Powiat kłodzki – powiat w południowo-zachodniej Polsce, w paśmie Sudetów Środkowych i Wschodnich, w południowej części województwa dolnośląskiego. Jego siedzibą jest miasto Kłodzko. Ma on kształt zbliżony do czworokąta, wcinającego się w obszar Czech.
Powiat kłodzki pokrywa się z terytorium historycznego hrabstwa kłodzkiego (1459–1816) i jest również nazywany ziemią kłodzką.
Podział administracyjny Powiat kłodzki powstał 1 stycznia 1999 roku wskutek reformy administracyjnej, której jednym z aspektów było wprowadzenie powiatów jako drugiego szczebla administracji, pomiędzy województwami i gminamiUstawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa ()..
Został stworzony z części znoszonego województwa wałbrzyskiegoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw ().Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów ().. Terytorium powiatu zostało określone w kształcie radykalnie zwiększonym w stosunku do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 roku. W 1999 objął on obszar, jaki wówczas zajmowały powiaty kłodzki, bystrzycki oraz noworudzki (łącznie z terenem gmin Bożków, Domaszków, Ścinawka Średnia i Żelazno, zniesionych w 1976 roku i włączonych do ościennych gminRozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 24 czerwca 1976 r. w sprawie połączenia, zniesienia, utworzenia, zmiany granic i nazw gmin oraz ustalenia siedzib gminnych organów władzy i administracji państwowej w województwach: bielskim, gdańskim, kaliskim, miejskim krakowskim, krośnieńskim, łomżyńskim, miejskim łódzkim, ostrołęckim, rzeszowskim, szczecińskim, wałbrzyskim, włocławskim i zamojskim ().).
W skład powiatu wchodzi 14 gmin: 5 miejskich, 6 miejsko-wiejskich oraz 3 wiejskie. Na jego terenie położone jest 11 miast: Bystrzyca Kłodzka, Duszniki-Zdrój, Kłodzko, Kudowa-Zdrój, Lądek-Zdrój, Międzylesie, Nowa Ruda, Polanica-Zdrój, Radków, Stronie Śląskie oraz SzczytnaRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego ()..
+ Gmina (2025) (2024) SiedzibaObwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (). TERYT Typ Nazwa 0208011 miejska 25x25px Duszniki-Zdrój – 0208021 miejska 25x25px Kłodzko – 0208031 miejska 25x25px Kudowa-Zdrój – 0208041 miejska 25x25px Nowa Ruda – 0208051 miejska 25x25px Polanica-Zdrój – 0208063 miejsko-wiejska 25x25px Bystrzyca Kłodzka Bystrzyca Kłodzka 0208072 wiejska 25x25px Kłodzko 0208083 miejsko-wiejska 25x25px Lądek-Zdrój Lądek-Zdrój 0208092 wiejska 25x25px Lewin Kłodzki Lewin Kłodzki 0208103 miejsko-wiejska 25x25px Międzylesie Międzylesie 0208112 wiejska 25x25px Nowa Ruda 0208123 miejsko-wiejska 25x25px Radków Radków 0208133 miejsko-wiejska 25x25px Stronie Śląskie Stronie Śląskie 0208143 miejsko-wiejska 25x25px Szczytna Szczytna
Stworzenie w 1999 roku powiatu kłodzkiego z obszaru trzech „starych” powiatów spotkało się ze sprzeciwem samorządów, wchodzących w ich skład przed 1975 rokiem. W marcu 2000 roku za pośrednictwem wojewody dolnośląskiego do MSWiA wpłynęły wnioski: samorządów Bystrzycy Kłodzkiej, Międzylesia i Stronia Śląskiego w sprawie odtworzenia powiatu bystrzyckiego, samorządów miasta i gminy Nowa Ruda oraz Radkowa w sprawie odtworzenia powiatu noworudzkiego.
W obu przypadkach powoływano się na specyfikę ukształtowania terenu oraz odrębność obszarów, które miałyby wejść w skład nowych powiatów. Oba wnioski zostały odrzucone z powodu ich słabości i małego potencjału, a także małej liczby gmin mających wejść w ich skład.
Geografia Położenie geograficzne Powiat kłodzki znajduje się w południowo-zachodniej części Polski, w obrębie łańcucha Sudetów.
Szczytami gór po południowej, zachodniej i wschodniej granicy powiatu przebiega granica z Czechami o długości 192 km; od zachodu graniczy on z krajem hradeckim, od południa z pardubickim, a od wschodu z ołomunieckim1000 dni powiatu kłodzkiego, Starostwo Powiatowe w Kłodzku, Kłodzko 2002, s. 18..
Od północy z powiatem graniczą powiaty dzierżoniowski, wałbrzyski oraz ząbkowicki.
Warunki naturalne thumb|Szczeliniec Wielki Powiat kłodzki otoczony jest górami stanowiącymi jego naturalną granicę. Cały obszar powiatu jest bardzo silnie zróżnicowany pod względem fizjogeograficznym. Jego zachodnią część stanowią Sudety Środkowe, a wschodnią Sudety Wschodnie. Część środkową zajmuje Kotlina Kłodzka. Od północy ograniczają ją Góry Bardzkie, od zachodu Góry Stołowe, a od wschodu Góry Złote i Masyw Śnieżnika z Krowiarkami, należące już do Sudetów Wschodnich.
Na południu przedłużeniem Kotliny Kłodzkiej jest Rów Górnej Nysy, ograniczony od zachodu przez Góry Bystrzyckie i Góry Orlickie, a od wschodu przez Masyw Śnieżnika.
Ku północnemu wschodowi Kotlina Kłodzka przechodzi w Obniżenie Ścinawki, ograniczone od północy przez Góry Suche, Wzgórza Włodzickie i Góry Sowie.
Pokrycie terenu Powiat kłodzki według danych z 2025 roku zajmował powierzchnię 1643,40 km², co stanowiło 8,2% powierzchni województwa dolnośląskiego. Jest największym powiatem w województwie; pod względem powierzchni zajął 25. lokatę wśród 314 powiatów Polski. Największą część powierzchni powiatu w 2024 roku zajmowały grunty rolne (49,1%) oraz leśne (44,2%). Zabudowanych i zurbanizowanych było 5,7% terenów, zaś pod wodami znajdowało się ich 0,5%.
Budowa geologiczna mały|Mapa ukształtowania powierzchni powiatu kłodzkiego, wraz z warstwicami Pod względem geologicznym przedstawiają strukturę nieckowatą, której oś przebito wzdłuż linii północny zachód – południowy wschód. Obrzeżenie niecki śródsudeckiej tworzą prekambryjskie, metamorficzne bloki starszych górotworów (Góry Sowie, Góry Orlickie oraz Góry Bystrzyckie). Nieckę wypełniają osady górnopaleozoiczne, przecięte żyłowymi intruzjami magmy i warstwami, które nadbudowują piaskowce trzeciorzędowe. Cały masyw przecinają trzeciorzędowe dyslokacje, dzieląc go na szereg masywów górskichP. Migoń: Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, Wrocław 1996, s. 18..
thumb|Wzgórza Lewińskie Jednym z najciekawszych mezoregionów Sudetów Środkowych są Góry Stołowe, które są jedynym w kraju obszarem o budowie płytowej. Budują go ławice piaskowców, leżące płasko na marglach górnokredowych, w strefie osiowej niecki śródsudeckiej. Masyw Gór Stołowych opada wysokimi, skalistymi progami (300 m) w stronę sąsiednich obniżeń. Kulminację Gór Stołowych stanowią bastiony skalne zbudowane z najodporniejszych piaskowców ciosowych, a przykładem jest Wielki i Mały Szczeliniec (919 m n.p.m.). Sieć spękań, różnice w odporności na wietrzenie pomiędzy poszczególnymi poziomami oraz silna przepuszczalność piaskowców były czynnikami warunkującymi powstanie całego zespołu ostańcowych form rzeźby: kolumn, grzybów i maczug, tworzących malownicze labiryntyStrategia rozwoju powiatu kłodzkiego, op. cit., s,. 10..
Od południa do Gór Stołowych przylegają metamorficzne i granitowe Góry Orlickie, tworzące słabo rozczłonkowany wał górski z poziomem wierzchowinowym na wysokości ok. 1000 m n.p.m., ponad którym wyrastają kopulaste kulminacje szczytów. Na zachód od nich znajduje się Pogórze OrlickieStrategia rozwoju powiatu kłodzkiego, op. cit., s. 9., obejmujące zbudowane z granitu, skał paleozoicznych i kredowych wzgórza (Grodczyn 803 m n.p.m.). Na wschodzie rozciągają się Góry Bystrzyckie, z najwyższym szczytem – Jagodną (978 m n.p.m.), mające postać stoliwa rozciętego siecią rzadkich dolin równoległych do głównego grzbietu. W części północnej zbudowane są z kredowych, grubych piaskowców ciosowych i margli, zalegających płasko na cokole kambryjskich gnejsów i łupków mikowych.
thumb|Kotlina Kłodzka widziana spod Wapniarki w Żelaźnie Południowa część powiatu, pozbawiona pokrywy mezozoicznej, ma trochę odmienny charakter rzeźby. Ku wschodowi Góry Bystrzyckie opadają ku rozległej, tektonicznie uwarunkowanej Kotlinie Kłodzkiej, która jest śródgórskim obniżeniem, oddzielającym Sudety Środkowe od Wschodnich. Jej dno budują paleozoiczne łupki metamorficzne, szarogłazy, amfibolity i sjenity. W części południowej, w obrębie tektonicznego Rowu Górnej Nysy, występują osady górnokredowe. Kotlina Kłodzka jest lekko falistą równiną, rozcinającą wymienione skały podłoża na wysokości 350–450 m n.p.m. Na powierzchni, w części północnej leżą grube pokrywy osadów lodowcowych z domieszką lessów. Ku południowi osady te przechodzą w pokrywy deluwialne. Miejscami na powierzchni sterczą twardzielce ostańców. Wzdłuż większych rzek i potoków ciągną się dobrze rozwinięte plejstoceńskie terasy żwiroweSłownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 15..
thumb|Wodospad Wilczki w Międzygórzu Ku północnemu wschodowi Kotlina Kłodzka przechodzi w Obniżenie Ścinawki, wykształcone w obrębie wychodni iłowców oraz piaskowców górnopermskich i dolnotriasowych niecki środkowo sudeckiej. W jej krajobrazie wyróżniają się wyspowe Wzgórza Ścinawskie osiągające wysokość do 550 m n.p.m. W dnie doliny Ścinawki znaczną powierzchnię zajmują wysokie terasy plejstoceńskie. Kotlinę Kłodzką od północy zamykają Góry Bardzkie, których urozmaicony krajobraz jest efektem złożonej budowy geologicznej. Występują tu zlepieńce, piaskowce, łupki i zmetamorfizowane skały dolnopaleozoiczne, ułożone poprzecznie w stosunku do linii grzbietowej. Pomimo niedużej wysokości (500–700 m n.p.m.) pocięte są gęstą siecią dolin wciosowych i jarów, rozdzielonych ostrymi grzbietami. W części północnej, Nysa Kłodzka tworzy malowniczy przełom. Od zachodu Góry Bardzkie sąsiadują z Obniżeniem Nowej Rudy, rozwiniętym w strefie mało odpornych na erozję zlepieńców, piaskowców i łupków górnopaleozoicznych. Wschodnia część powiatu obejmuje fragment Sudetów Wschodnich (Masyw Śnieżnika oraz Góry Złote). Główny blok tej części Sudetów stanowią zrównane hercyńskie struktury fałdowe o przebiegu południkowym, złożone ze skał górnopaleozoicznych. Masyw Śnieżnika od wschodu zamyka Kotlinę Kłodzką. Kulminacje masywu zbudowane są z gnejsów, a obniżenia dolinne i przełęcze z metamorficznych łupków łyszczykowych. Od centralnej kulminacji, którą jest Śnieżnik (1425 m n.p.m.) promieniście rozchodzą się niższe odgałęzienia, tworząc grzbiety łączące masyw główny z sąsiednimi kulminacjami. Doliny rzek i potoków głęboko wcinają się w zbocza górotworu, tworząc malownicze jary z wodospadami. Na północ od Masywu Śnieżnika, po wschodniej stronie szerokiej doliny Białej Lądeckiej, stanowiącej prawobrzeżny dopływ Nysy Kłodzkiej, rozciągają się Góry Złote. Ich wąski grzbiet rozbity jest na kilka członów, zbudowanych zróżnicowanych pod względem odporności skał: gnejsów, granitów, gabra, wapieni i łupków krystalicznych oraz fyllitów i amfibolitów. Efektem tej różnorodności jest bogactwo form rzeźbyStrategia rozwoju powiatu kłodzkiego, op. cit., s. 10–11..
Wody thumb|Bystrzyca Dusznicka w centrum Polanicy-Zdroju Powiat kłodzki prawie w całości należy do dorzecza Odry i zlewiska Morza Bałtyckiego, a jedynie 4% do zlewiska Morza Czarnego oraz częściowo do Morza Północnego. Dorzecze Odry tworzy w regionie sieć rzek: Nysa Kłodzka wraz ze Ścinawką, Bystrzycą Łomnicką, Bystrzycą Dusznicką i Białą Lądecką. Sieć rzeczna jest bardzo dobrze rozwinięta, mimo to wodne zasoby dyspozycyjne są niewielkie. Górski spad wód szybko odprowadza wodę ku terenom niżej położonym co było powodem klęsk powodziowych jakie zaistniały wielokrotnie na tym obszarze, w tym ostatnio w 1997, 2009 i 2024 rokuStrategia rozwoju powiatu kłodzkiego na lata 2008–2015, Starostwo Powiatowe w Kłodzku, Kłodzko 2007, s. 11.
Klimat