thumb|Kierownik pociągu w Stanach Zjednoczonych Kierownik pociągu – pracownik kolejowy odpowiedzialny za obsługiwany pociąg od czasu jego przyjęcia, do czasu jego zdania, na danym odcinku drogi. Nadzorowi i poleceniom kierownika pociągu podlegają wszyscy pracownicy obsługujący pociąg, z wyjątkiem pracowników kontroli wewnętrznej.

Przyjęcie pociągu Zakres czynności kierownika pociągu podczas przyjęcia i przygotowania do drogi obejmuje: sprawdzenie zgodności zestawienia składu pociągu z właściwym dodatkiem do rozkładu jazdy pociągów (lub zarządzeniem), sporządzenie wykazu pojazdów kolejowych w składzie pociągu, obliczenie masy ogólnej pociągu (składu pociągu) oraz masy hamującej rzeczywistej i wymaganej dopilnowanie lub dokonanie przepisowego osygnalizowania pociągu, sprawdzenie prawidłowości zewnętrznego i wewnętrznego oznakowania składu (wagonów) pociągu, sprawdzenie wyposażenia taboru, czy inwentarz jest zgodny z danymi wykazu o stanie wagonów w składzie pociągu pasażerskiego, sprawdzenie oświetlenia, ogrzewania i nagłośnienia w wagonach (w wyznaczonych pociągach sprawności urządzeń klimatyzacyjnych), sprawdzenie zaopatrzenia przedziałów sanitarnych w środki higieny i wodę, sprawdzenie wyposażenia pociągu w sprzęt gaśniczy, sprawdzenie właściwego połączenia sprzęgów hamulca zespolonego i zdalnego sterowania, mostków przejściowych pomiędzy wagonami, stanu technicznego drzwi, okien, półek, stopni wagonów, poręczy przy drzwiach wejściowych, zderzaków końcowych, w zależności od postanowień zawartych w regulaminach technicznych, dopilnowanie dokonania oględzin technicznych pociągu i wymaganej próby hamulca bądź przeprowadzenie tych badań.

Obowiązki kierownika pociągu w trakcie jazdy przyjmowanie od dyżurnych ruchu i doręczanie maszyniście za pokwitowaniem rozkazów pisemnych kontrola wyświetlanych na semaforach sygnałów i podawanie maszyniście sygnału do odjazdu pociągu bądź gotowości do odjazdu obserwacja peronu w trakcie odjazdu pociągu z toru przyperonowego hamowanie awaryjne pociągu, jeżeli maszynista nie stosuje się do obowiązującej prędkości bądź ignoruje sygnały na semaforach prowadzenie na bieżąco stosownej dokumentacji (wykazu pojazdów w składzie, karty próby hamulca, raportu o brakach w wyposażeniu, wykazów pracy drużyny trakcyjnej, w razie zaistnienia okoliczności – sporządzanie raportów służbowych) interwencja i rozstrzyganie sporów między obsługą pociągu a podróżnymi, a także między współpodróżnymi nadzór nad bezpieczeństwem podróżnych i podległego personelu oraz nad przestrzeganiem porządku nadzór nad stanem urządzeń w pociągu (np. oświetlenie, klimatyzacja, ogrzewanie, system informacji pasażerskiej) koordynacja i nadzorowanie pracy podległych konduktorów i innych pracowników

a w razie potrzeby także: oględziny techniczne taboru – na stacjach, na których nie ma rewidentów taboru przeprowadzanie szczegółowej i uproszczonej próby hamulca – na stacjach, na których nie ma rewidentów taboru powiadamianie w razie wypadku w pociągu dyżurnego ruchu, służb ratunkowych i dyspozytora zakładowego udzielanie w razie wypadku w pociągu pierwszej pomocy oględziny miejsca wypadku nadzorowanie pracowników odbywających szkolenie praktyczne na stanowisko konduktora lub kierownika pociągu kierowanie manewrami i wykonywanie pracy manewrowej przyjmowanie i wydawanie przesyłek konduktorskich, jeżeli przewoźnik/pociąg prowadzi takie przesyłki kontrola biletów i innych dokumentów przejazdowych nadawanie komunikatów przez urządzenia rozgłoszeniowe w pociągu

Jeśli pociąg posiada jednoosobową obsadę konduktorską, to kierownik pociągu wypełnia również obowiązki konduktora.

Kierownik pociągu powinien posiadać "Kartę znajomości odcinków i linii kolejowych" potwierdzającą znajomość warunków techniczno-eksploatacyjnych obsługiwanych odcinków linii kolejowych (w tym stacji i przystanków znajdujących się na tych odcinkach), jeżeli wykonywana praca podlega wcześniejszemu planowaniu. Warunki techniczno-ruchowe linii określa dodatek do służbowego rozkładu jazdy pociągów, natomiast warunki eksploatacyjne stacji – regulaminy techniczne stacji.

Kierownik pociągu powinien posiadać "Kartę autoryzacji, znajomości typów pojazdów kolejowych" potwierdzającą zapoznanie się z warunkami technicznymi obsługiwanego taboru.

Pracownicy drużyn konduktorskich zobowiązani są do poddawania się egzaminom wymaganym na swoim stanowisku i przewidzianym odrębnymi przepisami.

Wyposażenie kierownika pociągu Oprócz standardowego wyposażenia konduktora, tj. przyborów niezbędnych do odprawy podróżnych, kierownik pociągu jest wyposażony w: określone rozporządzeniem upoważnienie do wykonywania czynności kierownika pociągu, z autoryzacją na określone czynności/typ taboru, kontrolkę znajomości linii kolejowych, zeszyt służbowego rozkładu jazdy oraz zastępczego rozkładu jazdy na czas robót torowych (tzw. „telegram”), niezbędne w pracy druki i formularze, radiotelefon, w zależności od potrzeby.

W niektórych spółkach kierownikowi pociągu jest powierzany na czas zmiany roboczej służbowy telefon komórkowy.

Umiejscowienie kierownika w pociągu W pociągach pasażerskich kierownik pociągu zajmuje zazwyczaj pierwszy przedział, a w pociągach bezprzedziałowych (autobusy szynowe, niektóre EZT) pierwsze miejsca pierwszego wagonu drugiej klasy licząc od czoła pociągu lub od wagonów innej klasy.

W sytuacjach szczególnych, na wezwanie maszynisty, kierownik pociągu powinien zająć miejsce w kabinie sterowniczej. Następnie, przed ruszeniem, powinien zostać pouczony przez maszynistę o sposobie zatrzymania pociągu ze stanowiska maszynisty oraz o sposobie wyłączenia pojazdu trakcyjnego z pracy.

Jazda pociągów bez kierownika Zgodnie z instrukcją ruchu Ir-1 (R-1), regulującą prowadzenie ruchu pociągów na sieci kolejowej zarządzanej przez PKP Polskie Linie Kolejowe:

W sytuacji takiej, obowiązki handlowe kierownika pociągu przejmują konduktorzy, natomiast ruchowe – maszynista.

Drużyna bez kierownika pociągu podporządkowana jest poleceniom maszynisty oraz dyspozytora.

Pociągi bez kierownika pociągu kursują przeważnie w relacjach, w których na stacjach zwrotnych istnieją posterunki rewizji technicznej, na których rewidenci dokonują wymaganych badań, bądź w relacjach, w których nie zachodzi potrzeba wykonywania szczegółowej próby hamulca ani oględzin technicznych.

Przypisy

Bibliografia

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 11 stycznia 2021 r. w sprawie pracowników zatrudnionych na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego oraz prowadzeniem określonych rodzajów pojazdów kolejowych ()

Kategoria:Zawody kolejarskie