Kościół Zesłania Ducha Świętego – katolicki kościół parafialny znajdujący się w Łodzi przy ul. Piotrkowskiej 2/2a (w sąsiedztwie placu Wolności).

Historia lewo|mały|Po lewej, kościół ewangelicki Świętej Trójcy, po prawej łódzki magistrat z 1827 roku (fot. Bronisław Wilkoszewski, 1896) Wybudowany w latach 1889–1891 jako kościół ewangelicko-augsburski pw. Świętej Trójcy. Styl eklektyczny z przewagą cech neorenesansowych z zastosowaniem elementów romańskich (okna). Autorzy projektu Otto Gehlig oraz Hilary Majewski. Kościół zbudowany na planie krzyża greckiego, o równych ramionach (30m x 29m), z cegły. Zgodnie z ogólnym charakterem z zewnątrz zdobi go 6 wieżyczek, z których 4 większe ustawione na narożach, o stożkowych chełmach zwieńczonych krzyżami, a pośrodku dachu nad nimi góruje kopuła zakończona krzyżem. Dachy i chełmy wieżyczek pokryte są blachą cynkową. Do wnętrza kościoła prowadzą wejścia z trzech stron.

W pierwotnej bryle wybudowanej w latach 1826-1828 był podobny do budynku łódzkiego magistratu stojącego po przeciwległej stronie ul. Piotrkowskiej. Autorem projektu był Bonifacy Witkowski. Kościół był niewielki, w stylu neorenesansowym. Z czasem przestał wystarczać społeczności ewangelickiej i zaczęto myśleć o jego rozbudowie. W latach 80. XIX w. podjęto początkowo decyzję o rozbudowie kościoła, lecz ze względu na brak możliwości zaspokojenia potrzeb społeczności ewangelickiej w Łodzi, która w międzyczasie uległa znacznemu wzbogaceniu, świątynia została w latach 1889–1892 całkowicie przebudowana według projektu Ottona Gehliga i Hilarego Majewskiego. Do kamienia węgielnego wmurowanego podczas przebudowy 7 sierpnia 1889 roku dołączono spisany dzień wcześniej protokół o treści:

Główny dzwon odlany został w 1893 roku w Warszawie przez Odlewnię dzwonów A. Zwoliński i S. Czerniewicz w Pustelniku.

W 1945 roku świątynia została, za przyzwoleniem władzy komunistycznej, przejęta przez Kościół katolicki. Powstała przy niej parafia rzymskokatolicka pod wezwaniem Zesłania Ducha Świętego. Ponadto kościół stał się kościołem garnizonowym. Jako świątynia rzymskokatolicka poświęcony został 1 I 1945 r. przez ks. prałata Jana Zdziowskiego.

Ołtarz główny zaprojektował Feliks Paszkowski, dekoracje stiukowe wykonał Stefan Kiełbasiński w okresie późniejszym w 1946 r. Pośrodku na mensie ołtarza stoi tabernakulum, a nad nim tron z czterech stiukowych kolumienek z głowicami w stylu korynckim. Rzeźbione w gipsie stacje Drogi Krzyżowej, ufundowane w 1946 r. przez Zgromadzenie Kupców w Łodzi.

W 1989 parafia rzymskokatolicka wykupiła kościół i budynki parafialne od Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP.

W latach 2007 - 2008 przeprowadzono prace remontowe kościoła, a w latach 2016–2019 kopuła, jej podstawa (bęben) i elewacja budynku została poddana całkowitej renowacji. Przywrócono także jej pierwotny, pomarańczowy kolor, dzięki czemu kościół stał niewyrazistym akcentem kolorystycznym przy pl. Wolności.

Organy Na chórze muzycznym znajdują się 46-głosowe organy romantyczne o trakturze pneumatycznej wykonane przez znaną firmę Schlag und Söhne. Organy w tym kościele są najstarsze w całym mieście oraz największym instrumentem w środkowej Polsce pochodzącym z tej wytwórni. Wybudowano je po 1891 roku (prawdopodobnie w 1907 roku). Po roku 1945 instrument został powiększony o kilka głosów.

Dyspozycja instrumentu: +Manuał IManuał II Manuał IIIPedał1. Pryncypał 16'1. Kwintaton 16'1. Flet podwójny 8'1. Pryncypał 16'2. Burdon 16'2. Pryncypał 8'2. Róg kozi 8'2. Subbas 16'3. Pryncypał 8'3. Vox coelestis 8'3. Pryncypał 4'3. Kwinta wielka 10 2/3'4. Gamba 8'4. Gedeckt 8'4. Flet rurkowy 4'4. Oktawbas 8'5. Flet 8'5. Pryncypał 4'5. Róg nocny 2'5. Fletbas 8'6. Oktawa 4'6. Trawersflet 4'6. Septima 1 1/7'6. Gedecktbas 8'7. Flet 4'7. Oktawa 2'7. Flecik 1'7. Nasardbas 5 1/3'8. Kwinta 2 2/3'8. Kwinta 1 1/3'8. Sesquialtera 2x8. Oktawbas 4'9. Oktawa 2'9. Mixtura wysoka 4x9. Cymbały 3x9. Fletkrytybas 4'10. Tercja 1 3/5'10. Róg krzywy 8'10. Róg nocny bas 2'11. Kornet 3x11. Kwinta szumiąca 2 2/3'12. Mixtura 5x12. Trąbkabas 4'13. Trąbka 8'13. Puzonbas 16'14. Sordunbas 16'

Opis Świątynia powstała na planie regularnego krzyża greckiego. Jak większość budowli łódzkich z tego czasu wzniesiona została w stylu eklektycznym, ze zwracającymi uwagę elementami neorenesansu i romanizmu. Zajmuje południowo-wschodnią część placu Wolności i fragment wschodniej pierzei ul. Piotrkowskiej. Na zewnątrz skrzyżowanie ramion krzyża zaakcentowane zostało półokrągłą kopułą umieszczoną na wysokim bębnie. Cztery narożne wieże nakryte są stożkowatymi dachami hełmowymi. Dwie mniejsze wieżyczki przykrywają hełmy ostrosłupowe o podstawie kwadratu. Otwory okienne w układzie biforyjnym, charakterystycznym dla stylu romańskiego, mają półokrągłe zakończenia, a poszczególne okna oddzielają w części nad partią przyziemia: pilastry zwieńczone kapitelami kompozytowymi, ponad nimi widać pilastry o prostych kapitelach uskokowych, podobnie jak w ostatnich kondygnacjach wież narożnych. Podziały horyzontalne wyznaczają płytko zaznaczone w tynku boniowania w części przyziemnej, poziome prostokątne płyciny podokienne, uskokowe gzymsy oddzielające poszczególne kondygnacje, spłaszczone trójkątne tympanony pomiędzy wieżami oraz fryzy kostkowe biegnące pod tympanonami i zdobiące wewnętrzne ich krawędzie.

Wewnątrz na uwagę zasługują polichromie przedstawiające postacie świętych i motywy geometryczne. Ściany apsydy zdobi scena Zesłania Ducha Świętego. Ołtarze wykonane zostały na zamówienie w różnych pracowniach rzeźbiarskich i malarskich. W ołtarzu głównym pośrodku mensy ołtarza stoi tabernakulum, a nad nim tron z czterech stiukowych kolumienek z głowicami w stylu korynckim. Ołtarze boczne poświęcone są św. Franciszkowi i Krzyżowi Świętemu. W kaplicy Matki Boskiej w ołtarzu umieszczony został obraz przedstawiający Matkę Boską Częstochowską. Wnętrze kaplicy Serca Jezusowego zdobi rzeźba Chrystusa i płaskorzeźby przedstawiające św. Michała i św. Jerzego.

Galeria

Przypisy

Zesłania Zesłania Ducha Świętego Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Zesłania Ducha Świętego Zesłania Ducha Świętego Zesłania Ducha Świętego, kościół Zesłania Ducha Świętego Kategoria:Zabytkowe budynki w Łodzi Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1828 Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1892