thumb|350px|Astrologiczne koło zodiakalne thumb|350px|Gwiazdozbiory zodiakalne uwzględniane w astrologii. Od góry: Baran, Byk, Bliźnięta, Rak, Lew, Panna, Waga, Skorpion, Strzelec, Koziorożec, Wodnik, Ryby Zodiak (, z ) – pas na sferze niebieskiej w płaszczyźnie ekliptyki o szerokości ok. 16°. W jego obszarze znajduje się widoczne z Ziemi Słońce zataczające w ciągu roku pełny obieg. W astrologii kąt pełny (360°) podzielono na 12 równych części, stąd wyróżnia się 12 astrologicznych znaków zodiaku odpowiadającym 12 gwiazdozbiorom zodiakalnym (w przeciwieństwie do współczesnej astronomii uwzględniającej 13 gwiazdozbiorów przecinających ekliptykę). Współcześnie ze względu na zjawisko precesji pierwotny podział zodiakalny znacząco odbiega od rzeczywistych obserwacji (czas wchodzenia Słońca w dany gwiazdozbiór), a nawet zdarza się, że jest całkowicie rozbieżny.
Punkty przecięcia równika niebieskiego z ekliptyką nazywa się punktami równonocy: wiosennej i jesiennej. Chwilę przejścia Słońca przez punkt równonocy wiosennej przyjmuje się za kalendarzowy początek astronomicznej wiosny – Słońce wchodzi w astrologiczny znak Barana (nie mylić z gwiazdozbiorem Barana). Analogicznie początkiem jesieni jest równonoc jesienna, kiedy Słońce wchodzi w astrologiczny znak Wagi.
Zodiak tropikalny (astrologiczne znaki zodiaku) Ekliptykę w starożytności podzielono na 12 równych części po 30°.
W czasach, gdy podzielono ekliptykę na znaki Zodiaku, punkt Barana, który rozpoczyna znak Barana, znajdował się w obrębie współczesnego gwiazdozbioru Barana. Położenie znaków zodiaku pokrywało się wówczas w przybliżeniu z położeniem gwiazdozbiorów. Na skutek precesji osi ziemskiej punkt Barana od tego czasu przesunął się o około 30°, czyli na początek gwiazdozbioru Ryb. Również w wyniku ostatecznego ustalenia granic gwiazdozbiorów w 1930, doszedł 13 gwiazdozbiór przecinający ekliptykę: Wężownik.
Słońce przesuwa się o niecały 1° dziennie wzdłuż linii ekliptyki. W związku z różnicą roku zwrotnikowego i kalendarzowego Słońce wchodzi w dany stopień i znak zodiaku o innej porze dnia, a czasem w innym dniu miesiąca niż w roku ubiegłym. Pozycję Słońca w określonym czasie, względem określonego miejsca na Ziemi można sprawdzić w efemerydach.
W astrologii znakom zodiaku przypisano arbitralnie różne znaczenia wykorzystywane przy stawianiu horoskopów.
Motyw astrologicznego zodiaku był tematem przewodnim wielu filmów, m.in. serialu kryminalnego Horoskop śmierci. Łacińskie nazwy znaków zodiaku noszą kolonie z serialu Battlestar Galactica.
Długośćekliptyczna Nazwaznaku Symbol Chwila wstępowania Słońca w znakdane dla roku 2005 (Katowice) Uwagi 300° Wodnik 20px 20 stycznia, godz. 00:22 (UTC+1) Kopia strony w bazie Internet Archive. 330° Ryby 20px 18 lutego, godz. 14:30 (UTC+1) Kopia strony w bazie Internet Archive. 0° Baran 20px 20 marca, godz. 13:33 (UTC+1) Kopia strony w bazie Internet Archive. Słońce wchodzi w znak w chwilirównonocy wiosennej 30° Byk 20px 20 kwietnia, godz. 01:38 (UTC+2) Kopia strony w bazie Internet Archive. 60° Bliźnięta 20px 21 maja, godz. 00:49 (UTC+2) Kopia strony w bazie Internet Archive. 90° Rak 20px 21 czerwca, godz. 08:46 (UTC+2) Kopia strony w bazie Internet Archive. Słońce wchodzi w znak w chwiliprzesilenia letniego 120° Lew 25px 22 lipca, godz. 19:50 (UTC+2) Kopia strony w bazie Internet Archive. 150° Panna 20px 23 sierpnia, godz. 01:46 (UTC+2) Kopia strony w bazie Internet Archive. 180° Waga 20px 23 września, godz. 00:23 (UTC+2) Kopia strony w bazie Internet Archive. Słońce wchodzi w znak w chwilirównonocy jesiennej 210° Skorpion 20px 23 października, godz. 09:42 (UTC+2) Kopia strony w bazie Internet Archive. 240° Strzelec 20px 22 listopada, godz. 06:15 (UTC+1) Kopia strony w bazie Internet Archive. 270° Koziorożec 20px 21 grudnia, godz. 19:35 (UTC+1) Kopia strony w bazie Internet Archive. Słońce wchodzi w znak w chwiliprzesilenia zimowego
Gwiazdozbiory na ekliptyce Data „wchodzenia” Słońca w obszar danego gwiazdozbioru zmienia się w czasie. Jest to spowodowane ruchem precesyjnym Ziemi.
Przykładowo, okresy pobytu Słońca na tle kolejnych, nieregularnych odcinków ekliptyki w roku 2011 wyglądały następująco: Nazwagwiazdozbioru Nazwałacińska Symbol Słońce w gwiazdozbiorze –dane dla roku 2011 Uwagi Wodnik Aquarius 20px 16 lutego – 11 marca Ryby Pisces 20px 11 marca – 18 kwietnia Baran Aries 20px 18 kwietnia – 13 maja Byk Taurus 20px 13 maja – 21 czerwca Bliźnięta Gemini 20px 21 czerwca – 20 lipca Rak Cancer 20px 20 lipca – 10 sierpnia Lew Leo 25px 10 sierpnia – 16 września Panna Virgo 20px 16 września – 30 października Słońce w tym gwiazdozbiorze przebywanajdłużej (około 44 dni). Waga Libra 20px 30 października – 23 listopada Skorpion Scorpio 20px 23 listopada – 29 listopada Słońce w tym gwiazdozbiorze przebywanajkrócej (około 6 dni). Wężownik Ophiuchus 20px 29 listopada – 17 grudnia Strzelec Sagittarius 20px 17 grudnia – 20 stycznia Koziorożec Capricornus 20px 20 stycznia – 16 lutego
Zobacz też rok platoński zodiak chiński znaki zodiaku w indyjskim Dźjotisza
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne
Znaki zodiaku 2000 – 2025 (uwaga: dane dla strefy czasowej UTC+1). dr Kazimierz Borkowski, Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej
Kategoria:Astronomia sferyczna Kategoria:Astrologia