Bogusław I (ur. najp. 1127, zm. 18 marca 1187E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 112-118.) – książę pomorski i szczeciński z dynastii Gryfitów. Syn Warcisława I i Heili?. Do 1180 – lennik Polski, od 1180 – książę całego Pomorza Zachodniego, od 1181 – lennik cesarski i od 1185 – duńskiE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 113..
Okres panowania Objął władzę w księstwie pomorskim po śmierci swego stryja Racibora I w 1155 lub 1156. Początkowo rządził wspólnie ze swoim bratem Kazimierzem I. W wyniku podziału księstwa dokonanego w 1160 – Bogusław I otrzymał dzielnicę, która objęła część ziem pomorskich z Przecławiem, Gardźcem, Widuchową oraz Pyrzycami. Terytorium księstwa objęło również wyspę Uznam, natomiast ziemie: kołobrzeska, koszalińska i świdwińska stanowiły współwłasność obu braciB. Dopierała, Polskie losy Pomorza Zachodniego, ss. 40, 58-59.. W 1180 po śmierci Kazimierza I Bogusław zjednoczył je K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 25.J.W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 98..
W 1164 nastąpił najazd wojsk księcia saskiego Henryka Lwa i Waldemara Duńskiego na Pomorze. W dniu 5 lipca koło Dymina Bogusław stoczył zwycięską bitwę z najeźdźcami. Zajęte plądrowaniem oddziały pomorskie zostały jednak rozbite przez spóźniony oddział dowodzony przez grafa Guncelina. W konsekwencji, Dymin, stołeczny gród Kazimierza I został zdobyty i spalony, a Bogusław musiał wycofać się za rzekę Pianę. Wkrótce potem zawarto pokój w Wierzchnie, na mocy którego książę Kazimierz został lennikiem Henryka Lwa z części ziemi plemienia Czrezpienian i uznawał na tym terytorium władzę biskupa zwierzyńskiego. Wobec Danii Bogusław i Kazimierz zobowiązali się do powstrzymania wszelkich pomorskich wypadów pirackich na wybrzeże duńskieZ. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 33-35..
W roku 1168 obaj książęta pomorscy wzięli udział w wyprawie króla Waldemara na pogańską wyspę RugięZ. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 36-38..
W latach 1170–1174 trwała wojna między Pomorzem a Danią, zakończona rozejmem. Szukając sojuszników, Bogusław zwrócił się w stronę Polski. W 1174 syn Bogusława, Racibor pojął za żonę córkę Mieszka Starego – Salomeę, a po śmierci swojej pierwszej żony – duńskiej lub saskiej księżniczki Walpurgi – Bogusław ożenił się w 1181 z drugą, młodszą córką Mieszka Starego, AnastazjąB. Dopierała, Polskie losy Pomorza Zachodniego, s. 55.Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 38-39..
W 1177 cesarz rzymski Fryderyk I Barbarossa pozbawił Henryka Lwa lenna i skazał go na banicję. Henryk wezwał swoich sojuszników i rozpoczął walkę z cesarzem. Wśród sprzymierzeńców Henryka znaleźli się także książęta pomorscy, Bogusław i Kazimierz. W walkach tych zginął w 1180 Kazimierz, dzięki czemu Bogusław został władcą całego Pomorza Zachodniego. Upadek Henryka Lwa pozbawił Bogusława sojusznika w walce z DaniąZ. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 40-42..
W 1181, w Lubece Bogusław szczeciński złożył hołd cesarzowi Fryderykowi I Barbarossie i uznał się jego lennikiem. Postępując tak Bogusław I pragnął polepszyć swoje położenie. Jego zaciętymi wrogami byli bowiem margrabiowie pograniczni, opieka samego cesarza mogła poniekąd zabezpieczyć przed ich najazdami. Polityczny związek Pomorza Zachodniego z Polską został zerwany i kraj ten po raz pierwszy w swoich dziejach, popadł w bezpośrednią zależność od korony niemieckiej.
Bogusław, popierany przez cesarza, w 1184 wystawił wielką flotę i zaatakował Rugię, będącą lennem duńskim. Wyprawa ta zakończyła się całkowitą klęską BogusławaZ. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 42-43., w bitwie koło przylądka Darsin, gdzie stracił praktycznie całą flotę. W tym i następnym roku Duńczycy urządzili kilka wypraw na Pomorze. Niszcząc osady i wsie, Duńczycy dochodzili aż pod Kamień Pomorski. Niepowodzenia w walkach z Duńczykami zmusiły Bogusława do kapitulacji. W 1185 złożył on królowi duńskiemu hołd lenny i zobowiązał się do płacenia rocznego trybutu. Odtąd Bogusław pozostawał wiernym sojusznikiem DaniiZ. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 43-44..
W bulli papieża Grzegorza IX z dnia 19 marca 1238 nazwany został księciem Kaszub (bulla ta potwierdzała nadanie przez księcia Bogusława I posiadłości koło Stargardu na rzecz zakonu joannitów)Pommersches Urkundenbuch, T. I, nr 355, s. 427..
Umarł w 1187 podczas polowania koło Sośnicy (niem. Sosnitza) w okolicach Starego Warpna.. Król duński wyznaczył na opiekuna małoletnich książąt kasztelana szczecińskiego Warcisława Świętoborzyca. Po śmierci pochowany został w klasztorze grobskim.
Rodzina Małżeństwa i potomstwo Bogusław był dwukrotnie żonaty. Z pierwszą żoną – Walpurgą, nieznanego pochodzenia, miał troje dzieci: Racibora (ur. ok. 1160, zm. 14 lub 15 stycznia 1183) – księcia ?, Warcisława (ur. ?, zm. w okr. 16–18 lutego 1184 (1185?) - księcia ?, Dobrosławę (ur. przed 1177, zm. zap. po 1226) – księżniczkę pomorską, żonę Bolesława kujawskiegoE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 123-128..
Z małżonką Anastazją, córką księcia wielkopolskiego i zwierzchniego księcia Polski Mieszka III Starego i Eudoksji miał dwóch synów, tj. Bogusława II (ur. w okr. 1178–1184, zm. 23 lub 24 stycznia 1220 lub 1221) – księcia pomorskiego na Szczecinie, Kazimierza II (ur. p. 1179, zm. 1219) – księcia dymińskiegoE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 128-135..
Genealogia
Świętobor?ur. ?zm. ? NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ? Warcisław Iur. ok. 1091zm. najp. 9 VIII 1135 Heila (Helena)?ur. ?zm. 1128
1Walpurgaur. ?zm. p. IV 1177OO ok. 1150 Bogusław I(ur. najp. 1127, zm. 18 III 1187)2Anastazja Mieszkównaur. prawd. 1164zm. po 31 V 1240OO IV 1177 1 1 1 2 2 Racibor ur. w okr. 1150–1156 zm. 14 lub 15 I 1183 Warcisław ur. ? zm. w okr. 16–18 II 1184 (1185?) Dobrosława ur. przed 1177 zm. zap. po 1226 Bogusław II ur. w okr. 1178–1184 zm. 23 lub 24 I 1220 lub 1221 Kazimierz II ur. p. 1179 zm. 1219
Zobacz też Książęta pomorscy
Przypisy
Bibliografia Bibliografia Pommersches Urkundenbuch, T. I, nr 355, Wien 1970.
Opracowania
Dopierała B., Polskie losy Pomorza Zachodniego, Poznań 1970.
Szymański J.W., Książęcy ród Gryfitów, Goleniów – Kielce 2006, .
Opracowania online Madsen U., Bogislaw I. Herzog von Slawien-Stettin (niem.), [dostęp 2012-02-23]. Schmidt R., Bogislaw I. Herzog von Pommern (niem.) [w:] NDB, ADB Deutsche Biographie (niem.), [dostęp 2012-02-23].
Literatura dodatkowa Koczy L., Bogusław I [w:] Polski Słownik Biograficzny, T. 2, Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, Kraków 1936, ss. 203–204, reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, . Labuda G. (pod red.), Historia Pomorza, T. 1 (do roku 1466), cz. 2, Poznań 1969.
Kategoria:Władcy Pomorza Zachodniego Kategoria:Gryfici Kategoria:Urodzeni w XII wieku Kategoria:Zmarli w 1187