Osiedle A (zwane też Osiedlem Anna) – tyskie osiedle położone w dzielnicy Śródmieście, zrealizowane w latach 1951–1956. Jest przykładem architektury i urbanistyki socrealistycznej.

Historia Osiedle A było pierwszą częścią projektowanego Nowego Miasta Tychy. Zgodnie z uchwałą Prezydium Rządu z 4 października 1950 r. rozpoczęcie budowy miało nastąpić już w 1951 r., dlatego też prace nad planem generalnym miasta (zatwierdzonym dopiero w 1953 r.) i pierwszego osiedla prowadzono jednocześnie. Osiedle A zostało zaprojektowane w pracowni NMT w „Miastoprojekcie” Gliwice, pod kierunkiem Tadeusza Teodorowicza-Todorowskiego. Pierwotna koncepcja zakładała modernistyczny prostopadły układ budynków do ulicy, jednakże plan ten został później zmieniony przez dostosowanie do obowiązującej wówczas ideologii socrealizmu. Projekt osiedla został ostatecznie zaakceptowany przez władze w marcu 1951 r. Osiedle zlokalizowano w sąsiedztwie dworca kolejowego i zespołu starotyskiego. Budowę Osiedla A ukończono w 1956 r.

Architektura i urbanistyka Osiedle dla 6100 osób rozplanowano na powierzchni 18 ha wzdłuż osi Północ – Południe i Wschód – Zachód. Na skrzyżowaniu obu osi umiejscowiono plac centralny z domem kultury, którego relacja do placu była wzorowana na schemacie Piazza del Campidoglio w Rzymie projektu Michała Anioła. Znajdujący się na osiedlu pomnik młodej robotnicy z kielnią zaprojektował Stanisław Marcinów (uczeń Xawerego Dunikowskiego). W odróżnieniu od innych osiedli socrealistycznych osiedle A ma charakter kameralny, budynki nie są wysokie i posiadają zróżnicowany detal (gmerki). Sgraffitta projektował Zygmunt Acedański.

Wzdłuż głównych osi budynki przekryto dachami płaskimi z attykami, zaś obrzeżne pokryte zostały dachówką (dachy dwupołaciowe). Na parcelach znajdujących się między blokami zlokalizowano obiekty usługowe: przychodnię zdrowia, żłobek, przedszkole, szkołę. Osiedle stanowi jeden z niewielu w pełni skończonych przykładów architektury i urbanistyki okresu socrealizmu.

Galeria

Przypisy

Bibliografia Tychy będą miały szlak od socrealizmu do postmodernizmukatowice.wyborcza.pl Osiedle A, moje życie katowice.wyborcza.pl Całkiem nowe miasto socjalistyczne katowice.wyborcza.pl

Linki zewnętrzne Osiedle w serwisie Wikimapia

Kategoria:Architektura w Tychach Kategoria:Dzielnice i osiedla Tychów Kategoria:Architektura socrealistyczna w województwie śląskim