Wiskitno – dawna gmina wiejska istniejąca do 1954 roku w woj. łódzkim. Nazwa gminy pochodzi od wsi Wiskitno (obecnie osiedle Łodzi), lecz siedzibą władz gminy był StefanówGłówny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933..
Za Królestwa Polskiego gmina należała do powiatu łodzińskiego (łódzkiego) w guberni piotrkowskiejPostanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, str. 279).
W okresie międzywojennym gmina Wiskitno należała do powiatu łódzkiego w woj. łódzkim. Po wojnie gmina zachowała przynależność administracyjną. 1 września 1933 gminę Radogoszcz podzielono na 14 gromad (sołectw)Łódzki Dziennik Wojewódzki. 1933, nr 18, poz. 229..
Bronisin – wieś Bronisin; Bronisin folwark-drobni właściciele (później Bronisin Dworski) – folwark-drobni właściciele Bronisin; kolonia Część Folwarku Wisitno A; Feliksin – wieś i folwark Bolesławów, wieś Bolesławów A; Giemzów – wieś i folwark Giemzów; Giemzówek A folwark-drobni właściciele (później Giemzówek A) – folwark-drobni właściciele Giemzówek A, Giemzów Towarzystwo, wieś Przypusta; Grodzisko – wieś Grodzisko, folwark Ganaszew, wieś Konstantyna; Huta Szklana – wieś i folwark Huta Szklana; Huta Wiskicka – wieś i folwark Huta Wiskicka, wieś Tadzin; Jędrzejów – wieś i parcela Jędrzejów, wieś Jędrzejów Młynek; Kalino – wieś i osada pokarczemna Kalino; Olechów – wieś Olechów i wieś Ustronie; Stefanów – wieś Stefanów, wieś Posada, wieś Budy Wandalińskie, wieś Wandalin; Wiskitno – wieś, folwark i osada młynarska Wiskitno, wieś Wiskitno Nr 2, wieś Wiskitno Nr 5, Miasto Ogród Wiskitno; Wiskitno A. Las – wieś i folwark Wiskitno A. Las;
Po wybuchu II wojny światowej, gminę włączono do III Rzeszy. Po wojnie gmina powróciła do powiatu łódzkiego woj. łódzkim. 13 lutego 1946 roku część obszaru gminy Wiskitno przyłączono do Łodzi: gromadę Jędrzejów w całości (wsie Jędrzejów, Jędrzejów-Młynek, Jędrzejów-Parcele); pół gromady Olechów (wieś Olechów); Ustronie włączono do gromady Wiskitno A-Las; część gromady Wiskitno (wsie Wiskitno II i Wiskitno-Miasto Ogród), s. 66 (PDF – 2), kol. 1.. Ponadto gromadę Giemzówek A przekształcono w gromadę Przypusta.
Według stanu z 1 lipca 1952 roku gmina składała się z 12 gromad: Bronisin Dworski, Bronisin Wieś, Feliksin, Giemzów, Grodzisko, Huta Szklana, Huta Wiskicka, Kalino, Przypusta, Stefanów, Wiskitno i Wiskitno A-LasWykaz gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa 1952, s. 96 (wersja cyfrowa – 178), kol. 2–3..
Jednostka została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin.. Obszar gminy Wiskitno rozdzielone między następującegromadyUchwała Nr 34/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 4 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu łódzkiego; w ramach Zarządzenia Nr Or. V-167/1/54 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 22 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 11, Poz. 39)
gromada Andrzejów – dotychczasowa gromada Feliksin oraz tereny PKP (z Ustroniem) z dotychczasowej gromady Wiskitno A; gromada Rzgów – – dotychczasowa gromad Grodzisko; gromada Wiskitno – dotychczasowe gromady Bronisin Dworski, Bronisin Wieś, Giemzów, Grodzisko, Huta Szklana, Huta Wiskicka, Kalino, Przypusta, Stefanów, Wiskitno i Wiskitno A-Las (bez terenów włączonych do nowej gromady Andrzejów).
Po reaktywowaniu gmin z dniem 1 stycznia 1973 roku gminy Wiskitno nie przywrócono., a jej dawny obszar wszedł w składUchwała Nr XIX/100/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 9 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie łódzkim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 20 grudnia 1972, Nr. 14, Poz. 185): gminy Andrespol – Feliksin i Huta Szklana; gminy Brójce – Giemzów, Przypusta, Stefanów, Wiskitno i Wiskitno A-Las; gminy Rzgów – Bronisin, Bronisin Dworski, Grodzisko, Huta Wiskicka i Kalino.
1 stycznia 1988 sołectwa Bronisin (300,19 ha), Feliksin (596,89 ha), Huta Szklana (263,84 ha), Wiskitno (568,55 ha) i Wiskitno A-Las (208,81 ha) wyłączono z powyższych gmin, włączając je do Łodzi
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Dawne gminy w województwie łódzkim Kategoria:Wiskitno (Łódź) Kategoria:Widzew