thumb|Plaża nad Lake McKenzie thumb|Widok z Indian Head K’gari, dawniej Fraser Island – wyspa na Oceanie Spokojnym u południowo-wschodnich wybrzeży Queensland w północno-wschodniej części Australii, największa na świecie wyspa piaskowa.
W 1992 roku cała wyspa została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Nazwa Według jednych źródeł wyspa została nazwana na cześć kapitana Jamesa Frasera (1776?–1836), który znalazł się w 1836 roku na wyspie wraz z żoną i kilkoma członkami załogi po tym, jak jego statek „Stirling Castle” rozbił się na pobliskiej rafie koralowej. Fraser zmarł na wyspie po tym, jak został przebity włócznią przez jednego z członków grupy Aborygenów, do której dołączyli rozbitkowie. Inne źródła podają, że nazwa wyspy upamiętnia żonę kapitana – Elize Fraser, która przeżyła i została uratowana. Nazwy Fraser Island po raz pierwszy użył w 1842 roku Henry Stuart Russell (1818–1889).
W 2011 roku przyjęto również dwie alternatywne nazwy aborygeńskie – K’gari (tłum. „raj”) i Gari. 7 czerwca 2023 roku oficjalnie zmieniono nazwę wyspy z Fraser Island na K’gari.
Polski Komitet ds. UNESCO podaje nazwę Wyspa Fraser. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej sugerowała dawniej egzonim Wielka Wyspa Piaszczysta.
Geografia Położenie i powierzchnia K’gari leży na Oceanie Spokojnym u południowo-wschodnich wybrzeży Queensland – stanu w północno-wschodniej części Australii. Od kontynentu oddziela ją Hervey Bay i Great Sandy Strait.
Wyspa zajmuje powierzchnię 1653 km² – ma ok. 120 km długości i 25 km szerokości – jest największą wyspą piaskową na świecie.
Budowa geologiczna i rzeźba terenu Wyspa zbudowana jest z piasku naniesionego przez fale oceaniczne. Zanim podniósł się poziom wód mórz i oceanów ok. 6 tys. lat temu, obszar obecnej wyspy był częścią systemu wydm uformowanego przez pasaty. Najstarsze warstwy piasku odkryte na wyspie liczą 700 tys. lat. Piaszczyste wzgórza wznoszą się na wysokość 250 m n.p.m. Pokłady piasku sięgają głębokości 30–60 m poniżej poziomu morza.
Wody Na wyspie znajdują się liczne jeziora, które są ubogie w substancje odżywcze i charakteryzują się wysokim stopniem kwasowości wód. Jest tu m.in. 40 jezior wydmowych (ang. perched dune lake).
W jeziorach żyją zwierzęta przystosowane do wysokiej kwasowości wód, m.in. żaby Crinia tinnula czy żółwie bokoszyjne Emydura macquarii nigra.
Jeziora są popularnym celem do rekreacji.
Flora i fauna Flora wyspy zbliżona jest do szaty roślinnej kontynentu, od którego wyspa została oddzielona ok. 6 tys. lat temu. Wyróżnia się tu siedem różnych formacji roślinnych – lasy deszczowe, Lasy eukaliptusowe, lasy złożone z banksji (Banksia aemula), lasy melaleukowe, zarośla nabrzeżne, lasy żywiczlinowe i lasy namorzynowe. Do gatunków zagrożonych występujących na wyspie zalicza się m.in. Cryptocarya foetida i Acacia baueri.
Na wyspie odnotowano występowanie 350 gatunków ptaków, w tym gatunki rzadkie takie jak pezoporus i rdzawostrząb jasnoskrzydły. Wśród ssaków zaobserwowano 48 gatunków, m.in. oposy, kangury, nietoperze, zające, gryzonie oraz psy dingo. Na wyspie żyje także po kilka gatunków żółwi, węży i jaszczurek, w tym jaszczurka endemiczna Coggeria naufragus.
Bogata fauna bezkręgowców nie została jeszcze dostatecznie zbadana. Stwierdzono jednak występowanie tu 245 gatunków mrówek.
Demografia Wyspa pozostaje zamieszkana, jednak liczba jej mieszkańców stale spada – podczas gdy w 2006 roku na wyspie mieszkało 116 osób, to w 2021 roku jedynie 67 osób.
Historia Przez wieki wyspa pozostawała zamieszkana przez Aborygenów, których obecność została stwierdzona od przynajmniej 5 tys. lat. Przypuszcza się, że Aborygeni przybyli tu 40 tys. lat temu.
W 1770 roku została dostrzeżona przez kapitana Jamesa Cooka (1728–1779), który wziął ją za przylądek. Pierwszym Europejczykiem na wyspie był angielski podróżnik Matthew Flinders (1774–1814), który wylądował tu w 1802 roku.
W latach 40. XIX w. na wyspę zaczęli przybywać europejscy osadnicy, którzy przywieźli konie, owce i bydło. W 1860 roku utworzono tu rezerwat Aborygenów, który zamknięto w 1909 roku, po tym jak wysiedlono wszystkich rdzennych mieszkańców wyspy.
W latach 1863–1992 prowadzono pozyskiwanie drewna sosnowego. Do 1977 roku wydobywano tu również piasek. Wyspa pozostawała także atrakcyjnym celem turystycznym.
Ochrona przyrody W 1908 roku środkowa część wyspy została objęta ochroną, a do 1925 roku prawie cała wyspa stanowiła las państwowy.
W 1971 roku na ok. jednej czwartej jej powierzchni ustanowiono park narodowy. W 1976 roku na północy wyspy utworzono Park Narodowy „Great Sandy” (ang. Great Sandy National Park). W 1992 roku cała wyspa została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Wyspa, obszary Cooloola na terenie Parku Narodowego „Great Sandy” oraz przylądek Inskip Point są ostoją ptaków IBA z uwagi na obecność dużej populacji przepiórnika czarnopierśnego.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Wyspy Queenslandu Kategoria:Obiekty z listy dziedzictwa UNESCO w Australii Kategoria:Wyspy Morza Koralowego