowyPodział administracyjny PRL (1960), Urząd Rady Ministrów, Biuro do Spraw Prezydiów Rad Narodowych.
W kolejnej reformie administracyjnej 1 stycznia 1973 gmina Sól nie została odtworzona. Większość jej obszaru należy dziś do gminy Biłgoraj (Bidaczów Nowy, Bidaczów Stary, Brodziaki, Ciosmy, Dereźnia, Korczów, Okrągłe, Ruda Solska, Ruda Zagrody, Smólsko Duże, Sól, Wola Dereźniańska, Zofiampol), a skrawki do gmin Księżpol (Majdan Nowy, Majdan Stary, Rogale), Aleksandrów (Margole) i Harasiuki (Banachy, Łazory, Rogóźnia).
Przypisy
Sozzxl