Johnny Marr, właśc. John Martin Maher (ur. 31 października 1963 w Manchesterze) – brytyjski muzyk, piosenkarz i autor tekstów, latach 1982–1987 gitarzysta i kompozytor grupy The Smiths, który następnie występował z wieloma innymi zespołami oraz rozpoczął karierę solową.
Pochodzi z rodziny o irlandzkich korzeniach, a swoją pierwszą grupę muzyczną założył w wieku 13 lat. Był członkiem kilku zespołów z Andym Rourke’iem, zanim w 1982 roku założył The Smiths z Morrisseyem. Zespół odniósł sukces komercyjny i zdobył uznanie krytyków, a jangle popowy styl gry na gitarze Marra stał się charakterystyczną częścią brzmienia grupy. W 1987 roku doszło do rozpadu The Smiths z powodu różnic osobistych między Marrem a Morrisseyem. Od tego czasu Marr był członkiem The Pretenders, The The, Electronic, Modest Mouse i The Cribs, a także stał się muzykiem sesyjnym, współpracując z takimi artystami, jak , Pet Shop Boys, Talking Heads, Bryan Ferry czy Hans Zimmer.
Po wydaniu w 2003 roku albumu zatytułowanego jako Johnny Marr and the Healers, w 2013 roku wydał swój pierwszy solowy album . Jego drugi solowy album ukazał się w 2014 roku, a po nim w 2018 roku oraz cztery lata później . W 2016 roku ukazała się autobiografia Marra pt. Set the Boy Free.
Wczesne życie Marr urodził się 31 października 1963 roku w w Manchesterze jako syn Johna Josepha Mahera i Frances Patricii Doyle, irlandzkich emigrantów pochodzących z hrabstwa Kildare. Jego rodzina początkowo mieszkała w Ardwick Green, ale w 1972 roku przeniosła się na osiedle mieszkaniowe przy Altrincham Road w . Marr uczęszczał do szkoły podstawowej St Aloysius w Ardwick, po czym przeniósł się do szkoły podstawowej Sacred Heart. W 1975 roku został uczniem katolickiej szkoły gramatycznej St Augustine’s w Sharston, która w 1977 roku połączyła się z innymi placówkami, tworząc szkołę średnią St John Plessington. Marr marzył, by zostać profesjonalnym piłkarzem. Został zaproszony przez Nottingham Forest i odbył testy w młodzieżowej drużynie Manchesteru City.
Marr przyznał po latach, że przeprowadzka jego rodziny do Wythenshawe była „jak przeprowadzka do Beverly Hills” i że dzięki niej poznał „grupę gitarzystów”, co „zmieniło jego życie”. Gitarzysta , późniejszy członek zespołu The Cult, grał w szkolnym zespole, który ćwiczył po drugiej stronie ulicy od nowego domu Marra, a Marr przesiadywał tam i słuchał ich prób. Nauczył się grać na gitarze z płyt winylowych i słownika akordów gitarowych bez pomocy nauczyciela. Swój pierwszy zespół, Paris Valentinos, założył w wieku 13 lat wspólnie z Andym Rourke’iem, który chodził do tej samej szkoły średniej co Duffy i Kevinem Williamsem, późniejszym aktorem znanym jako . Wystąpili po raz pierwszy na imprezie jubileuszowej w w czerwcu 1977 roku, grając covery The Rolling Stones i Thin Lizzy.
W 1979 roku zagrał pojedynczy koncert w Wythenshawe Forum z zespołem Sister Ray i ponownie połączył siły z Rourke’iem w grupie White Dice. Zespół ten wziął udział w konkursie na kasety demo organizowanym przez NME i wygrał przesłuchanie do , w którym wziął udział w kwietniu 1980 roku, lecz ostatecznie nie podpisano z nimi kontraktu. Około 14. roku życia zaczął pisać swoje nazwisko jako „Marr”, aby uprościć wymowę tym, którzy mieli trudności z wymówieniem jego imienia „Maher” i by uniknąć pomyłek z perkusistą Buzzcocks, .
W październiku 1980 roku Marr zapisał się do i został przewodniczącym tamtejszego Związku Studentów. Zespół White Dice rozpadł się w 1981 roku, po czym Marr i Rourke założyli funkowy zespół Freak Party z na perkusji. Mniej więcej w tym samym czasie Marr poznał , z którym później współpracował.
Kariera muzyczna The Smiths Na początku 1982 roku Freak Party rozpadło się z powodu braku możliwości znalezienia odpowiedniego wokalisty. Marr zwrócił się do Roba Allmana, wokalisty White Dice, który zasugerował Stevena Morrisseya, wokalistę zespołu punkowego . Marr skontaktował się ze wspólnym znajomym, Stephenem Pomfretem, prosząc o przedstawienie go i w maju odwiedzili Morrisseya w jego domu przy Kings Road w Stretford.
Dźwięki gitar Marra, Rickenbackera i Fendera Telecastera, stało się synonimem brzmienia The Smiths. Przyjaciel Marra, Andy Rourke, dołączył do zespołu jako basista, a został zwerbowany jako perkusista. Podpisując kontrakt z niezależną wytwórnią , 13 maja 1983 roku wydali swój pierwszy singel „”. W lutym 1984 roku grono fanów The Smiths było na tyle duże, aby wypromować , który dotarł na 2. miejsce na brytyjskiej liście przebojów. Na początku 1985 roku zespół wydał swój drugi album, . Był on bardziej krzykliwy i polityczny niż jego poprzednik i był to jedyny album zespołu (pomijając kompilacje), który dotarł na pierwsze miejsce na brytyjskiej liście przebojów. W 1985 roku zespół odbył długie trasy koncertowe po Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych, nagrywając jednocześnie kolejny album studyjny, The Queen Is Dead.
Spór prawny z Rough Trade opóźnił wydanie The Queen Is Dead o prawie siedem miesięcy (został ukończony w listopadzie 1985 roku), a Marr zaczynał odczuwać stres związany z wyczerpującym harmonogramem tras koncertowych i nagrań zespołu. Później powiedział NME: „To, że byłem w gorszym stanie, to nie była połowa problemu: byłem bardzo chory. Kiedy trasa faktycznie się skończyła, wszystko stawało się trochę… niebezpieczne. Po prostu piłem więcej, niż byłem w stanie udźwignąć”. Tymczasem Rourke został zwolniony z zespołu na początku 1986 roku z powodu uzależnienia od heroiny, choć wkrótce został ponownie do niego przyjęty. Pomimo nieustającego sukcesu, osobiste różnice w zespole – w tym coraz bardziej napięte stosunki między Morrisseyem i Marrem – sprawiły, że zespół był o krok od rozpadu.
W lipcu 1987 roku Marr opuścił grupę, a przesłuchania mające na celu znalezienie jego następcy okazały się bezowocne. Kiedy we wrześniu ukazał się album Strangeways, Here We Come, zespół się rozpadł. Sytuację tę przypisywano przede wszystkim irytacji Morrisseya spowodowanej współpracą Marra z innymi artystami i narastającej frustracji Marra związanej z muzyczną nieelastycznością Morrisseya. Odnosząc się do utworów nagranych podczas ostatniej wspólnej sesji grupy (strony B singla „Girlfriend in a Coma”, który poprzedzał wydanie albumu), Marr powiedział: „Napisałem , ale Work Is a Four-Letter Word nienawidziłem. To była ostatnia kropla, naprawdę. Nie założyłem zespołu, żeby wykonywać piosenki Cilli Black”. W 1989 roku w wywiadzie dla młodego fana , późniejszego dziennikarza BBC, Morrissey stwierdził, że przyczyną ostatecznego rozpadu zespołu był brak osoby zarządzającej i problemy biznesowe. W wywiadzie z 2016 roku Marr zgodził się z tym stwierdzeniem.
Gra Marra na gitarze stała się fundamentem dla kolejnych zespołów pochodzących z Manchesteru, które powstały po The Smiths. Gitarzysta The Stone Roses stwierdził, że Marr miał na niego ogromny wpływ. Gitarzysta prowadzący Oasis Noel Gallagher przypisał wpływ The Smiths na swoją grę, a zwłaszcza Marra, którego opisał jako „pieprzonego czarodzieja”, dodając, że „on jest wyjątkowy, nie da się grać tego, co on”.
Po rozpadzie The Smiths The Pretenders, The The, Electronic (1987–1999) W sierpniu 1987 roku Marr był przez bardzo krótki czas oficjalnym członkiem The Pretenders. Pod koniec 1987 roku odbył trasę koncertową z zespołem i pojawił się na podwójnym singlu „Windows of the World” / „1969”. Następnie opuścił The Pretenders, po czym nagrywał i koncertował z The The od 1988 do 1994 roku, wydając wspólnie dwa albumy studyjne. Jednocześnie założył grupę Electronic z Bernardem Sumnerem z New Order. Electronic byli aktywni z przerwami przez całe lata 90. XX wieku, wydając swój ostatni album w 1999 roku.
Praca sesyjna (1987–2002) W 1992 roku Marr i nagrali cover utworu Ennio Morricone „The Good, the Bad and the Ugly” na album kompilacyjny .
Marr pracował jako muzyk sesyjny i współpracownik piszący dla takich artystów, jak: Pet Shop Boys, Bryan Ferry, Billy Bragg, , , Jane Birkin, Talking Heads i Beck. Grał na gitarze w czterech utworach na ostatnim albumie Talking Heads Naked, w tym w singlu „” i pojawił się w teledysku do tej piosenki.
Grał na gitarze w kilku utworach Pet Shop Boys; pojawiał się gościnnie na ich albumach, a jego najbardziej znaczący wkład to Release (2002). Jedyny remiks, jaki Marr kiedykolwiek do tego czasu wykonał, pochodził właśnie z albumu Pet Shop Boys – był to miks jego ulubionego utworu z albumu Actually z 1987 roku, zatytułowany „I Want to Wake Up”, który został wydany jako strona B singla „” z 1993 roku. Później występował jako gościnny muzyk na albumie Oasis Heathene Chemistry.
Johnny Marr and the Healers (od 2000) W 2000 roku Marr zrekrutował perkusistę Zaka Starkeya (syna Ringo Starra), gitarzystę Cavewaves Lee Spencera i byłego basistę Kula Shaker do swojego projektu muzycznego Johnny Marr and the Healers. Zespół powstawał przez dwa lata, ponieważ Marr chciał, aby członkowie byli wybierani „na zasadzie chemii”. Ich debiutancki, a zarazem jedyny album ukazał się w 2003 roku, a wszystkie teksty napisał Marr. W grudniu 2011 roku pojawił się darmowy utwór do pobrania zatytułowany „Free Christmas”, a album Boomslang został ponownie wydany w 2024 roku.
7 Worlds Collide (2001–2009) Marr wykonał dwie piosenki The Smiths oraz muzykę innych artystów z supergrupą o nazwie , w skład której wchodzili członkowie Pearl Jam, Radiohead, Split Enz i innych grup. Zespół utworzył przez Neil Finn ze Split Enz i Crowded House w 2001 roku. Drugi zestaw koncertów odbył się w grudniu 2008 i styczniu 2009 roku, a w sierpniu tego samego roku wydano album z materiałem studyjnym zatytułowany , aby zebrać pieniądze dla Oxfam.
Modest Mouse (2006–2009) W 2006 roku rozpoczął współpracę z Isaakiem Brockiem z Modest Mouse nad utworami, które ostatecznie znalazły się na wydanym w 2007 roku albumie zespołu . Zespół ogłosił następnie, że Marr został pełnoprawnym członkiem zespołu, a zreformowany skład intensywnie koncertował w latach 2006–2007.
Album We Were Dead Before the Ship Even Sank osiągnął pierwsze miejsce na amerykańskiej liście Billboard pod koniec marca 2007 roku. Dla Marra był to pierwszy raz, kiedy jego płyta znalazła się na pierwszym miejscu w Stanach Zjednoczonych. Wcześniej najwyższą pozycję na liście przebojów osiągnął zespół Electronic, którego singel „Getting Away With It” znalazł się w pierwszej czterdziestce listy przebojów.
Podczas trasy koncertowej po Los Angeles z Modest Mouse, Marr spędził dzień w domowym studiu Johna Frusciantego i współpracował przy nagraniu jego albumu The Empyrean. Nagrał kilka ścieżek gitarowych do utworów „Enough of Me” i „Central”.
The Cribs (2008–2011) mały|Marr występujący z zespołem The Cribs w Waszyngtonie (2010)
Marr dołączył do The Cribs w 2008 roku, po spotkaniu , gdy obaj przebywali w Portland w stanie Oregon. W 2009 roku nagrał z zespołem album , który premierę miał 7 września tego samego roku i osiągnął 8. miejsce na brytyjskiej liście przebojów. Marr powiedział, że album jest „tak dobry, jak wszystko, co do tej pory zrobiłem”.
W kwietniu 2011 roku potwierdzono, że Marr nie jest już członkiem zespołu. Marr, który miał oficjalnie opuścić zespół w styczniu, wydał oświadczenie, w którym potwierdził, że „w ciągu najbliższego roku lub dłużej” będzie pracował nad materiałem solowym.
W 2013 roku Marr powrócił, by 19 grudnia zagrać z The Cribs podczas drugiego z dwóch specjalnych pokazów bożonarodzeniowych w Leeds Academy.
Dalsza praca sesyjna i kariera solowa (od 2011) lewo|mały|Marr występujący z Andym Rourke’iem w nowojorskiej (2013)
Pod koniec 2007 roku córka Marra, Sonny, wystąpiła jako wokalistka wspierająca w utworze „Even a Child” z albumu Time on Earth zespołu Crowded House, w którym jej ojciec grał na gitarze.