Czynnik transkrypcyjny jest białkiem wiążącym DNA na obszarze promotora bądź sekwencji wzmacniającej w specyficznym miejscu lub regionie, gdzie reguluje proces transkrypcji. Czynniki transkrypcyjne mogą być selektywnie aktywowane, bądź dezaktywowane przez inne białka, najczęściej na ostatnim etapie przekazywania sygnału w komórce.
Klasy czynników transkrypcyjnych Ze względu na rodzaj mechanizmu regulacji transkrypcji wyróżnia się trzy klasy czynników transkrypcyjnych: Ogólne czynniki transkrypcyjne zaangażowane w tworzenie kompleksu preinicjacyjnego Wiodące czynniki transkrypcyjne nieregulowane białka wiążące się do nici wiodącej DNA przed miejscem inicjacji. Stymulują bądź inhibują proces transkrypcji Indukowalne czynniki transkrypcyjne podobne do wiodących czynników transkrypcyjnych, ale wymagają aktywacji bądź inhibicji.
Motywy w czynnikach transkrypcyjnych W czynnikach transkrypcyjnych występują motywy białkowe: Helisa-Zwrot-Helisa (HTH, ang. Helix-Turn-Helix) wiąże się do głównego rowka DNA Palec cynkowy strukturalna płaszczyzna dla procesu wiązania DNA Domena zasadowa bogata w aminokwasy zasadowe, odpowiada za wiązanie się z DNA Zamek leucynowy (ang. leucine zipper) wiąże między sobą czynniki transkrypcyjne Helisa-Pętla-Helisa (HLH, ang. Helix-Loop-Helix) odpowiada za dimeryzację
Zobacz też białko wiążące DNA