Franciszek Feliks Łyp (ur. 7 kwietnia 1888 w Jaworznie, zm. 24 września 1971 w Brwinowie) – polski urzędnik, publicysta, podróżnik.
Życiorys Ukończył gimnazjum i studia ekonomiczno-handlowe na UJ i Akademii Handlowej w Krakowie. Uczestnik pierwszych amatorskich rozgrywek futbolowych na Błoniach Krakowskich (1904–1906).
W 1913 r. wyjechał do Brazylii. W Paranie był nauczycielem w polskim gimnazjum i działał społecznie wśród osadników, popularyzując równolegle wiedzę rolniczą i idee niepodległościowe. W 1919 r. w Ponta Grossa był wydawcą i redaktorem polskiego tygodnika „Świt”, głoszącego poglądy obozu niepodległościowego.
W 1920 r. zorganizował kilkumiesięczny objazd wizytacyjny po Paranie dla Kazimierza Głuchowskiego, posła powstałego w Kurytybie pierwszego konsulatu polskiego. Wraz z kilkoma działaczami bezinteresownie utworzył dla polskich osadników kolonię Amola Faca. W 1923 r. w Kurytybie wydał poradnik dla rolników pt. O immunizowaniu zboża, wskazujący sposób do walki z plagą szkodników w gorącym klimacie.
W 1926 r. na krótko powrócił do Polski, a w latach 1927–1928 pracował w konsulacie RP w Rotterdamie (Holandia).
Od XII 1928 do VIII 1929 był kierownikiem ekspedycji Naukowego Instytutu Emigracyjnego do Angoli, z zadaniem zbadania możliwości prowadzenia zorganizowanego osadnictwa dla polskiego wychodźstwa rolniczego, na terenach kolonizowanych przez rząd Portugalii. W 1930 r. wydał książkę pt. Wysoki płaskowyż Angoli, omawiająca stosunki gospodarcze, klimatyczne i rolnicze jako warunkujące osadnictwo. Ponadto wygłosił na terenie całej Polski ponad sto odczytów na temat możliwości osadniczych w Angoli i Brazylii, a także wydał książkę o tematyce ekonomiczno-geograficznej pt. Brazylia – Kraj, ludzie, stosunki.
W 1931 r. podjął pracę w Ministerstwie Przemysłu i Handlu zajmując się tematyką zorganizowanego wychodźstwa na przygotowane tereny zamorskie, dla rolników zmuszonych do emigracji przez ówczesny głęboki kryzys gospodarczy panujący w Polsce.
Równocześnie przez 6 lat intensywnie działał w Zarządzie Głównym Ligi Morskiej i Kolonialnej oraz prowadził dział kolonialny w miesięczniku „Morze i Kolonie”, a w 1935 r. opublikował krótki zarys monograficzny Republika murzyńska Liberia.
W 1931 r. ożenił się z Marią Tetzlaffówną, a w r. 1933 urodził mu się syn Bohdan.
Od roku 1934 pracował w Gdyni w przedsiębiorstwie „Żegluga Polska”. W październiku 1939 r. został zmuszony przez Niemców do natychmiastowego opuszczenia swojego mieszkania w Gdyni i wysiedlony do Łowicza w Generalnym Gubernatorstwie. W tym też czasie Niemcy zniszczyli w drukarni cały nakład książki autorstwa Franciszka Łypa pt. Afryka – rozwój kontynentu pod wpływem Europejczyków, stanowiącej monografię ekonomiczno-gospodarczą.
Od 1945 r. mieszkał na Śląsku, będąc pozbawiony przez reżim PRL możliwości kontaktów z zagranicą. Przechodząc na emeryturę w 1960 r. osiadł w Brwinowie k. Warszawy, gdzie zmarł 24 września 1971 r.
Publikacje O immunizowaniu zboża, Kurytyba 1923. Ekspedycja do Angoli, „Morze” 1929, nr 4–5, s. 34–36. Wysoki płaskowyż Angoli : sprawozdanie kierownika ekspedycji polskiej do Angoli w roku 1929, Warszawa 1930. Wiadomości o wysokim płaskowyżu Angoli, Warszawa 1931. Projekt osadnictwa żydowskiego w Angoli, „Morze” 1934 nr 2, s. 23. Republika Murzyńska – Liberja (krótki zarys monograficzny), „Sprawy Morskie i Kolonialne”, 1935, z. 2, s. 92–113.
Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości (4 listopada 1933) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1933) „za działalność pionierską i eksploratorską na terenie Ameryki Południowej i Afryki oraz za pracę społeczną w Lidze Morskiej i Kolonjalnej”.
Przypisy Rzymsko Katolicki Urząd Parafialny w Jaworznie, Księga urodzonych i ochrzczonych, Tom XXII, str. 64, n. 92 Kazimierz Głuchowski, Miesięcznik Morze, nr 3,4,6,8, 1928 Konsulat Polski w Rotterdamie, Zaświadczenia, 4093/5168/27, z dnia 04.06.1927 Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Wizy, Wiza służbowa nr 4207/28 MSZ, z dnia 03.12.1928 "Ważna na wyjazd do Francji, Portugalji, Angolii i z powrotem Generalny Gubernator Angoli w Luandzie, List polecający (w jęz. portugalskim), 26.01.1929 Wojciech Wiśniewski, Ostatni z rodu. Rozmowy z Tomaszem Zanem, Wydawnictwo Editions. Spotkania 1989 Tadeusz Białas, Liga Morska i Kolonialna 1930 - 1939, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1983, str. 188 Fr. F. Łyp, Wysoki Płaskowyż Angolii, Sprawozdanie Kierownika Ekspedycji Polskiej do Angoli w 1929, Naukowy Instytut Emigracyjny, Warszawa 1930 Fr. F. Łyp, Brazylia - Kraj, ludzie, stosunki, Naukowy Instytut Emigracyjny, Warszawa 1930 Okręg IX Policji Państwowej, Wyciąg z księgi ludności domu nr 19 przy ul. Pięknej, z dnia 21.08.1931 w Warszawie Franciszek Feliks Łyp, Republika murzyńska Liberia. Krótki zarys monograficzny, Wydawnictwo Liga Morska Kolonijalna, Warszawa 1935 Urząd Stanu Cywilnego w Brwinowie, Akta zgonu, nr 47/1971 z dn. 24.09.1971 Urząd Stanu Cywilnego w M. St. Warszawie, Akty Małżeństwa, nr I/23/145/31 Pismo, Żegluga Polska SA, Pismo nr 28961/Fi/S, Gdynia 15.11.1936 Biuro Zarządu Głównego, komunikujące o przystąpieniu do przygotowania książki do druku, Afryka - rozwój kontynentu pod wpływem europejczyków, str. 420, a także pismo z dn. 07.04.1938 Nr Wyd 38 Ligi Morskiej i Kolonialnej Gimnazjum św Anny w Krakowie, Świadectwo dojrzałości, z dnia 27.05.1909 Akademia Handlowa w Krakowie, Świadectwo ukończenia kursu abiturientów, Rok szkolny 1911/1912 L. 26 Maria Paradowska, Polacy w Ameryce Południowej, Ossolineum 1977, str. 180 Wojciech Breowicz, Ślady Piasta pod piniorami, Polonia 1961, str. 159, 177, 245 Kazimierz Głuchowski, Wśród pionierów polskich na antypodach, Warszawa 1927, str. 185, 230 Stanisław Łoza, Czy wiesz kto to jest?, Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, Warszawa 1938, str. 448 Praca zbiorowa, Emigracja Polska w Brazylii - 100 lat osadnictwa, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1971, str. 115
Kategoria:Działacze polonijni Kategoria:Ludzie urodzeni w Jaworznie Kategoria:Ludzie związani z Brwinowem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Ofiary wysiedleń dokonanych przez Niemcy nazistowskie w Polsce 1939–1945 Kategoria:Polscy podróżnicy i odkrywcy Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Zmarli w 1971