Yaphet Frederick Kotto (ur. 15 listopada 1939 w Nowym Jorku, zm. 15 marca 2021 w Manili na Filipinach) – amerykański aktor filmowy i telewizyjny.

Jego najbardziej pamiętne role to: Kananga – przeciwnik Jamesa Bonda w filmie Żyj i pozwól umrzeć (1973) oraz Parker – członek załogi statku Nostromo w filmie Ridleya Scotta Obcy – ósmy pasażer Nostromo (1979).

Życiorys Wczesne lata Jego rodzicami byli pochodząca z Panamy pielęgniarka Gladys Marie i Avraham Kotto (urodzony jako Njoki Manga Bell), biznesmen z Kamerunu; który wyemigrował do Stanów Zjednoczonych w 1920. W swojej wydanej w 1999 autobiografii Royalty Kotto twierdził, iż jego ojciec był Żydem i koronnym księciem Kamerunu. Pradziadek aktora miał pod koniec XIX wieku rządzić regionem Duala w Kamerunie i również być praktykującym Żydem. Rodzina Kotto ze strony ojca miała wywodzić się z Izraela, później wyemigrowała do Egiptu, a następnie osiadła w Kamerunie. Byli więc afrykańskimi Żydami od wielu pokoleń. Kotto twierdzi również, że jest potomkiem królowej Wiktorii; czemu zaprzeczyło biuro prasowe Pałacu Buckingham.

Został wychowany w tradycji żydowskiej i wyznawał judaizm.

Kariera W wieku 16 lat, Kotto studiował aktorstwo w Actors Mobile Theater Studio, a mając 19 lat zadebiutował w spektaklu Otello. Wkrótce przyłączył się do nowojorskiego Actors Studio. Po występie w sztukach off-broadwayowskich – Czarny poniedziałek (1962), Blood Knot (1962) z Jamesem Earlem Jonesem i The Great Western Union (1965) jako Kubla, trafił na Broadway jako John w komedii muzycznej Zulu i Zayda (1965) u boku Ossiego Davisa i jako Jack Jefferson w przedstawieniu Howarda Sacklera Wielka biała nadzieja (1969).

Zadebiutował na kinowym ekranie w westernie komediowym Roberta Aldricha Czworo z Teksasu (4 for Texas, 1963) z Frankiem Sinatrą. W 1967 nagrał singiel – „Have You Ever Seen The Blues” / „Have You Dug His Scene” (wyd. Chisa Records, CH006). W westernie Henry’ego Hathawaya Poker (5 Card Stud, 1968) z Deanem Martinem i Robertem Mitchum wystąpił w roli barmana, a w dramacie kryminalnym Normana Jewisona Afera Thomasa Crowna (The Thomas Crown Affair, 1968) ze Steve’em McQueenem i Faye Dunaway pojawił się jako złodziej. W pierwszym sezonie serialu CBS Hawaii Five-O (1968) zagrał Johna T. Austona, zdezorientowanego kaprala Marine Lance. Stał się powszechnie znany dzięki kreacji karaibskiego dyktatora – doktora Kanangi oraz jego alter ego Mr. Biga w filmie o przygodach Jamesa Bonda Żyj i pozwól umrzeć (1973). Po występie jako ugandyjski dyktator Idi Amin w sensacyjnym dramacie historycznym Irvina Kershnera Atak na Entebbe (Raid on Entebbe, 1976), znalazł się w obsadzie dramatu kryminalnego Paula Schradera Niebieskie kołnierzyki (Blue Collar, 1978) jako uliczny robotnik samochodowy Detroit i filmu Ridleya Scotta Obcy – ósmy pasażer Nostromo (1979) jako inżynier Dennis Parker, członek załogi statku Nostromo. Inne znaczące role stworzył w filmach: Więzień Brubaker (1980), Uciekinier (1987) i Zdążyć przed północą (1988). Odrzucił rolę Lando Calrissiana w filmie Gwiezdne wojny: część V – Imperium kontratakuje (1980) obawiając się zaszufladkowania i jako kapitan Jean-Luc Picard w serialu Star Trek: Następne pokolenie (1987).

Od 31 stycznia 1993 do 21 maja 1999 grał jedną z głównych ról Alphonse Michaela „Gee” Giardello Sr. z Departamentu Policji w Baltimore w serialu NBC Wydział zabójstw Baltimore (Homicide: Life on the Street).

Życie prywatne Yaphet Kotto był trzykrotnie żonaty. W latach 1959–1976 jego żoną była niemiecka imigrantka, Rita Ingrid Dittman, z którą miał troje dzieci. 29 stycznia 1976 poślubił Antoinette Pettyjohn. Mieli troje dzieci. W 1989 doszło do rozwodu. 12 lipca 1998 ożenił się z Filipinką Tessie Sinahon. Mieszkał w Baltimore w stanie Maryland.

Śmierć Zmarł 15 marca 2021 w Manili, stolicy Filipin, w wieku 81 lat.

Filmografia Filmy Czworo z Teksasu (1963) Sprawa Thomasa Crowna (1968) jako Carl Poker (1968) jako Little George Prawo gwałtu (1970) jako Sonny Boy Mosby 110. ulica (1972) jako porucznik Pope Żyj i pozwól umrzeć jako Kananga (Mr. Big) Truck Turner (1974) jako Harvard Blue Raport dla komisarza (1975) jako Richard "Crunch" Blackstone Atak na Entebbe (1976) jako prezydent Idi Amin Niebieskie kołnierzyki (1978) jako Smokey James Obcy – ósmy pasażer Nostromo (1979) jako Dennis Parker Więzień Brubaker (1980) jako Richard "Dickie" Coombes Trybunał (1983) jako detektyw Harry Lowes Sygnał ostrzegawczy (1985) jako mjr Connolly Oko tygrysa (1986) jako J.B. Deveraux Uciekinier (1987) jako William Laughlin Zdążyć przed północą (1988) jako Alonzo Mosley Pułapka (1989) jako Lee Pitt Pod gruzami (1990) jako William McElroy Niewypał (1991) jako porucznik policji Freddy nie żyje: Koniec koszmaru (1991) jako Doc Pogranicze prawa (1993) jako detektyw Larson Władcy marionetek (1994) jako Ressler Skradzione serca (1996) jako agent FBI O’Malley Taniec na ostrzu noża (2001) jako kpt. Rick Sands Świadek bezbronny (2008) jako Ricardo Bodi

Seriale TV Gunsmoke (1955–1975) jako Piney Biggs (gościnnie, 1970) Bonanza (1959–1973) jako Child Barnett (gościnnie, 1968) Tarzan (1966–1968) jako Kesho (gościnnie, 1967) Mannix (1967-75) jako Gabe Johnson/Gabriel Dillon (gościnnie, 1969) Hawaii Five-O (1968–1980) jako John T. Auston (gościnnie, 1969) Wyspa Fantazji (1977–1984) jako "Big" Gus Belly (gościnnie, 1983) Posterunek przy Hill Street (1981–1987) jako Calvin Matthias (gościnnie, 1985) Drużyna A (1983–1987) jako Charles "East-Side Charlie" F. Struthers (gościnnie, 1983) Napisała: Morderstwo (1984−1996) jako porucznik Bradshaw (gościnnie, 1987) Detektyw w sutannie (1989–1991) jako porucznik Fleming (gościnnie, 1990) SeaQuest (1993–1996) jako kpt. Jack Clayton (gościnnie, 1993) Wydział zabójstw Baltimore (1993–1999) jako porucznik Al Giardello Prawo i porządek (1990−2010) jako porucznik Al Giardello (gościnnie, 1997)

Publikacje

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Jorku Kategoria:Urodzeni w 1939 Kategoria:Zmarli w 2021