Aktualny podział administracyjny Czech obejmuje 13 krajów samorządowych + miasto wydzielone Praga (czes. Samosprávné kraje), które są jednostkami samorządu terytorialnegoÚstavní zákon č. 347/1997 Sb. o vytvoření vyšších územních samosprávných celků.. Na podstawie ustawy nr 51/2020 z 29 stycznia 2020 w sprawie terytorialnego podziału administracyjnego państwa, 1 stycznia 2021 powstały okręgi administracyjne krajów pokrywające się terytorialnie z jednostkami samorządowymi. Czeskie kraje (czes. kraj) są często błędnie tłumaczone na język polski jako województwa, okręgi lub regiony.
Obecny podział na kraje obowiązuje od 2000 roku. Wcześniej kraje były podzielone na mniejsze jednostki – powiaty (). Od 1 stycznia 2003 powiaty nie są już jednostką samorządu terytorialnego Czech, a ich dotychczasowe uprawnienia przeniesiono częściowo na szczebel wyższy – krajowy i niższy, gdzie powołano nowe jednostki administracyjne w postaci gmin z rozszerzonymi uprawnieniami (czes. obce s rozšířenou působností) oraz gmin z gminnym urzędem nadzoru (cz. obce s pověřeným obecním úřadem). Podział na powiaty zachowały jednak sądy, státní zastupitelství (odpowiednik prokuratur), policja i niektóre inne urzędy państwowe. Został również zachowany dla celów statystycznych.
24 czeskie miasta: Brno, Cieplice, Chomutov, Frydek-Mistek, Czeskie Budziejowice, Děčín, Hawierzów, Hradec Králové, Igława, Karlowe Wary, Karwina, Kladno, Liberec, Mladá Boleslav, Most, Ołomuniec, Opawa, Ostrawa, Pardubice, Pilzno, Praga (de facto), Przerów, Uście nad Łabą i Zlin to miasta statutarne, których administracja zorganizowana jest według lokalnego prawa zawartego w statucie miejskim.
Klasyfikacja statystyczna NUTS i LAU NUTS 1 – – 1 jednostka NUTS 2 – – 8 jednostek NUTS 3 – – 14 jednostek LAU – – 6258 jednostek
Kraje samorządowe
KrajNazwa oryginalnaStolica Populacja(2018) Powierzchnia(km²)Dane na rok 2017: Gęstość zaludnienia(os./km²) PKB(w mln CZK, 2016) PKB(na mieszkańca, 2016) Hlavní město Praha Praga1 294 5134962 5811 193 240937 542 Středočeský Praga1 352 79510 929123552 470414 379 Jihočeský Czeskie Budziejowice640 19610 05864238 620373 833 Plzeňský Pilzno580 8167 64976243 908422 251 Karlovarský Karlowe Wary295 6863 3109089 461300 894 Ústecký Uście nad Łabą821 0805 339154274 254333 521 Liberecký Liberec441 3003 163139155 081352 313 Královéhradecký Hradec Králové551 0894 759116221 053401 056 Pardubický Pardubice518 3374 519114186 151360 372 Vysočina Igława508 9166 79675190 141373 421 Jihomoravský Brno1 183 2077 188164513 666436 430 Olomoucký Ołomuniec633 1785 271120219 892346 789 Zlínský Zlin583 0563 963147228 601391 336 Moravskoslezský Ostrawa1 205 8865 430223466 702385 247 Česká republika Praga10 610 05578 870134b.d.b.d.
thumb|upright=2.7|Podział na powiaty (do 2003 roku), obecnie zachowany do celów statystycznych
Powiaty
Okręgi terytorialne 1960-2020 Miasto stołeczne Praga (Hlavní město Praha) Kraj południowoczeski (Jihočeský kraj), stolica: Czeskie Budziejowice Kraj południowomorawski (Jihomoravský kraj), stolica: Brno Kraj północnoczeski (Severočeský kraj), stolica: Uście nad Łabą Kraj północnomorawski (Severomoravský kraj), stolica: Ostrawa Kraj środkowoczeski (Středočeský kraj), stolica: Praga Kraj wschodnioczeski (Východočeský kraj), stolica: Hradec Králové Kraj zachodnioczeski (Západočeský kraj), stolica: Pilzno
Gminy z rozszerzonymi uprawnieniami thumb|upright=2.7|Podział Czech na obwody gmin z rozszerzonymi uprawnieniami Gminy z rozszerzonymi uprawnieniami to gminy o rozszerzonym zakresie kompetencji (czasem nazywane gminami III stopnia). Urzędy takich gmin pośredniczą między urzędami krajowymi (cz. Krajský úřad) a urzędami gmin zwykłych (nazywanymi gminami I stopnia). Urzędy gminne w gminach o rozszerzonym zakresie kompetencji funkcjonują zwykle nie tylko dla własnej gminy, ale i dla okolicznych, tworząc jej obwód.
Gminy z gminnym urzędem nadzoru Gminy z gminnym urzędem nadzoru (cz. obce s pověřeným obecním úřadem) to gminy, w których funkcjonują urzędy gminne, podejmujące decyzje w pierwszej instancji prawa administracyjnego przewidzianych dla osób fizycznych i prawnych, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z reguły urzędy te pełnią tę rolę nie tylko dla gminy, w której się znajdują (nazywanymi gminami II stopnia), ale i dla okolicznych, tworząc jej obwód, częstokroć pokrywający się z obwodami gmin z rozszerzonymi uprawnieniami.
Przypisy
Linki zewnętrzne statnisprava.cz