Związek Miast Polskich (oficjalny skrót ZMP) – organizacja polskich samorządów miejskich powołana do opracowywania wspólnego stanowiska wobec rządu i promocji miast członkowskich w Polsce i za granicą.
Geneza i historia Organizację założono w 1917 r. a działała ona aż do wybuchu II wojny światowej. Związek miał wpływ na proces legislacyjny, promował gospodarkę i kulturę miast. Prowadził działalność wydawniczą i szkoleniową oraz wymianę doświadczeń pomiędzy służbami miejskimi. Utrzymywał kontakty z podobnymi organizacjami w innych państwach.
Po II wojnie światowej działalność Związku Miast Polskich została uniemożliwiona przez ówczesne władze kraju. Po wyborach samorządowych w 1990 r. pojawiła się inicjatywa restytucji ZMP. W styczniu 1991 r. w gmachu Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu odbył się Kongres Restytucyjny. Za najpilniejsze zadania uznano wtedy: opracowanie programu budownictwa, regulację kwestii finansowych miast, gospodarkę gruntami miejskimi i obronę interesów miastPrzegląd wydarzeń w Poznaniu (styczeń – czerwiec 1991 r.), w: Kronika Miasta Poznania, nr 1-2/1991, s. 226, ISSN 0137-3552..
Od 2003 r. corocznie odbywają się Kongresy Miast Polskich: 2007: V Kongres Miast Polskich w Szczecinie 2008: VI Kongres Miast Polskich w Bielsku-Białej, pod hasłem Jakość życia w miastach 2009: VII Kongres Miast Polskich w Gnieźnie, pod hasłem Jakość usług komunalnych 2010: VIII Kongres Miast Polskich w Kaliszu, pod hasłem Historia, kultura, tradycje jako czynniki rozwoju miast 2011: IX Kongres Miast Polskich w Lublińcu, pod hasłem Infrastruktura kluczem do rozwoju miast 2012: X Kongres Miast Polskich w Lublinie, połączony z IV Kongresem Urbanistyki Polskiej 2013: XI Kongres Miast Polskich w Krakowie 2014: XII Kongres Miast Polskich w Wejherowie, pod hasłem Miasta dla rozwoju 2015: XIII Kongres Miast Polskich w Łodzi, pod hasłem Powrót do centrum, połączony z V Kongresem Urbanistyki Polskiej 2016: XIV Kongres Miast Polskich w Wałbrzychu, połączony z IV Kongresem Rewitalizacji Miast 2017: XV Kongres Miast Polskich w Krakowie, połączony z I Kongresem Polityki Miejskiej
Członkowie Do ZMP należy 390 miast (stan na 1 stycznia 2026), w tym prawie wszystkie miasta wojewódzkie (w 2004 r. wystąpił z niego Białystok i ponownie powrócił w 2019 r.; w 2016 r. z ZMP wystąpił Szczecin). Ludność miast-członków stanowi około 80% miejskiej populacji Polski.
Prezesi 1991–1998: Wojciech Szczęsny Kaczmarek – prezydent Poznania 1998–2002: Piotr Uszok – prezydent Katowic 2003–2015: Ryszard Grobelny – prezydent Poznania 2015-2024: Zygmunt Frankiewicz – prezydent Gliwic od 2024: Jacek Sutryk – prezydent Wrocławia
Miasta zrzeszone w ZMP Województwo Wykaz miast członkowskich ZMPdolnośląskie(39 miast)Bierutów, Bolesławiec, Chojnów, Dzierżoniów, Głogów, Głuszyca, Góra, Gryfów Śląski, Jawor, Jedlina-Zdrój, Jelenia Góra, Karpacz, Kąty Wrocławskie, Kłodzko, Lądek-Zdrój, Legnica, Lubań, Międzybórz, Międzylesie, Milicz, Nowa Ruda, Oleśnica, Polanica-Zdrój, Polkowice, Stronie Śląskie, Strzegom, Syców, Szczawno-Zdrój, Świdnica, Wałbrzych, Wołów, Wrocław, Ząbkowice Śląskie, Zgorzelec, Ziębice, Złotoryja, Żarów, Żmigródkujawsko-pomorskie(23 miasta)Barcin, Brodnica, Bydgoszcz, Chełmno, Ciechocinek, Gniewkowo, Golub-Dobrzyń, Grudziądz, Inowrocław, Kamień Krajeński, Kruszwica, Mrocza, Nakło, Nowe, Rypin, Sępólno Krajeńskie, Solec Kujawski, Świecie, Toruń, Tuchola, Wąbrzeźno, Więcbork, Włocławeklubelskie(12 miast)Biała Podlaska, Biłgoraj, Chełm, Hrubieszów, Krasnystaw, Lubartów, Lublin, Łuków, Międzyrzec Podlaski, Puławy, Radzyń Podlaski, Świdniklubuskie(10 miast)Babimost, Drezdenko, Gorzów Wielkopolski, Kostrzyn nad Odrą, Międzyrzecz, Nowa Sól, Świebodzin, Zielona Góra, Żagań, Żaryłódzkie(30 miast)Aleksandrów Łódzki, Bełchatów, Błaszki, Głowno, Kamieńsk, Konstantynów Łódzki, Kutno, Łęczyca, Łowicz, Łódź, Opoczno, Ozorków, Pabianice, Pajęczno, Piotrków Trybunalski, Przedbórz, Radomsko, Rawa Mazowiecka, Sieradz, Skierniewice, Sulejów, Tomaszów Mazowiecki, Tuszyn, Wieruszów, Zduńska Wola, Zelów, Zgierz, Żychlinmałopolskie(14 miast)Brzesko, Chrzanów, Gorlice, Koszyce, Kraków, Muszyna, Niepołomice, Olkusz, Oświęcim, Skawina, Stary Sącz, Tarnów, Wieliczka, Zakopanemazowieckie(53 miasta)Brwinów, Ciechanów, Glinojeck, Grodzisk Mazowiecki, Grójec, Iłża, Józefów, Kobyłka, Konstancin-Jeziorna, Kozienice, Legionowo, Łomianki, Łosice, Marki, Milanówek, Mińsk Mazowiecki, Mława, Mszczonów, Nowy Dwór Mazowiecki, Ostrołęka, Ostrów Mazowiecka, Otwock, Piaseczno, Piastów, Pionki, Płock, Płońsk, Podkowa Leśna, Pruszków, Przasnysz, Przytyk, Pułtusk, Raciąż, Radom, Radzymin, Różan, Serock, Siedlce, Sierpc, Sochaczew, Sokołów Podlaski, Sulejówek, Szydłowiec, Tłuszcz, Warszawa, Węgrów, Wołomin, Wyszków, Zakroczym, Ząbki, Zielonka, Żuromin, Żyrardówopolskie(9 miast)Brzeg, Kędzierzyn-Koźle, Kluczbork, Namysłów, Nysa, Opole, Otmuchów, Paczków, Prószkówpodkarpackie(19 miast)Brzozów, Dukla, Dynów, Jarosław, Jasło, Kańczuga, Kolbuszowa, Krosno, Leżajsk, Mielec, Nisko, Przemyśl, Przeworsk, Radymno, Rzeszów, Sanok, Stalowa Wola, Tarnobrzeg, Ustrzyki Dolnepodlaskie(10 miast)Augustów, Białystok, Bielsk Podlaski, Kolno, Sejny, Siemiatycze, Sokółka, Suwałki, Wasilków, Zambrówpomorskie(28 miast)Brusy, Bytów, Chojnice, Czersk, Gdańsk, Gdynia, Kartuzy, Kępice, Kościerzyna, Krynica Morska, Kwidzyn, Lębork, Łeba, Malbork, Miastko, Pelplin, Pruszcz Gdański, Puck, Reda, Rumia, Skarszewy, Słupsk, Sopot, Starogard Gdański, Ustka, Wejherowo, Władysławowośląskie(38 miast)Będzin, Bielsko-Biała, Bieruń, Bytom, Chorzów, Cieszyn, Czechowice-Dziedzice, Czeladź, Częstochowa, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Jastrzębie-Zdrój, Jaworzno, Katowice, Lubliniec, Łaziska Górne, Mikołów, Mysłowice, Myszków, Piekary Śląskie, Racibórz, Ruda Śląska, Rybnik, Siemianowice Śląskie, Siewierz, Sławków, Sosnowiec, Strumień, Świętochłowice, Tarnowskie Góry, Tychy, Włodowice, Wodzisław Śląski, Wojkowice, Zabrze, Zawiercie, Żory, Żywiecświętokrzyskie(9 miast)Busko-Zdrój, Kielce, Morawica, Ostrowiec Świętokrzyski, Pińczów, Połaniec, Sandomierz, Skarżysko-Kamienna, Starachowicewarmińsko-mazurskie(17 miast)Bartoszyce, Biała Piska, Braniewo, Działdowo, Elbląg, Ełk, Giżycko, Gołdap, Iława, Kętrzyn, Lubawa, Morąg, Nowe Miasto Lubawskie, Olsztyn, Ostróda, Pasłęk, Szczytnowielkopolskie(44 miasta)Chodzież, Czarnków, Dąbie, Dolsk, Gniezno, Gostyń, Grodzisk Wielkopolski, Jarocin, Kalisz, Kępno, Kleczew, Konin, Kościan, Koźmin Wielkopolski, Kórnik, Krotoszyn, Leszno, Międzychód, Murowana Goślina, Nowy Tomyśl, Oborniki, Odolanów, Ostrów Wielkopolski, Ostrzeszów, Piła, Pleszew, Poznań, Puszczykowo, Rawicz, Rychwał, Sieraków, Sulmierzyce, Swarzędz, Szamotuły, Ślesin, Śrem, Trzcianka, Turek, Wągrowiec, Wolsztyn, Września, Zduny, Złotów, Żerkówzachodniopomorskie(20 miast)Białogard, Dębno, Drawsko Pomorskie, Kalisz Pomorski, Karlino, Kołobrzeg, Koszalin, Mielno, Międzyzdroje, Myślibórz, Nowogard, Police, Pyrzyce, Stargard, Stepnica, Szczecinek, Świnoujście, Tuczno, Wolin, Złocieniec Pełna i aktualna lista miast członków Związku Miast Polskich (alfabetyczna, wg województw)Mapa miast członkowskich (alfabetyczna, wg województw)..
Zobacz też Związek Powiatów Polskich Unia Metropolii Polskich Unia Miasteczek Polskich
Przypisy
Kategoria:Organizacje miast Kategoria:Stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego w Polsce Kategoria:Miasta w Polsce