Złoty Mikrofon – nagroda Polskiego Radia przyznawana od 1969 roku osobom, których działanie przyczynia się do utrzymania wysokiego poziomu, rozwoju i popularyzacji radia publicznego oraz za wybitne osiągnięcia twórcze dla radia publicznego.
Od 1969 roku, czyli od samego początku, z przerwą w latach 1975–1987, Złote Mikrofony przyznawał tygodnik „Antena”. Czasopismo przestało istnieć w 2002 roku.
Kandydaci do nagrody wybierani są z różnych ważnych obszarów twórczości radiowej m.in. teatru, muzyki, literatury, reportażu, polityki, realizacji dźwięku oraz korespondencji zagranicznej. Nagrodę można otrzymać jedynie raz w życiu.
Do roku 2008 włącznie, Złote Mikrofony otrzymało prawie 200 osób.
Poniższy artykuł wymienia również laureatów nagrody Diamentowa Batuta, przyznawanej za wybitne kreacje artystyczne oraz rozsławianie muzyki polskiej w kraju i za granicą. Osobny artykuł traktuje o Diamentowym Mikrofonie.
2025 Uroczyste wręczenie nagród odbyło się 30 września 2025 w Muzeum Historii Polski w ramach gali 100-lecia Polskiego Radia. Galę poprowadzili Justyna Dżbik-Kluge (Czwórka) i Marcin Wojciechowski (PR1) i była transmitowana równocześnie na wszystkich antenach Polskiego Radia.
Przewodnicząca komisji: Agnieszka Kunikowska.
Nagrodzeni: Roman Czejarek (PR1) – za rzetelność w przekazywaniu wiedzy historycznej, znakomity dobór gości i tematów, rozbudzanie ciekawości słuchaczy do pogłębiania wiedzy oraz promocję i kulturę języka polskiego na antenie Polskiego Radia. Katarzyna Jankowska (PR1) – za rzetelność w przekazywaniu wiedzy historycznej, znakomity dobór gości i tematów, rozbudzanie ciekawości słuchaczy do pogłębiania wiedzy oraz promocję i kulturę języka polskiego na antenie Polskiego Radia. Cezary Gurjew (PR1, Naczelna Redakcja Sportowa Polskiego Radia) – za tworzenie prawdziwego sportowego teatru wyobraźni, ze szczególnym uwzględnieniem królowej sportu – lekkiej atletyki. Andrzej Sułek (PR2) – za wyjątkową, radiową osobowość i charyzmę, za umiejętność znalezienia się w każdej sytuacji i formie radiowej. Za radość w głosie i subtelne poczucie humoru, a jednocześnie za erudycję i piękną polszczyznę. Anna Skulska (PR2) – za niestrudzoną, wieloletnią pracę na rzecz wzbogacania zbiorów Archiwum Polskiego Radia o bezcenne nagrania rozmów z najwybitniejszymi artystami i organizatorami polskiego i międzynarodowego życia muzycznego. Za zaangażowanie w realizację misji radia publicznego, wyjątkową – etyczną i koleżeńską postawę. Cezary Galek (Polskie Radio Zachód) – za mistrzostwo w jednej z najbardziej klasycznych form radiowych – reportażu. Zofia Sylwin (PR3) – za stworzenie niepowtarzalnej atmosfery podczas koncertów w Muzycznym Studiu im. Agnieszki Osieckiej, wyjątkowy kontakt z artystami i publicznością, za bycie dobrym duchem tego miejsca. Dorota Gacek (PR2) – za umiejętność tworzenia intymnej, pełnej uważności atmosfery dla rozmów o literaturze oraz niegasnącą radość dzielenia się słowem ze słuchaczami Polskiego Radia. Ewa Ciesielska (Polskie Radio Katowice) – za propagowanie śląskiej kultury narodowej, za upowszechnianie wiedzy o teatrze, filmie i radiu, które uczyniła najważniejszą ze sztuk.
Honorowy Złoty Mikrofon pośmiertnie otrzymała Katarzyna Stoparczyk „za audycje, koncerty, projekty, które przez lata inicjowała, tworzyła i prowadziła, widząc w dziecku człowieka. Za wyjątkową zdolność rozmowy z dziećmi, niezwykłą wrażliwość na drugą osobę, autentyczny szacunek dla dziecięcego punktu widzenia, dbanie o prawa dzieci, przypominanie nam, dorosłym, że dzieci mają głos”.
2018 Uroczyste wręczenie nagród odbyło się 13 lutego 2019 w studiu koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie. Galę poprowadzili Marta Januszewska (PR1) i Kuba Marcinowicz (Czwórka).
W ramach uroczystości wystąpił zespół pod kierownictwem Leszka Biolika oraz Natalia Kukulska, Anita Lipnicka i Daria Zawiałow w koncercie „Cohen i kobiety”.
Kapituła Złotego Mikrofonu obradowała w składzie: Anna Stempniak-Juśkiewicz (przewodnicząca, PR1), Hanna Bogoryja-Zakrzewska (Studio Reportażu i Dokumentu Polskiego Radia), Hanna Dołęgowska (dyrektor Centrum Programów Wyspecjalizowanych), Magdalena Łoś-Komarnicka (PR2), Marek Niedźwiecki (PR3), Wiesław Szala (Biuro Technologii Polskiego Radia) oraz Henryk Urbaś (Naczelna Redakcja Sportowa Polskiego Radia).
Nagrodzeni: Janusz Deblessem (PR3) – „za trwałe wkroczenie „Gitarą i piórem” w Krainę Łagodności, za audycje dokumentalne i promowanie reportażu na antenach Polskiego Radia”. Maciej Gudowski – „za niezwykły głos przykuwający uwagę, talent interpretacyjny, dzięki któremu audycje, reportaże i dokumenty prezentowane w Polskim Radiu zyskują na jakości”. Ewelina Karpacz-Oboładze (Studio Reportażu i Dokumentu Polskiego Radia) – „za reportaże i dokumenty, które zawsze są naznaczone Jej osobowością, za wyjątkową łatwość zjednywania ludzi, którzy chętnie powierzają Jej swoje losy”. Jarosław Kawecki (PR1) – „za mistrzowskie posługiwanie się krótką formą radiową oraz swadę i lekkość przy podejmowaniu trudnych tematów”. Michał Olszański (PR3) – „za niepowtarzalną osobowość antenową, pozytywną energię i żywiołowość, a także tworzenie atmosfery, która pozwala na intymne opowieści”.
Honorowy Złoty Mikrofon otrzymała Irena Szewińska „za wyjątkowe zasługi i upowszechnianie polskiego sportu, godne reprezentowanie naszego kraju na świecie i dostarczanie niezapomnianych sportowych emocji słuchaczom Polskiego Radia”.
2017 Uroczyste wręczenie nagród odbyło się 29 listopada 2017 w studiu koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie. Galę poprowadzili Sława Bieńczycka (PR1) i Michał Olszański (PR3).
W ramach uroczystości wystąpiła Warszawska Orkiestra Sentymentalna.
Przewodnicząca komisji: Anna Stempniak-Juśkiewicz.
Nagrodzeni: Hanna Dołęgowska (Czwórka) – „za otwartość na młodych słuchaczy, determinację, pomysłowość i niekonwencjonalne popularyzowanie sportu, jako sposobu na życie”. Małgorzata Raducha (PR1) – „za umiejętność nawiązywania kontaktu ze słuchaczami, opowiadanie o rzeczach zwykłych i niezwykłych w sposób pełen kultury i emocji”. Małgorzata Maliborska-Prażmowska (PR3) – „za stworzenie serwisów informacyjnych o szczególnym, właściwym Trójce charakterze. Za słowa, które zawsze oddają istotę rzeczy”. Maciej Kubera (Teatr Polskiego Radia) – „za muzyczność w słowie, za słowo w muzyce, pryncypialność i kompetencje reżysera dźwięku w Teatrze Polskiego Radia”. Magdalena Łoś-Komarnicka (PR2) – „za pasjonujące opowiadanie o muzyce dawnej i odnajdywanie dla niej współczesnego kontekstu. Za ujmującą osobowość, radiową wszechstronność i gotowość koleżeńskiej pomocy w radiowym drugim planie”.
Honorowy Złoty Mikrofon otrzymał Leszek Długosz za „obecność na antenach Polskiego Radia, dzięki której realizowana jest prawdziwa misja publicznego nadawcy, a także za wybitne osiągnięcia artystyczne i konsekwentne występowanie w obronie wartości”.
W dniu wręczenia Złotych Mikrofonów w 2017 roku swą nagrodę z 2014 roku jako pierwsza w historii tej nagrody oddała Anna Szewczuk-Czech, w proteście przeciwko niemerytorycznej krytyce jej dorobku zawodowego i umiejętności dziennikarskich oraz deprecjonowaniu przez zarząd Polskiego Radia i dyrekcję Programu 2 roli obecności muzyki ludowej i bagatelizowaniu prezentacji innych form niematerialnej kultury polskiej wsi na antenie Programu 2 Polskiego Radia.
2016 Uroczyste wręczenie nagród odbyło się 14 grudnia 2016 w studiu Koncertowym Polskiego Radia im Witolda Lutosławskiego w Warszawie. Galę poprowadzili Agnieszka Szydłowska (PR3) i Marcin Kusy (PR1).
W ramach uroczystości wystąpili Joanna Kondrat oraz Marcin Styczeń.
Przewodniczący kapituły: Janusz Kukuła.
Nagrodzeni: Michał Jakubik (Biuro Technologii i Cyfryzacji) – „za umiejętne łączenie i poszerzanie w zawodzie realizatora dźwięku tego, co techniczne z tym, co artystyczne. Za perfekcyjną znajomość rzemiosła radiowego. Marcin Łukawski (dziennikarz, PR3) – „za kulturę słowa, uśmiech, wspaniałą zdolność mówienia jednocześnie do wszystkich i każdego z osobna”. Michał Montowski (PR1) – „za programy o sztuce łączące bogactwo intelektualne z komunikatywnością i dźwiękową atrakcyjnością”. Tomasz Perkowski (Teatr Polskiego Radia) – „za doskonały radiowy słuch, mistrzowskie realizacje słuchowisk i reportaży oraz za czułość dla świata dźwięków”. Adam Suprynowicz (dziennikarz, PR2) – „za wszechstronność zainteresowań w podejmowaniu rozmaitych wyzwań na polu kultury, za mistrzowski warsztat dziennikarski, wysmakowany gust muzyczny, osobistą kulturę i nienaganną polszczyznę”.
Honorowy Złoty Mikrofon otrzymał Ernest Bryll za „ogromny wkład w kształtowanie wyobraźni poetyckiej słuchaczy Polskiego Radia”.
2015 Do konkursu zgłoszono 23 kandydatury. Kapitule przewodniczył dyrektor Teatru Polskiego Radia Janusz Kukuła.
Uroczyste wręczenie nagród odbyło się 10 grudnia 2015 w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie. Było to jednocześnie zamknięcie oficjalnych obchodów 90-lecia Polskiego Radia. Galę poprowadzili Sława Bieńczycka (PR1) i Marek Niedźwiecki (PR3).
W ramach tej uroczystości odbył się koncert Polskiej Orkiestry Radiowej pod dyrekcją Michała Klauzy. Występ zorganizowano w hołdzie Stefanowi Rachoniowi (1906–2001) – twórcy i wieloletniego dyrektora Polskiej Orkiestry Radiowej, świętującej w 2015 roku swoje 70-lecie. Wraz z Orkiestrą wystąpili skrzypek Adam Bałdych, aktorzy Teatru Narodowego Anna Markowicz i Marcin Przybylski oraz Stan Borys.
Podczas gali Paweł Sztompke (wówczas kierownik Redakcji Muzycznej PR1) odebrał nagrodę „Wawrzyn Mowy Polskiej”.
Nagrodzeni: Mariusz Bonaszewski – „za wielki talent aktorski i stworzenie niezwykłych ról w Teatrze Polskiego Radia” Andrzej Janisz (PR1, Naczelna Redakcja Sportowa) – „za osiągnięcia w pracy sprawozdawcy sportowego i zaangażowanie w promocję osiągnięć polskiego sportu”, Katarzyna Kobylecka (PR1, Redakcja Wiedzy i Edukacji) – „za nowoczesne w formie, oryginalne w przekazie i wnikliwe podejście w prezentowaniu osiągnięć współczesnej nauki”, Katarzyna Michalak (Radio Lublin) – „za mistrzowskie łączenie formy i treści, przekładanie swoich fascynacji ludźmi na język radia i udowadnianie, że reportaż może być dziełem sztuki, Mirosław Perz (PR2) – „za setki audycji poświęconych muzyce dawnej, cykl 200 kantat Jana Sebastiana Bacha oraz niepowtarzalny radiowy styl”, Maria Magdalena Wojtulanis (PR2, realizatorka dźwięku) – „za rzetelność, twórczy polot, wyczucie estetyczne i bezbłędny warsztat radiowy”, Marek Wałkuski (PR3, korespondent zagraniczny IAR) – „za ciekawość świata i skuteczność w otwieraniu zamkniętych drzwi”, Stan Borys – Honorowy Złoty Mikrofon „za romantyczną duszę niestrudzonego krzewiciela polskiej poezji, twórcze poszukiwania oraz wielką przyjaźń z Polskim Radiem, obecną w jego słowach i muzyce”.
Wcześniej, 21 kwietnia 2015, podczas gali w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej z okazji obchodów 90-lecia Polskiego Radia, Diamentową Batutę otrzymał Jacek Kaspszyk. Uzasadnienie: „jako wyraz uznania dla dyrygenckiego dorobku i z podziękowaniem za oddanie radiu publicznemu, dla którego dokonał imponującej ilości nagrań studyjnych i koncertowych”.
14 czerwca 2015 podczas 52 Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu, na koncercie z okazji 90-lecia Polskiego Radia, nagrodę Honorowy Złoty Mikrofon odebrali: Halina Kunicka, Alicja Majewska i Włodzimierz Korcz.
2014 Do konkursu zgłoszono 28 kandydatur.
Uroczyste wręczenie nagród odbyło się 20 listopada 2014 w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie. Galę poprowadzili Sława Bieńczycka (PR1) i Michał Olszański (PR3). Odbył się koncert piosenek do tekstów Juliana Tuwima (1894–1953) w wykonaniu zespołu The Jobers pod kierownictwem Marcina Partyki.
Skład kapituły: