13 Dywizja Piechoty Obrony Krajowej (k. k. 13. LITD) – dywizja piechoty cesarsko-królewskiej Obrony Krajowej.
Historia dywizji W latach 1894–1900 w Komendzie Obrony Krajowej w Wiedniu występowało stanowisko dywizjoniera Obrony Krajowej, któremu podlegała Komenda Brygady Piechoty Obrony Krajowej w Wiedniu. Komendantowi brygady były podporządkowane: 1 Pułk Piechoty Obrony Krajowej w Wiedniu, 14 Pułk Piechoty Obrony Krajowej w Brnie, 21 Pułk Piechoty Obrony Krajowej w St. Pölten.
1 października 1900 roku zostały utworzone dwa nowe Pułki Piechoty Obrony Krajowej Nr 24 w Wiedniu i 25 w Kromieryżu oraz nowa Komenda Brygady Piechoty Obrony Krajowej w Brnie, które włączono w skład Dywizji Obrony Krajowej w Wiedniu. Ponadto komendantowi dywizji podporządkowano Szkołę Kadetów Obrony Krajowej w Wiedniu i Główny Depot Ekwipunku Obrony Krajowej w Wiedniu oraz Pułk Ułanów Obrony Krajowej Nr 5 w Stockerau, który podlegał komendantowi dywizji za pośrednictwem inspektora kawalerii Obrony Krajowej.
Jesienią 1900 roku w skład dywizji wchodziła: Brygada Piechoty Obrony Krajowej w Wiedniu, 1 Pułk Piechoty Obrony Krajowej w Wiedniu, 21 Pułk Piechoty Obrony Krajowej w St. Pölten, 24 Pułk Piechoty Obrony Krajowej w Wiedniu, Brygada Piechoty Obrony Krajowej w Brnie, 14 Pułk Piechoty Obrony Krajowej w Brnie, 25 Pułk Piechoty Obrony Krajowej w Kromieryżu, Szkoła Kadetów Obrony Krajowej w Wiedniu, Główny Depot Ekwipunku Obrony Krajowej w Wiedniu, Pułk Ułanów Obrony Krajowej Nr 5 w Stockerau.
W 1901 roku Dywizja Obrony Krajowej w Wiedniu została przemianowana na 13 Dywizję Obrony Krajowej (), a wchodzące w jej skład brygady odpowiednio na 25 Brygadę Piechoty Obrony Krajowej w Wiedniu i 26 Brygadę Piechoty Obrony Krajowej w Brnie. Równocześnie dotychczasowa 13 Dywizja Piechoty w Wiedniu została przemianowana na 47 Dywizję Piechoty. W tym samym czasie ze składu Brygady Piechoty Obrony Krajowej w Wiedniu ubył 21 Pułk Piechoty Obrony Krajowej w St. Pölten, który został podporządkowany komendantowi 87 Brygady Piechoty Obrony Krajowej w Linzu należącej do 44 Dywizji Piechoty Obrony Krajowej.
W 1905 roku dywizja została przemianowana na 13 Dywizję Piechoty Obrony Krajowej. W tym samym roku Szkoła Kadetów Obrony Krajowej i Główny Depot Ekwipunku Obrony Krajowej w Wiedniu został podporządkowany bezpośrednio Komendzie Obrony Krajowej w Wiedniu.
W 1907 roku Pułk Ułanów Obrony Krajowej Nr 5 został włączony w skład nowo powstałej 1 Brygady Kawalerii Obrony Krajowej, natomiast komendantowi dywizji podporządkowano nowo utworzoną Baterię Armat Nr 1/2 w Wiedniu. W styczniu 1908 roku została sformowana Bateria Armat Nr 2/2. Z dniem 1 października 1908 roku z połączenia obu baterii powstał Dywizjon Armat Obrony Krajowej Nr 13 w Wiedniu. Wymieniony oddział 1 stycznia 1909 roku został przeformowany w Dywizjon Haubic Polowych Obrony Krajowej Nr 13 w Wiedniu.
1 października 1913 roku w Wiedniu został utworzony Dywizjon Armat Polowych Obrony Krajowej Nr 13, który podporządkowano komendantowi dywizji.
W 1914 roku w skład dywizji wchodziła: Komenda 13 Dywizji Piechoty Obrony Krajowej w Wiedniu, 25 Brygada Piechoty Obrony Krajowej w Wiedniu, 1 Pułk Piechoty Obrony Krajowej, 24 Pułk Piechoty Obrony Krajowej, 26 Brygada Piechoty Obrony Krajowej w Brnie (niem. Brünn), 14 Pułk Piechoty Obrony Krajowej, 25 Pułk Piechoty Obrony Krajowej, Dywizjon Armat Polowych Obrony Krajowej Nr 13 w Wiedniu, Dywizjon Haubic Polowych Obrony Krajowej Nr 13 w Wiedniu.
26 sierpnia 1914 roku, po przeprowadzonej mobilizacji i przyjęciu organizacji wojennej, w skład dywizji wchodziła: 25 Brygada Piechoty Obrony Krajowej 1 Pułk Piechoty Obrony Krajowej 24 Pułk Piechoty Obrony Krajowej 26 Brygada Piechoty Obrony Krajowej 14 Pułk Piechoty Obrony Krajowej 25 Pułk Piechoty Obrony Krajowej 13 Brygada Artylerii Polowej Obrony Krajowej Pułk Armat Polowych Nr 4 – płk Heinrich Schulhof Dywizjon Armat Polowych Obrony Krajowej Nr 13 – płk Eugen Seh Dywizjon Haubic Polowych Obrony Krajowej Nr 13 – ppłk Karl von Majneri 5 i 6 szwadron Pułku Ułanów Obrony Krajowej Nr 5 – mjr graf Friedrich Wurmbrand-Stuppach 4 kompania Batalionu Saperów Nr 2 – kpt. Otto Schütz 5 kompania Batalionu Pionierów Nr 2 – por. Carl Moyses W skład każdego z czterech pułków piechoty OK wchodziły trzy bataliony. Pułk Armat Polowych Nr 4 składał się z dwóch dywizjonów po dwie baterie. Podobnie, oba dywizjony OK składały się z dwóch baterii. Razem dywizja liczyła 12 batalionów piechoty, 8 baterii artylerii, 2 szwadrony kawalerii i 2 kompanie saperów.
W 1917 roku dywizja została przemianowana na 13 Dywizję Strzelców (, k. k. 13. SchD.), a wchodzące w jej skład brygady i pułki piechoty Obrony Krajowej przemianowane odpowiednio na 25 i 26 Brygadę Strzelców (niem. 26. Schützenbrigade, k. k. 26. SchBrig.) oraz pułki strzelców.
Obsada personalna thumb|120px|FZM Stephan von Ljubičić Dywizjonierzy Obrony Krajowej i komendanci dywizji FML Moriz Schmidt (1894 – 1898 → zastępca naczelnego komendanta c. k. Obrony Krajowej) FML Ludwig Castaldo (1898 – 1 VIII 1900 → stan spoczynku) FML Eduard von Steinitz (1900 – 1 V 1905 → stan spoczynku) FML Mansuet Versbach von Hadamar (1905 – 1908 → komendant 2 Korpusu) FML Alfred Hausenblas (1908 – 1909 → generalny inspektor korpuśnych szkół oficerskich) GM / FML (1909 – 1911 → szef sekcji w części wojskowej c. k. Ministerstwa Obrony Kraju) GM / FML Franz von Georgi (1911 – 1913 → minister Obrony Krajowej) GM / FML Eduard von Kreysa (1913 – XI 1914) GM / FML Gustav Székeli de Doba (XI 1914 – II 1915) FML Eduard von Kreysa (II – VIII 1915) FML Gustav Székeli de Doba (VIII 1915 – VI 1916) FML (VII 1916 – II 1918 → komendant XX Korpusu) FML Ernst Kindl (II – XI 1918)
Komendanci Brygady Piechoty Obrony Krajowej w Wiedniu i komendanci 25 Brygady Piechoty GM Ludwig Wiener (1894 – 1897 → komendant 4 Dywizji Piechoty) GM Erich Thoss (1897 – 1901 → generał przydzielony komendantowi 13 Korpusu) GM Wilhelm Schleif von Degenwart (1901 – 1 V 1904 → stan spoczynku) GM Ferdinand Eifler von Lobenstedt (1904 – 1 VI 1906 → stan spoczynku) GM Ottomar Madlé von Lenzbrugg (1906 – 1910 → komendant 25 Dywizji Piechoty) GM Karl Kraus (1910 – 1 VIII 1911 → stan spoczynku) GM Karl von Langer (1911 – 1914 → szef sekcji w c. k. Ministerstwa Obrony Kraju) GM Karl Englert (1914 – 1915) GM Heinrich Bolzano von Kronstätt (zaginiony 17 VI 1918)
Komendanci Brygady Piechoty Obrony Krajowej w Brnie i komendanci 26 Brygady Piechoty GM Karl Dunst von Adelshelm (1900 – 1 V 1902 → stan spoczynku) GM Karl von Streicher (1902 – 1903 → generał przydzielony komendantowi 1 Korpusu) GM Richard von Buttlar zu Brandenfels genannt Treusch (1903 – 1 V 1907 → stan spoczynku) GM Ferdinand Fidler von Isarborn (1907 – 1908 → generał przydzielony komendantowi 10 Korpusu) GM Johann von Fabrizii (1908 – 1911 → generał przydzielony komendantowi 15 Korpusu) GM Emil Lischka (1911 – IX 1914 → komendant 26 Dywizji Piechoty Obrony Krajowej) płk / GM Gustaw Zygadłowicz (III 1916 – III 1918)
Komendanci 13 Brygady Artylerii Polowej Obrony Krajowej GM Eduard Tunk (VIII 1914 – 1915)
Szefowie sztabu mjr / ppłk SG Emanuel Kral (1900 – 1903 → komendant 1. batalionu 2 Pułku Piechoty Obrony Krajowej) mjr SG Oskar Preißler (1903 – 1905 → szef Oddziału Wojskowego Grupy Obrony Krajowej 2 Korpusu) mjr SG Alfred Redl (1905 – 1907) mjr / ppłk SG Karl Zahradniczek (1907 – 1909 → komendant 2. batalionu 1 Pułku Piechoty Obrony Krajowej) mjr / ppłk SG William von Einem (1909 – 1913 → komendant 2. batalionu 2 Pułku Piechoty Obrony Krajowej) ppłk SG Artur Noë (1913–1914) mjr SG Heinrich Mazanec von Engelhardswall (1914 –)
Szlak bojowy Dywizja wzięła udział w bitwie pod Komarowem (26 sierpnia-2 września 1914).
W grudniu 1914 roku uczestniczyła w operacji limanowsko-łapanowskiej w trakcie której poniosła znaczne straty osobowe - do walki przystąpiła ze stanem 3 tys. żołnierzy, natomiast po dziesięciu dniach zmagań pozostało 700 ludzi.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Cesarsko-królewska Obrona Krajowa Kategoria:Austro-węgierskie dywizje piechoty Kategoria:Cesarska i Królewska Armia w Wiedniu Kategoria:Austro-węgierskie jednostki piechoty utworzone w 1901 Kategoria:Austro-węgierskie jednostki piechoty rozwiązane w 1918