Dyzartria – termin z zakresu neurologii; jeden z typów zaburzeń mowy, wynikający z dysfunkcji aparatu wykonawczego (języka, podniebienia, gardła, krtani). Dysfunkcja może być spowodowana: uszkodzeniem mięśni, unerwiających ich nerwów czaszkowych, jąder tych nerwów, dróg korowo-jądrowych, układu pozapiramidowego.
W wyniku ich uszkodzenia powstaje tzw. mowa dyzartryczna, która charakteryzuje się tym, że jest powolna, niewyraźna, afoniczna (czyli bezgłośna) z tzw. przydźwiękiem nosowym, które jest spowodowane opadnięciem podniebienia miękkiego i sprawia wrażenie mowy z „kluskami w ustach”. Tworzenie samogłosek jest zwykle zachowane, a w zależności od miejsca uszkodzenia, dominują zaburzenia artykulacji: spółgłosek wargowych (b, p, w, f) spółgłosek podniebiennych (g, k, h) spółgłosek zależnych od funkcji języka (d, t, r, s)
W najcięższych przypadkach przyjmuje formę anartrii, kiedy nasilenie zaburzeń dyzartrycznych przyjmie zaawansowaną postać i mowa staje się bełkotliwa i niezrozumiała.
Podział dyzartria wiotka, w uszkodzeniu jąder lub pni nerwów V, nerwów VII, nerwów IX, nerwów X, XII (zespół opuszkowy), w miastenii i miopatiach; dyzartria spastyczna, w uszkodzeniu dróg korowo-jądrowych (zespół rzekomoopuszkowy) dyzartria hipokinetyczna, jest wynikiem uszkodzenia struktur układu pozapiramidowego np. w parkinsonizmie dyzartria hiperkinetyczna, jest wynikiem uszkodzenia struktur układu pozapiramidowego np. w pląsawicy dyzartria ataktyczna (móżdżkowa), w ataksji móżdżkowej dyzartria mieszana, w której obrazie nakładają się na siebie w różnych proporcjach objawy tzw. dyzartrii czystych.
Rodzaj Umiejscowienie i istota zmian Obraz kliniczny Najczęstsze przyczyny Uwagi Dyzartria spastyczna obustronne uszkodzenie dróg piramidowych – korowo-jądrowych (zespół rzekomo-opuszkowy) upośledzenie artykulacji, mowa powolna, nosowa, chrapliwa, w niskiej tonacji miażdżyca naczyń mózgowych inne określenia: mowa rzekomo-opuszkowa, piramidowa Dyzartria wiotka uszkodzenie jąder lub pni nn. V, VII, IX, X i XII bądź też odpowiednich mięśni (zespół opuszkowy) upośledzenie artykulacji, mowa zamazana, nosowa, bezgłośna choroba Charcota, udary na poziomie pnia mózgu- opuszki, udary tzw. zatorowe, miażdżyca naczyń mózgowych, polineuropatia błonicza, zatrucie jadem kiełbasianym, miopatie, polio, choroba Heinego-Medina inne określenia: mowa opuszkowa Dyzartria ataktyczna uszkodzenie móżdżku mowa wybuchowa, skandowana, przerwy między sylabami i słowami stwardnienie rozsiane, zwyrodnienia móżdżku-ataksja Friedreicha, zatrucia UN, zanik móżdżku, guzy móżdżku inne określenia: mowa móżdzkowa, mowa skandowana Dyzartria hipokinetyczna (hipertoniczna) uszkodzenie układu pozapiramidowego (zaburzenia mowy związane ze spowolnieniem i sztywnością) mowa monotonna, spowolniała, niewyraźna, kilkakrotne powtarzanie tego samego słowa (palilalia) choroba Parkinsona, zespół parkinsonowski inne określenia: mowa pozapiramidowa Dyzartria hiperkinetyczna uszkodzenie układu pozapiramidowego (zaburzenia mowy związane z ruchami mimowolnymi całego ciała, warg, podniebienia i języka) mowa porywista, wybuchowa pląsawica Huntingtona, pląsawica Sydenhama, zespół Gilles’a de la Tourette’a, dystonie inne określenia: mowa pozapiramidowa
Bibliografia
Kategoria:Neurologia Kategoria:Zaburzenia mowy