Rok 1943 ogłoszono Rokiem Świętym Jakubowym
II wojna światowa wojna w Afryce Północnej wojna w Azji i na Pacyfiku wojna w Europie wojna w Polsce
Pozostałe wydarzenia w Polsce
2 stycznia – niemieccy żandarmi zamordowali w kolonii Boiska dwie polskie rodziny udzielające pomocy Żydom. 13 stycznia – w Szydłowcu hitlerowcy zlikwidowali getto żydowskie. 17 stycznia – zamachy Gwardii Ludowej na kina dla Niemców w Warszawie. 18 stycznia – początek drugiej akcji deportacyjnej w getcie warszawskim i pierwsze walki żydowskiej samoobrony pod dowództwem Mordechaja Anielewicza. 19 stycznia – utworzono Związek Walki Młodych. 22 stycznia – generał Stefan Rowecki wydał rozkaz o utworzeniu Kedywu AK. 25/26 stycznia – powstanie zamojskie: polscy partyzanci stoczyli w nocy bitwę z osiedleńcami niemieckimi we wsi Cieszyn, zabijając 160 z nich. 28 stycznia – niemiecka żandarmeria rozpoczęła dwudniową pacyfikację wsi Dzierążnia na Zamojszczyźnie, w której zginęło ponad 60 mieszkańców. 29 stycznia: niemiecka żandarmeria spacyfikowała wsie Budy i Huta Dzierążyńska na Zamojszczyźnie, mordując 71 osób. niemiecka żandarmeria spacyfikowała wieś Sumin na Zamojszczyźnie, mordując około 50 osób, w większości Ukraińców. 1 lutego – powstanie zamojskie: partyzanci z Batalionów Chłopskich rozbili w bitwie pod Zaborecznem niemiecki oddział mający dokonać pacyfikacji wsi. 2 lutego – Niemcy wymordowali w Imbramowicach wędrowny tabor cygański, ofiarą masakry padło około 50–60 Romów. 3 lutego – gubernator Hans Frank wprowadził trzydniową żałobę po klęsce wojsk niemieckich pod Stalingradem. 4 lutego – porażka oddziału AK w bitwie pod Lasowcami na Zamojszczyźnie. 9 lutego – powstańcy UPA dokonali masakry polskiej ludności we wsi Parośla I na Wołyniu. 19 lutego: Jan Stanisław Jankowski został Delegatem Rządu na Kraj, w miejsce aresztowanego przez Niemców Jana Piekałkiewicza. Kierownictwo Walki Cywilnej skazało na karę infamii i nagany polskich aktorów występujących w nazistowskim filmie propagandowym Powrót do ojczyzny. 23 lutego – oddział Gwardii Ludowej opanował Głogów Małopolski. 24 lutego – w ramach represji za pomoc udzielaną Żydom okupanci niemieccy spacyfikowali wieś Paulinów, mordując 11 Polaków oraz trzech uciekinierów korzystających z ich wsparcia. 7 marca – około 130 osób zginęło w czasie pacyfikacji wsi Kaszyce na Podkarpaciu przez oddziały niemiecko-ukraińskie. 9 marca – Adolf Hitler zalegalizował aborcję na ziemiach polskich. 12 marca – oddział partyzancki „Jędrusie” i miejscowa placówka AK rozbiły więzienie w Opatowie, uwalniając około 80 więźniów. 13–14 marca – likwidacja krakowskiego getta. 15 marca – w Siedliskach pod Miechowem Niemcy zamordowali rodzinę Baranków oraz czterech ukrywanych przez nią Żydów. 18 marca: Kierownictwo Walki Cywilnej ogłosiło, że szmalcownictwo będzie karane śmiercią. w wyniku niemieckiej pacyfikacji zginęło około 200 mieszkańców Różańca (powiat biłgorajski). 21 marca – utworzono Krajową Reprezentację Polityczną. 26 marca – w Warszawie miała miejsce akcja pod Arsenałem, zorganizowana przez Szare Szeregi. 26/27 marca – w nocy oddział UPA dokonał masakry ponad 180 Polaków we wsi Lipniki na Wołyniu. Z rzezi został ocalony przez ojca 1,5-roczny Mirosław Hermaszewski. 27 marca – w odwecie za przeprowadzoną poprzedniego dnia akcję pod Arsenałem rozstrzelano 140 więźniów Pawiaka. 29 marca: grupy powstańców UPA dokonały zbrodni w Pendykach na 150 i w Halinówce na 40 Polakach. oddział „Jędrusiów” wspólnie z grupą AK rozbił więzienie niemieckie w Mielcu i uwolnił 126 więźniów. 6 kwietnia – w Kowlu doszło do buntu ukraińskich policjantów, którzy zabili 18 Niemców i uwolnili osoby przetrzymywane w miejscowym więzieniu i obozie pracy przymusowej. 7 kwietnia – w Warszawie powstała Polska Armia Ludowa. 8 kwietnia – rzeź wołyńska: 130 Polaków zostało zamordowanych przez UPA i ludność ukraińską w osadzie Brzezina w powiecie sarneńskim. 15 kwietnia – w getcie w Kopyczyńcach w dawnym województwie tarnopolskim hitlerowcy rozstrzelali około 500 Żydów. 16 kwietnia – Polski Rząd na Uchodźstwie zwrócił się do Międzynarodowego Czerwonego Krzyża o zbadanie okoliczności zbrodni katyńskiej. 17 kwietnia – ponad tysiąc Żydów zostało rozstrzelanych w czasie likwidacji getta w Kozowej w byłym województwie tarnopolskim. 19 kwietnia – wybuchło powstanie w getcie warszawskim. 20 kwietnia: w Krakowie miał miejsce nieudany zamach oddziału specjalnego AK „Osa”-„Kosa 30” na Wyższego Dowódcę SS i Policji w Generalnym Gubernatorstwie SS-Obergruppenführera Friedricha Wilhelma Krügera. samoloty Royal Air Force dokonały nocnego nalotu na Szczecin. 23 kwietnia: około 600 Polaków zostało zamordowanych w Janowej Dolinie na Wołyniu przez ukraińską grupę powstałą z połączenia sił UPA, kolaboracyjnej policji ukraińskiej i tzw. „czerni” (okolicznego chłopstwa). pododdział „Zagra-lin” Organizacji Specjalnych Akcji Bojowych Armii Krajowej dokonał zamachu bombowego na pociąg z żołnierzami Wehrmachtu stojący na Dworcu Głównym we Wrocławiu; zginęły 4 osoby, a kilkanaście zostało rannych. 25 kwietnia: rząd ZSRR zerwał stosunki dyplomatyczne z rządem polskim na tle sprawy Katynia Czesław Miłosz, poruszony widokiem karuzeli na Placu Krasińskich obok płonącego Getta, tworzył wiersz Campo di Fiori – pierwsze świadectwo zagłady Żydów w polskiej literaturze. gestapowiec Wilhelm Schuhmacher rozstrzelał na cmentarzu w Nowym Żmigrodzie na Podkarpaciu 16 kalekich Łemków, Romów i Żydów. 26/27 kwietnia – nocą rotmistrz Witold Pilecki, wraz z dwoma współwięźniami uciekł z KL Auschwitz, by złożyć raport o stosunkach panujących w obozie. 28 kwietnia: w Krakowie z inicjatywy nacjonalistycznych środowisk ukraińskich powstała tzw. SS-Galizien, 14 Dywizja Grenadierów SS (1 ukraińska). we Lwowie rozpoczęła się rekrutacja ochotników do ukraińskiej dywizji SS-Galizien. 3 maja: 53 osoby zginęły w ataku oddziałów powstańców ukraińskich na wieś Kuty na Wołyniu. organizacja Wawer nadała w Warszawie audycję megafonową. 5 maja – premier RP na uchodźstwie gen. Władysław Sikorski zaapelował w przemówieniu radiowym do Polaków o pomoc powstańcom z warszawskiego getta. 6 maja: Florian Marciniak, pierwszy naczelnik Szarych Szeregów, został aresztowany przez gestapo. oddział AK dokonał masakry ukraińskiej ludności we wsi Mołożów na Lubelszczyźnie. 8 maja: w bunkrze przy ulicy Miłej 18 popełnił samobójstwo przywódca powstania w getcie warszawskim Mordechaj Anielewicz wraz z narzeczoną i towarzyszami (m.in. Efraimem Fondamińskim, obaj są patronami ulic w b. Dzielnicy Północnej); tegoż dnia, po odkryciu przez Niemców schronu przy ul. Świętojerskiej 36 (obok sklepu szczotkarzy), zostali rozstrzelani kryjący się tam Żydzi – wśród nich piszący wyłącznie po polsku poeta Władysław Szlengel i jego żona. w Nalibokach na dzisiejszej Białorusi radzieccy partyzanci zamordowali 128 Polaków. 10 maja – Grupa Specjalna Armii Ludowej przeprowadziła zamach przy użyciu granatów na Bar Podlaski w Warszawie. Zginęło 6 Niemców, a kilkunastu zostało rannych. 11 maja – niemiecka żandarmeria i policja pomocnicza spacyfikowały Skałkę Polską na Kielecczyźnie, mordując 93 osoby. 12/13 maja: w nocy żołnierze Batalionów Chłopskich dokonali ataku na niemiecki wojskowy pociąg urlopowy na dzisiejszej linii kolejowej nr 7 pomiędzy Puławami a Gołębiem, zabijając lub raniąc kilkudziesięciu Niemców. nocą, w wyniku sowieckiego nalotu na Warszawę zginęło ok. 300 Polaków, a ok. 1000 zostało rannych. Straty niemieckie wyniosły 17 zabitych i 17 rannych. 16 maja: kończy się powstanie w getcie warszawskim. zburzenie przez oddziały niemieckie Wielkiej Synagogi w Warszawie. Z tym wydarzeniem wiąże się upadek powstania w getcie warszawskim. 18 maja – żandarmeria niemiecka i formacje ukraińskie dokonały pacyfikacji wsi Szarajówka koło Biłgoraja, podczas której 58 mieszkańców wepchnięto do kilku domów i stajni i spalono żywcem. 20 maja – Szare Szeregi przeprowadziły pod Celestynowem udaną akcję odbicia więźniów transportowanych do Auschwitz. 21 maja – zlikwidowano getto w Brodach koło Lwowa. 22 maja: Niemcy zlikwidowali getto w Przemyślanach pod Lwowem. Jan Kryst podczas akcji bojowej AK zastrzelił w restauracji „Adria” trzech oficerów gestapo ponosząc śmierć. 23 maja – na cmentarzu w Kielcach Niemcy dokonali masakry 45 żydowskich dzieci. 24 maja: Josef Mengele otrzymał przeniesienie do obozu Auschwitz. 170 osób zostało zamordowanych przez UPA we wsi Niemodlin w powiecie kostopolskim. 27 maja (lub 26 maja) – 126 Polaków zostało zamordowanych przez grupę ukraińskich nacjonalistów we wsi Niemilia na Wołyniu. 27/28 maja – w nocy patrole dywersyjne Armii Krajowej dokonały likwidacji 28 konfidentów Gestapo w Radomsku. 28 maja – po pacyfikacji Leżajska hitlerowcy rozstrzelali 43 mieszkańców miasta. 29 maja: w ruinach warszawskiego getta Niemcy rozstrzelali około 530 więźniów Pawiaka. oddział AK dokonał w Strzelcach koło Chełma zbrodni na 54 Ukraińcach. 30 maja – rozpoczęło się scalanie oddziałów Batalionów Chłopskich z Armią Krajową. 31 maja: w Jędrzejowie dokonano zamachu na tłumacza Gestapo Helmuta Kappa. w Warszawie w ruinach getta Niemcy rozstrzelali grupę Polaków, więźniów Pawiaka, wśród nich poetę Tadeusza Hollendra. 1 czerwca – Niemcy wymordowali ok. 180 mieszkańców wsi Sochy na Zamojszczyźnie. 2 czerwca – około 250 Polaków zostało zamordowanych we wsi Hurby przez oddział UPA. 3 czerwca – w wyniku niemieckiej pacyfikacji wsi Strużki koło Staszowa w województwie świętokrzyskim zginęły co najmniej 74 osoby. 4 czerwca – hitlerowcy dokonali brutalnych pacyfikacji wsi Krajno Pierwsze w powiecie kieleckim i Nasiechowice w powiecie miechowskim w Małopolsce. 5 czerwca: w getcie w Trembowli w dawnym województwie tarnopolskim oddziały niemiecko-ukraińskie rozstrzelały ostatnich 350 pozostałych przy życiu Żydów. w kościele św. Aleksandra w Warszawie Gestapo aresztowało kilkudziesięciu żołnierzy Organizacji Specjalnych Akcji Bojowych AK zgromadzonych na ślubie kolegi. 9 czerwca – w odwecie za zabicie przez AK gestapowców Kappa i Tierlinga Niemcy przeprowadzili masowe aresztowania mieszkańców Jędrzejowa: 11 osób zastrzelono w miejscu ich zamieszkania, a 25 wywieziono do Kielc na śledztwo, w efekcie którego znaleźli się w obozie Auschwitz. 10 czerwca – w odwecie za pomoc udzieloną Żydom niemiecka żandarmeria spacyfikowała wieś Hucisko (powiat rzeszowski), mordując 21 osób (mieszkańców Huciska oraz sąsiedniej wsi Przewrotne). 12 czerwca – Niemcy rozstrzelali ostatnich 1,4 tys. Żydów z getta w Brzeżanach i ok. tysiąca z getta w Kozowej w byłym województwie tarnopolskim. 13 czerwca – rzeź wołyńska: 68 Polaków, 6 Rosjan i 1 Ukrainiec zostało zamordowanych przez ukraińskich szowinistów w miejscowości Kołki. 15 czerwca – powstanie Centralnego Obozu Pracy w Jaworznie. 16 czerwca – zakończyła się likwidacja lwowskiego getta. 18 czerwca – oddziały Kadry Polski Niepodległej podporządkowały się Armii Krajowej. 19 czerwca: Polski Oddział Partyzancki z Ośrodka AK Stołpce zdobył miasteczko Iwieniec w powiecie wołożyńskim i rozbił tamtejszy garnizon niemiecki. Wydarzenia te przeszły do historii jako powstanie iwienieckie. Niemcy rozstrzelali około 500 Żydów w czasie akcji likwidacyjnej getta w Zbarażu. 23/24 czerwca – nocą rozpoczęła się na Zamojszczyźnie niemiecka akcja pacyfikacyjna o kryptonimie „Werwolf”, w ramach której do sierpnia ze 171 miejscowości wysiedlono kilkadziesiąt tysięcy Polaków. 24 czerwca: Niemcy pacyfikują wieś Majdan Nowy na Zamojszczyźnie, mordując co najmniej 28 osób. w Zbydniowie na Podkarpaciu oddział SS zamordował 19 uczestników wesela odbywającego się we dworze rodziny Horodyńskich. 25 czerwca – wybuchło powstanie w getcie żydowskim w Częstochowie. 28 czerwca: w odwecie za pomoc udzielaną Żydom niemiecka żandarmeria dokonała pacyfikacji wsi Cisie (powiat miński), w czasie której rozstrzelano 25 Polaków i 3 Żydów.