thumb|Z Krzysztofem Meissnerem, 2023 Jan Woleński, właściwie Jan Wiktor Hertrich-Woleński (ur. 21 września 1940 w Radomiu) – polski filozof analityczny, teoretyk prawa, logik, epistemolog i filozof języka, badacz koncepcji prawdy oraz dokonań szkoły lwowsko-warszawskiej, profesor nauk humanistycznych.
Członek Polskiej Akademii Nauk, Polskiej Akademii Umiejętności oraz Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, publicysta. W 2013 roku laureat Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej Laureat Nagrody FNP w obszarze nauk humanistycznych i społecznych, prof. Jan Woleński, kanał Fundacji na rzecz Nauki Polskiej na YouTube, 17 grudnia 2013 [dostęp 2021-09-19].. Doktor honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego.
Życiorys
Wczesne lata Urodził się w rodzinie o korzeniach żydowskich. W latach 1954-1958 uczęszczał do I Liceum Ogólnokształcącego im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie.
Edukacja W latach 1958–1963 studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim (UJ), w latach 1960–1964 filozofię na tej samej uczelni.
W 1968 obronił pracę doktorską z analitycznej teorii prawa (Filozofia lingwistyczna a jurysprudencja analityczna) na Wydziale Prawa UJ napisaną pod kierunkiem prof. Kazimierza Opałka, zaś w 1972 uzyskał stopień doktora habilitowanego w zakresie teorii prawa (Logiczne problemy wykładni prawa) na tej samej uczelni.
Kariera naukowa 1963–1965, asystent, UJ 1965–1968, starszy asystent, UJ 1968–1974, adiunkt, UJ 1974–1979, docent, UJ 1979–1988, docent, Politechnika Wrocławska 1988–1990, docent, UJ 1990–1992, profesor nadzwyczajny, UJ 1992 – profesor nauk humanistycznych, profesor zwyczajny na UJ profesor zwyczajny w Wyższej Szkole Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie
Działalność polityczna i społeczna Był członkiem PZPR od 1965 r. Opuścił szeregi tej partii po wprowadzeniu stanu wojennego w 1981 r. W latach 1980–1990 był członkiem NSZZ „Solidarność”.
W latach 1983–1985 był wydawcą podziemnej gazetki „Riposta” ukazującej się we Wrocławiu. Z powodu wystąpienia z PZPR nie otrzymywał paszportu w latach 1982–1986 i był objęty zakazem prowadzenia zajęć dydaktycznych na Politechnice Wrocławskiej w latach 1982–1988. W latach 1982–1988 wstrzymano wniosek o nadanie mu tytułu profesora.
Był jednym z założycieli Ruchu na Rzecz Demokracji w Krakowie w roku 2007. Jest członkiem Rady Programowej Konwersatorium „Doświadczenie i Przyszłość”. Członek założyciel reaktywowanego Żydowskiego Stowarzyszenia B’nai B’rith w Rzeczypospolitej Polskiej, a w latach 2007–2012 pełnił funkcję wiceprezydenta.
Jest ateistą. W latach 60. XX wieku był związany ze Stowarzyszeniem Ateistów i Wolnomyślicieli. Od 2007 roku członek Komitetu Honorowego Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów.
Dorobek naukowy i popularnonaukowy Jest uważany za kontynuatora tradycji szkoły lwowsko-warszawskiej. W 2013 r. otrzymał Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w obszarze nauk humanistycznych i społecznych za wszechstronną analizę prac szkoły lwowsko-warszawskiej i wprowadzenie jej dokonań do międzynarodowego dyskursu współczesnej filozofii.
Jest autorem lub współautorem prawie 2000 publikacji naukowych i popularnych, z czego 650 zostało napisanych w językach obcych. W tym: książki – 29, artykuły naukowe – 620, autoreferaty i abstrakty – 84, skrypty –5, głosy w dyskusjach, polemiki, artykuły informacyjne, artykuły słownikowe, artykuły okolicznościowe, artykuły popularnonaukowe, przedmowy, posłowia i listy – 363, recenzje – 195, prace edytorskie – 30, przedruki – 15, przekłady – 6.
Był promotorem 25 prac doktorskich i recenzentem 27 prac doktorskich i habilitacyjnych. Wśród wypromowanych przez niego doktorów był Tomasz Placek (1991).
Członkostwo w towarzystwach naukowych Polska Akademia Umiejętności, członek korespondent (od 2010 roku), członek rzeczywisty (od 2020 roku) Towarzystwo Naukowe Warszawskie (członek zwyczajny) Polska Akademia Nauk (członek korespondent)
Był prezydentem Europejskiego Towarzystwa Filozofii Analitycznej w kadencji 2005–2008. Bierze udział w pracy komitetu redakcyjnego czasopisma Theoria:Editorial Board..
Nagrody Nagrody naukowe 1987: Nagroda im. Tadeusza Kotarbińskiego w dziedzinie filozofii (Wydział I PAN) 1991: Societatis Scientiarium Varsoviensis Premium Triennale 1996: Nagroda Naukowa miasta Krakowa 2001: Nagroda Prezesa Rady Ministrów za wybitny dorobek naukowy 2013: Nagroda Fundacji na rzecz Nauki PolskiejInformcje na stronie internetowej Fundacji na rzecz Nauki Polskiej..
Doktoraty honorowe 2020: doktor honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego
Profesury honorowe 2022: profesor honorowy Uniwersytetu Jagiellońskiego
Ordery i odznaczenia 1997: Medal Komisji Edukacji Narodowej 2011: Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski.
Nagrody kulturalne 2004: Nagroda Krakowska Książka Miesiąca (listopad) za książkę Granice niewiary 2020: Kowadło Kuźnicy przyznane przez Stowarzyszenie „Kuźnica”
Publikacje (wybór) Wstęp do nauki o państwie i prawie, wraz z Marią Borucką-Arctową, UJ, Kraków, 1972 (wyd. 3.). Z zagadnień analitycznej filozofii prawa, Quaestiones ad philosophiam analyticam iuris pertinentes, Warszawa, PWN, 1980. Filozoficzna szkoła lwowsko-warszawska, Warszawa, PWN, 1985. Logic and philosophy in the Lvov-Warsaw school, Dordrecht, London, Kluwer, 1989. Kotarbiński, Wiedza Powszechna, Warszawa, 1990. Kotarbinski: logic, semantics and ontology (ed.), Dordrecht, Kluwer Academic Publishers, 1990. Metamatematyka a epistemologia, Warszawa, PWN, 1993. Philosophical Logic in Poland (ed.), Dordrecht, London, Kluwer Academic Publishers, 1994. Wstęp do prawoznawstwa, wraz z Marią Borucką-Arctową, WPiAUJ, Kraków, 1995. W stronę logiki, Aureus, Krakow, 1996. (Wybór artykułów.) Szkoła Lwowsko-Warszawska w polemikach, Warszawa, Scholar, 1997. Alfred Tarski and the Vienna circle: Austro-Polish connections in logical empiricism, wydane wraz z Eckehartem Köhlerem, Dordrecht, London, Kluwer Academic, 1999. Okolice filozofii prawa, Universitas, Kraków, 1999. Epistemologia, 3 tomy, Aureus, Kraków, 2000. Myśli filozoficzne i jeszcze inne, Universitas, Kraków, 2000. Granice niewiary, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 2004. Epistemologia. Poznanie, prawda, wiedza i realizm, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2006. Lustracja jako zwierciadło, Universitas, 2007. Historia filozofii polskiej, wraz z Janem Skoczyńskim, Wydawnictwo WAM, Kraków, 2010 Szkice o kwestiach żydowskich, Wydawnictwo Austeria Klezmerhojs, Kraków, Budapeszt, 2011 Essays on Logic and Its Applications in Philosophy, Peter Lang, Frankfurt am Main 2011, L’école de Lvov-Varsovie: Philosophie et logique en Pologne (1895-1939), Vrin, Paris 2011. Historico-Philosophical Essays, v. 1, Copernicus Center Press, Kraków 2013 Wykłady z analitycznej filozofii balangi, Brosz, Rzeszów 2013 Jan Woleński. Wierzę w to, co potrafię zrozumieć, rozmawiają S. Kołodziejczyk, J. Prusak i J. Workowska, Copernicus Center Press, Kraków 2014 Wykłady o naturalizmie, Wydawnictwo UMK, Toruń 2016 Logika i inne sprawy, Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania, Rzeszów/Copernicus Center Press, Kraków 2017, 330 s. Logic and Its Philosophy, Peter Lang, Berlin 2018 Dwa szkice o Holokauście, Austeria, Kraków 2019 Semantics and Truth, Springer Nature, Heidelberg 2019 Rozmaitości filozoficzne i inne, Universitas, Kraków 2022 Hasło Systemy Leśniewskiego w Encyklopedii PWN.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Prof. Jan Woleński przeciwko klerykalizacji kraju, kanał Racjonalista.tv na YouTube, 19 listopada 2014 [dostęp 2021-09-17]. [dostęp 2021-10-30]. Jan Woleński – artykuły w bibliotece Polona
Kategoria:Polscy filozofowie XX wieku Kategoria:Polscy filozofowie XXI wieku Kategoria:Polscy filozofowie analityczni Kategoria:Polscy filozofowie prawa Kategoria:Polscy filozofowie języka Kategoria:Polscy logicy XXI wieku Kategoria:Polscy teoretycy prawa Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie Kategoria:Członkowie korespondenci PAN Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej – nauki humanistyczne i społeczne Kategoria:Laureaci nagrody im. Tadeusza Kotarbińskiego Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Krakowa Kategoria:Laureaci Nagrody Krakowska Książka Miesiąca Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Radomiu Kategoria:Urodzeni w 1940 Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Ateistów i Wolnomyślicieli Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Nagrodzeni Kowadłem Kuźnicy Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady Kategoria:Epistemolodzy