thumb|André Jolles Johannes Andreas Jolles (André Jolles) (ur. 7 sierpnia 1874 w Den Helder, zm. 22 lutego 1946 w Lipsku) – niemiecki krytyk literacki i badacz literatury, autor pracy Einfache Formen (Proste formy).
W pracy Einfache Formen podjął próbę scharakteryzowania prostych form w literaturze. Prostą formą nazwał baśń ludową, sagę, legendę, mit, zagadkę i przypowieść, zaliczając je do form samopowstających, tzn. wyłaniających się bezpośrednio z języka i kształtujących się w nim bez świadomego udziału autora. Próbując odpowiedzieć na pytanie czym są proste formy, autor podkreślał, że impulsem powstania owej koncepcji była próba penetracji sfery pogranicznej między literaturą a językiem. Jolles uważa, że powinniśmy szczególną uwagę skupić na drodze ewolucji od języka do literatury, czyli ustalić kiedy, gdzie i jak język, który nie przestaje być znakiem jednocześnie staje się utworem. W taki oto sposób proste formy rysowałyby się w naszej świadomości jako formy bezpośrednio wyłaniające się z języka, i dokonujące się w nim bez udziału twórcy. Przez mówienie coś się realizuje, najpierw może być opowiadane, a następnie zapisane. Idąc dalej tym tropem, powstania literatury należy się dopatrywać w miejscu gdzie mowa tworzy. Łatwo wtedy zauważyć, jak przez język, albo literaturę zostaje ujęte, przejęte i odnowione coś- co dane było w naturze. I jeśl mowa uczestniczy w kształtowaniu takiej formy, gdzie wytwarzając i przetwarzając od siebie nadaje jej na nowo postać- możemy mówić o formach literackich. Natomiast rozpoznanie wówczas prostych form możliwe jest tylko przez dotarcie do tego, co jest stałym, wspólnym powtarzającym się elementem.
Bibliografia A. Jolles, Baśń, przeł. R. Handke, Przegląd Humanistyczny 1965, numer 5 (rozprawa ta stanowi fragment książki Proste formy [Einfache Formen], Halle 1929).
Kategoria:Niemieccy krytycy literaccy Kategoria:Urodzeni w 1874 Kategoria:Zmarli w 1946