mały|Ilustracja do Historii żółtej ciżemki (wyd. 1925) Historia żółtej ciżemki – powieść historyczna dla młodzieży autorstwa Antoniny Domańskiej.

Treść Akcja utworu toczy się w Polsce, w XV wieku, w czasach panowania króla Kazimierza Jagiellończyka. Główny bohater, Wawrzuś Skowronek jest dzieckiem ze wsi Poręba. Ma uzdolnienia rzeźbiarskie, jednak nie zyskuje uznania w kręgu rodzinnym. Pewnego dnia nie przypilnował krów. Bojąc się powrócić do domu, staje się mimowolnym świadkiem kradzieży z kościoła. Następnie trafia do grupy wędrownych cyrkowców. Z powodu złego traktowania ucieka od nich i trafia do Krakowa. Dzięki pomocy zakonnika Szymona z Lipnicy dostaje pracę i dom u kronikarza Jana Długosza. Kiedy kronikarz odkrywa rzeźbiarski talent chłopca, kieruje go do mistrza Stwosza. Tam Wawrzuś terminuje i uczy się rzemiosła. Sprawa komplikuje się, kiedy pojawia się Czarny Rafał – złoczyńca, którego niegdyś Wawrzuś wskazał jako sprawcę kradzieży z kościoła. Rafał chce się zemścić i usiłuje zabić chłopca. Jednak schwytany trafia pod sąd i sam daje głowę. Po latach Wawrzuś wraca do rodzinnej wsi i odnajduje rodziców. Ci są dumni z syna. Stają się świadkami podniosłej uroczystości – odsłonięcia Ołtarza Mariackiego.

Analiza Powieść nawiązuje do historii odnalezienia małego żółtego bucika za Ołtarzem Mariackim podczas prac konserwatorskich w roku 1867.

Tytułowa wieś Poręba to prawdopodobnie dzisiejsza Poręba Żegoty w gminie Alwernia.

Powieść doczekała się analizy naukowej pod kątem użytego w niej słownictwa rzemieślniczego.

Odbiór Jest to najbardziej znana pozycja autorki. Książka zdobyła ogromną popularność i była lekturą szkolną przez wiele dekad.

Po IIWŚ książka stała się lekturą szkolną już od 1946 roku. W połowie lat 80. była lekturą dla klasy V. W okresie współczesnym, ok. 2013 roku, pozycja była rozważana jako lektura dla kas IV–VI.

Na podstawie książki w 1961 roku Sylwester Chęciński nakręcił film fabularny dla dzieci).

W 2017 roku Biblioteka Kraków ustanowiła Nagrodę Żółtej Ciżemki przyznawaną za twórczość literacką adresowaną do dzieci i młodzieży.

Przypisy

Bibliografia Tadeusz Januszewski Słownik pisarzy i lektur dla szkół podstawowych, wyd. Delta, Olsztyn 1995

Linki zewnętrzne

Historia żółtej ciżemki (wyd. 1925) w bibliotece Polona

Kategoria:Polskie powieści historyczne Kategoria:Polskie powieści dla dzieci i młodzieży Kategoria:Powieści z 1913 Kategoria:Powieści, których akcja toczy się w Krakowie Kategoria:Powieści, których akcja toczy się w średniowieczu Kategoria:Lektury szkolne w Polsce