19 Brygada Ochrony Pogranicza – zlikwidowany związek taktyczny Wojsk Ochrony Pogranicza pełniąca służbę na granicy polsko-czechosłowackiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne 19 Brygada Ochrony Pogranicza JW 1957 (Zarządzenie SzSG Nr 053/Org. 30 marca 1946) została sformowana w 1948 na bazie Krakowskiego Oddziału WOP nr 9, na podstawie rozkazu MON nr 055/org. z 20 marca 1948. Brygada posiadała cztery bataliony, a stan etatowy wynosił 1898 żołnierzy i 12 pracowników cywilnych. Podporządkowana została Głównemu Inspektoratowi Ochrony Pogranicza. Zaopatrzenie nadal realizowane było przez kwatermistrzostwo okręgu wojskowego. Rozkazem Ministra Obrony Narodowej nr 205/Org. z 4 grudnia 1948, z dniem 1 stycznia 1949, Wojska Ochrony Pogranicza podporządkowano Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego. Zaopatrzenie brygady przejęła Komenda Wojewódzka MO.

Sztab brygady stacjonował w Krakowie.

Aby nadać ochronie granic większą rangę, podkreślano wojskowy charakter formacji. Od 1 stycznia 1950 powrócono w nazwach jednostek do wcześniejszego określania: „Wojska Ochrony Pogranicza”. Z dniem 1 stycznia 1951 weszła w życie nowa numeracja batalionów i brygad Wojsk Ochrony Pogranicza. Na bazie 19 Brygady Ochrony Pogranicza powstała 3 Brygada WOP.

Skład organizacyjny W 1948: dowództwo, sztab i pododdziały dowodzenia samodzielny batalion ochrony pogranicza nr 49 - Nowy Sącz samodzielny batalion ochrony pogranicza nr 53 - Nowy Targ samodzielny batalion ochrony pogranicza nr 55 - Czarny Dunajec samodzielny batalion ochrony pogranicza nr 57 – Żywiec Etat brygady przewidywał: 4 bataliony, 1898 wojskowych i 12 pracowników cywilnych.

Na terenie odpowiedzialności brygady funkcjonowały trzy GPK: Graniczna Placówka Kontrolna nr 62 „Muszyna” (drogowa) Graniczna Placówka Kontrolna nr 42 „Chyżne” (kolejowa) Graniczna Placówka Kontrolna nr 43 „Łysa Polana” (kolejowa).

Sztandar brygady Na krakowskim rynku, 10 października 1948, marszałek Polski Michał Rola-Żymierski wręczył brygadzie sztandar. W uroczystości udział wzięli m.in.: dowódca Okręgu Wojskowego V (Kraków) gen. dyw. Stefan Mossor, wojewoda krakowski dr Pasenkiewicz, prezydent m. Krakowa H. Dobrowolski, przewodniczący WRN w Krakowie Klimaszewski oraz przedstawiciele władz wojewódzkich i powiatowych.

W okresie, kiedy brygada przechodziła reorganizacje i zmieniała numery i nazwy, na sztandarze dokonano zmiany. Usunięto cyfry „19” z czterech napisów znajdujących się na stronie głównej płatu, a które brzmiały: KRAKOWSKA (19 BRYG.) O.P. Na sztandarze pozostał niesymetryczny napis trzywierszowy: „KRAKOWSKA BRYG. O.P.” Na puszce grotu sztandaru z jego czołowej strony znajduje się napis „W.O.P.”, a na przeciwległej ściance – „KRAKÓW”.

W drzewce sztandaru wbito 24 gwoździe. Aktualnie brak jest trzech gwoździ. Z trzech brakujących gwoździ – jeden należał do marszałka Polski Michała Roli-Żymierskiego, a drugi do dowódcy Okręgu Wojskowego V gen. dyw. Stefana Mossora.

Sąsiednie brygady Ochrony Pogranicza 15 Brygada Ochrony Pogranicza ⇔ 21 Brygada Ochrony Pogranicza.

Dowódcy brygady

ppłk Władysław Horabik (24.04.1948–15.10.1948) ppłk Aleksander Fomin.

Przekształcenia 9 Oddział Ochrony Pogranicza → 9 Krakowski Oddział WOP → 19 Brygada Ochrony Pogranicza → 3 Brygada WOP → 3 Karpacka Brygada WOP → Karpacka Brygada WOP → Karpacki Oddział SG

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Ludowe Wojsko Polskie w Krakowie Kategoria:Brygady Ochrony Pogranicza (WOP) Kategoria:Brygady WOP rozmieszczone na granicy polsko-czechosłowackiej Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1948 Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1950