Powiat Glatz (niem. Landkreis Glatz, pol. powiat kłodzki) – prusko-niemiecka jednostka administracyjna istniejąca między 1816, a 1945 r. wchodząca w skład prowincji prowincji śląskiej (do 1919 r.), a następnie prowincji dolnośląskiej. Obszarowo był dużo mniejszy od obecnego powiatu kłodzkiego.
Historia Landkreis Glatz (powiat kłodzki) był częścią dawnego hrabstwa kłodzkiego, które stało się częścią Prus w 1763 r. w wyniku wojen śląskich prowadzonych z Austrią. W latach 1815–1816 wprowadzono w Prusach jednostkę administracyjną rejencję jako pośredni szczebel administracji pomiędzy prowincją a powiatemAlicja Galas, Artur Galas, Dzieje Śląska w datach, wyd. Rzeka, Wrocław 2001, s. 179.. Powiat Glatz należał do pruskiej prowincji śląskiej i do nowo utworzonej rejencji w DzierżoniowieZostała zlikwidowana 1 maja 1820 r. i podzielona między rejencję legnicką i wrocławską.. Siedzibą starosty, urzędu powiatowego i sejmiku powiatowego było Kłodzko.
24 stycznia 1818 r. miała miejsce kolejna zmiana administracyjna, w wyniku której podzielono powiat Glatz na dwa mniejsze: Powiat Glatz – składający się z 4 dystryktów w: Kłodzku, Lewinie, Nowej Rudzie i Radkowie Powiat Habelschwerdt – składający się z 2 dystryktów w: Bystrzycy Kłodzkiej (Habelschwerdt) i Lądku Zdroju
2 maja 1855 r. miała miejsce kolejna reforma, wydzielono wtedy z powiatu Glatz 2 dystrykty północno-zachodnie (Radków i Nowa Ruda) tworząc nowy powiat w Nowej Rudzie.
1 października 1932 r. połączono powiat Glatz z powiatem Neurode tworząc nowy powiat Glatz. Przy tej okazji poszerzono go o 2 gminy wiejskie: Neu Wilmsdorf (poprzednio w powiecie Habelschwerdt) i Wiltsch (z powiatu Frankenstein). 1 stycznia 1945 r. powiat Glatz liczył 5 miast, 96 gmin i 1 dobra dziedziczne.
W maju 1945 r. do powiatu wkroczyła Armia Czerwona. Administrację w powiecie przejęli Polacy, którzy utworzyli na tym terenie powiat kłodzki, pokrywający się pod względem zajmowanego obszaru z powiatem Glatz.
Zmiany nazw miejscowości w 1938 r. Władze III Rzeszy chcąc zatrzeć słowiańskie nazwy niektórych miejscowości, w tym z tzw. czeskiego kątka dokonały zmiany tych nazw: Hallatsch → Hallgrund (obecnie Gołaczów) Koritau → Kartau (Korytów) Labitsch → Neissenfels (Ławica) Löschney → Talheim (Leśna) Lewin → Hummelstadt (Lewin Kłodzki) Nerbotin → Markrode (Witów) Morischau → Neißtal (Morzyszów) Pischkowitz → Schloßhübel (Piszkowice) Poditau → Neißgrund (Podtynie) Schlaney → Schnellau (Słone – dzielnica Kudowy-Zdroju) Straußeney → Straußdörfel (Pstrążna) Tscherbeney → Grenzeck (Czermna – dzielnica Kudowy-Zdroju)
Landraci (1816–1945) 1816–1818 Wilhelm von HertzbergKłodzcy landraci patrz: Kłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 2009, s. 224. 1818–1819 Friedrich Andreas von Falkenhausen 1819–1824 Felix Anton von Thassul zu Daxberg 1824–1839 Ernest von Köller 1839–1855 1855–1892 1892–1900 1901–1913 1913–1916 Rudolf von Zastrow 1916–1919 1920–1933 dr 1933–1934 dr Artur Joachim (landrat komisaryczny) 1934–1937 dr 1937–1945 (w latach 1941–1945 przebywał w Berlinie, zastępował go J. V. Spreu)Zob.: „Glatzer Kreisblatt”, 1941 r., s. 153.
Ludność (1889–1939) 1885 r. – 64 442, 1890 r. – 62 956, z czego: 4013 ewangelicy, 58 685 katolicy, 244 Żydów 1900 r. – 60 819, z czego: 4407 ewangelicy, 56 202 katolicy 1910 r. – 64 852, z czego: 5895 ewangelicy, 58 719 katolicy 1925 r. – 66 905, z czego: 7905 ewangelicy, 58 457 katolicy, 86 inni chrześcijanie, 215 Żydów 1933 r. – 124 507, z czego: 13 501 ewangelicy, 109 867 katolicy, 32 inni chrześcijanie, 194 Żydów 1939 r. – 123 130, z czego: 13 953 ewangelicy, 107 228 katolicy, 94 inni chrześcijanie, 38 Żydów
Podział administracyjny 1 stycznia 1945 powiat dzielił się na: 5 miast: Glatz, Neurode, Wünschelburg, Reinerz i Hummelstadt 96 gmin wiejskich, 1 szlacheckie dobra dziedziczne.
Zobacz też powiat kłodzki powiat bystrzycki powiat noworudzki
Przypisy
Bibliografia Arno Herzig, Małgorzata Ruchniewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej, Wrocław–Hamburg 2006.
Landkreis Glatz na stronie genealogy.net
Kategoria:Historia ziemi kłodzkiej Glatz Kategoria:Historia Kłodzka