Homo Faber: relacja (niem. Homo faber. Ein Bericht) – powieść Maksa Frischa napisana w 1956 roku, opublikowana w Polsce w roku 1959. Druga powieść należąca do trylogii Frischa traktującej o wyalienowaniu i niedostosowaniu jednostkiO. Dobijanka-Witczakowa, Bohater powieści Maxa Frischa, w: "Rocznik Komisji Historycznej" XI, 1974., będąca jednocześnie nowoczesną wersją mitu o Edypie.
Książka wydawna była w Polsce kilkunastokrotnie, przez wydawnictwa Czytelnik, Interart, De Agostini, Muza oraz Świat Książki. Autorką przekładu do wszystkich ww. wydawnictw jest Irena Krzywicka.
Fabuła Tytułowy Homo Faber (łac. człowiek wytwórca), Walter jest inżynierem (jego praca dyplomowa traktowała o demonie Maxwella) i pracuje dla UNESCO. Podczas podróży do Caracas spotyka Herberta. Podczas przypadkowej rozmowy podczas lotu okazuje się, że Walter i Joachim, brat Herberta, znali się w młodości. Faber postanawia zmienić trasę, aby się z nim spotkać. Gdy obaj mężczyźni docierają na plantację tytoniu w Gwatemali okazuje się, że Joachim popełnił samobójstwo.
Kilka tygodni później, Walter podczas rejsu z Nowego Jorku do Francji poznaje Elisabeth, młodą kobietę, która wzbudza jego fascynację. Podczas podróży rodzi się tylko niegroźny flirt, jednak po rejsie spotyka ją w Paryżu, oferując swoje towarzystwo. Razem postanawiają wybrać się samochodem do Włoch, a potem do Grecji, gdzie mieszka matka Elisabeth. Podczas jednej z ich rozmów okazuje się, że matka dziewczyny, Hanna, również jest znajomą Waltera z czasów młodości, a jej ojcem jest właśnie Walter.
Ostatniego dnia podróży, na plaży nieopodal Koryntu, Elisabeth zostaje ukąszona przez żmiję. Walterowi udaje się dowieźć ją do szpitala w Atenach. Tam spotyka Hannę, od której dowiaduje się, że Elisabeth była jego córką. Mimo że Elisabeth otrzymuje zastrzyk z surowicą, umiera.
Interpretacja Jak pisze Grażyna Rompel-Kwiatkowska, Frisch zbudował powieść w oparciu o arystotelesowską definicję tragediiG. Rompel-Kwiatkowska, Elementy tragedii antycznej w powieści Homo Faber Maksa Frischa, "Meander" nr 4, 2005, s. 468–495, 530. oraz tragedię Sofoklesa Król Edyp. W książce można znaleźć elementy tragedii antycznej, które również występują u Sofoklesa, jak: popełnienie czynu tragicznego – hamartia, zmiana kierunku biegu zdarzeń – peripeteja, wyjaśnienie tożsamości bohatera – anagnorismos (anagnoryzm), bolesne zdarzenia między bliskimi osobami wzbudzające u odbiorcy litość i trwogę jednocześnie prowadzące do katharsis, przywrócenie stanu równowagi – dike. Podobieństwo Fabera i Edypa wynika również z podobieństwa losów (kazirodztwo, odkrywanie prawdy), miejsca akcji (Ateny, Korynt) oraz elementów świata przedstawionegoW.R. Lehmann, Mythologische Vexierspiele. Zu einer Kompositionstechnik bei Bűchner, Dőblin, Camus und Frisch, w: Studien zur deutschen Literatur, Heidelberg 1979., zaczerpniętych przez Frischa z tragedii SofoklesaM. Leber, Vom modern Roman zur antiken Tragödie, Berlin – New York 1990.: wiara w nieomylność rozumu, głowa Meduzy, Mojry, Erynie, skorupy greckiej wazy itp.
Ekranizacja Na podstawie powieści powstał film Homo Faber Volkera Schlöndorffa z Samem Shepardem i Julie Delpy w rolach głównych.
Przypisy
Kategoria:Powieści z 1957 Kategoria:Literatura niemieckojęzyczna Kategoria:Szwajcarskie powieści fantastyczne