Powiat cieszyński – powiat w Polsce (województwo śląskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Cieszyn.
Położony jest w południowej części województwa śląskiego, przy granicy z Czechami i Słowacją. Powierzchnia powiatu wynosi 730,29 km², zamieszkuje go 175 200 mieszkańców. Gęstość zaludnienia wynosi 240 mieszkańców na 1 km² (2012). Wszystkie gminy powiatu należą do Euroregionu Śląsk Cieszyński, zarazem stanowiąc trzon tego euroregionu po polskiej stronie.
Według danych z 31 grudnia 2019 roku powiat zamieszkiwało 178 191 osób. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku powiat zamieszkiwało 178 005 osób.
Powiat obejmuje tereny z rozwiniętym rolnictwem i turystyką. Na jego obszarze utrzymywane są stawy rybne. Na południu dominują tereny wyżynno-górzyste, na północy równinne. Głównymi rzekami są: Wisła, Olza oraz Brennica.
Podział administracyjny W skład powiatu wchodzi 12 gmin:
Gminy miejskie: Cieszyn (36 119 mieszk., 2012) Ustroń (16 002 mieszk., 2012) Wisła (11 333 mieszk. 2012)
Gminy miejsko-wiejskie: Skoczów (26 696 mieszk., 2012): Skoczów, Ochaby, Pogórze, Pierściec, Kiczyce, Harbutowice, Międzyświeć, Wiślica, Kowale, Bładnice, Wilamowice; Strumień (12 659 mieszk., 2012): Strumień, Pruchna, Drogomyśl, Zabłocie, Bąków, Zbytków;
Gminy wiejskie: Brenna (10 923 mieszk., 2012): Brenna, Górki Wielkie, Górki Małe; Chybie (9 488 mieszk., 2012): Chybie, Mnich, Zaborze, Frelichów, Zarzecze; Dębowiec (5 665 mieszk., 2012): Dębowiec, Simoradz, Ogrodzona, Iskrzyczyn, Kostkowice, Gumna, Łączka; Goleszów (12 753 mieszk., 2012): Goleszów, Cisownica, Puńców, Dzięgielów, Bażanowice, Godziszów, Kisielów, Leszna Górna, Kozakowice; Hażlach (10 543 mieszk., 2012): Hażlach, Pogwizdów, Kończyce Wielkie, Zamarski, Rudnik, Brzezówka; Istebna (11 854 mieszk., 2012): Istebna, Koniaków, Jaworzynka; Zebrzydowice (13 089 mieszk., 2012): Zebrzydowice, Kaczyce, Kończyce Małe, Marklowice Górne;
W obrębie powiatu cieszyńskiego znajduje się 5 miast: Cieszyn (36 119 mieszk., 30 XII 2012) Skoczów (14 868 mieszk., 30 XII 2012) Strumień (3 607 mieszk., 30 XII 2012) Ustroń (16 002 mieszk., 30 XII 2012) Wisła (11 333 mieszk., 30 XII 2012)
Rada Powiatu Ugrupowanie2002–20062006−20102010–20142014–20182018–2023Sojusz Lewicy Demokratycznej12 (SLD-UP) - - - -KWW Piotra Gruszczyka2 - - - -Cieszyńska Inicjatywa Społeczna14 - - - -Obywatelski Śląsk Cieszyński1 - - - -Prawo i Sprawiedliwość -661212Platforma Obywatelska -799 -Żyj Godnie -1 - - -Cieszyńska Inicjatywa Samorządowa -542 -Samorządowy Ruch Ziemi Cieszyńskiej -7 - - -Cieszyńska Zorganizowana Akcja Samorządowa -3 - - -Polskie Stronnictwo Ludowe - -1 - -Lewica Ziemi Cieszyńskiej - -43 -Cieszyński Ruch Samorządowy - -53 -Akcja Samorządowa AS - - - -1Młodzi dla Powiatu Cieszyńskiego - - - -1Ruch dla Ziemi Cieszyńskiej - - - -9Porozumienie dla Samorządów - - - -6
Demografia
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców powiatu cieszyńskiego w 2014 roku Ludność w latach
Położenie geograficzne Powiat zajmuje środkową i zachodnią część Pogórza Śląskiego oraz Beskid Śląski. Północna część powiatu to Kotlina Oświęcimska.
Transport Przez powiat przechodzą następujące drogi: Droga ekspresowa S52 Droga krajowa nr 81 („Wiślanka”) Droga wojewódzka nr 937 Droga wojewódzka nr 938 Droga wojewódzka nr 939 Droga wojewódzka nr 941 Droga wojewódzka nr 942 Droga wojewódzka nr 943 Droga wojewódzka nr 944
Na terenie powiatu istnieją też linie kolejowe:
Linia kolejowa nr 90: Zebrzydowice – Cieszyn Linia kolejowa nr 93: Trzebinia – Zebrzydowice Linia kolejowa nr 157: Pawłowice Śląskie – Skoczów Linia kolejowa nr 190: Bielsko-Biała Główna – Cieszyn Linia kolejowa nr 191: Goleszów – Wisła Głębce
pociągi Kolei Śląskich kursują na następujących trasach: Linia S6 Katowice-Tychy-Pszczyna-Zabrzeg-Chybie Mnich-Skoczów-Ustroń-Wisła Uzdrowisko-Wisła Głębce Linia S58 Czechowice-Dziedzice-Zabrzeg-Chybie-Drogomyśl-Pruchna-Zebrzydowice-Kaczyce-Cieszyn Marklowice-Cieszyn
Historia Powiat cieszyński zajmuje znaczny obszar Śląska Cieszyńskiego, czyli dawnych ziem Księstwa Cieszyńskiego. Nawiązywanie powiatu do przeszłości tych ziem jest także podkreślone w herbie powiatu cieszyńskiego, które jest dawnym herbem Księstwa. Cieszyn został pierwotnie stolicą powiatu politycznego w czasach austriackich (niem. Bezirk Teschen) w 1849. W 1920 roku większa część tego powiatu znalazła się w Czechosłowacji, gdzie utworzono następnie powiat Czeski Cieszyn. Po polskiej stronie pozostała mniejsza część powiatu, którą powiększono o gminy powiatu bielskiego i przyłączono do województwa śląskiego. Po aneksji Zaolzia w październiku 1938 jego obszar krótkotrwale utworzył Powiat cieszyński zachodni, który został wkrótce wchłonięty przez polski powiat cieszyński.
Kultura i turystyka Na terenie powiatu znajdują się licznie odwiedzane miejscowości wypoczynkowe, jak Wisła, Brenna i Ustroń, gdzie znajdują się liczne pensjonaty i hotele.
Powiat cieszyński jest zamieszkiwany przez duży odsetek ludności autochtonicznej, określających się jako tzw. Cieszyniocy.
Gospodarka Gospodarka powiatu oparta jest głównie na rolnictwie i usługach.
Sąsiednie powiaty Jastrzębie-Zdrój (miasto na prawach powiatu) Bielsko-Biała (miasto na prawach powiatu) powiat pszczyński powiat bielski powiat żywiecki
Zobacz też Euroregion Śląsk Cieszyński Powiat cieszyński zachodni Śląsk Cieszyński Lista powiatów w Polsce
Przypisy
cieszyński