Żośna (początkowo Łośnia, Żośno) – dawna gmina wiejska istniejąca do 1939 roku w woj. nowogródzkim/Ziemi Wileńskiej/woj. wileńskim (obecnie na Białorusi). Siedzibą gminy był folwark Żośna (lub Żośno; 101 mieszk. w 1921 rokuŻośno Stare i Nowe łącznie), a następnie wieś Słoboda (175 mieszk. w 1921 rokuSkorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Tom VII - Część II - Ziemia Wileńska – Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923)Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.
Początkowo gmina należała do powiatu wilejskiego. 7 listopada 1920 r. została przyłączona do nowo utworzonego powiatu duniłowickiego pod Zarządem Terenów Przyfrontowych i EtapowychDz. Urz. ZTPiE z 1920 r. Nr 3, poz. 24. 19 lutego 1921 r. wraz z całym powiatem weszła w skład nowo utworzonego województwa nowogródzkiego. 13 kwietnia 1922 roku gmina wraz z całym powiatem duniłowickim została przyłączona do objętej władzą polską Ziemi Wileńskiej – Art. 8., przekształconej 20 stycznia 1926 roku w województwo wileńskie.
1 stycznia 1926 roku nazwę powiatu duniłowickiego zmieniono na powiat postawski.
1 kwietnia 1927 roku części obszaru gminy Żośna włączono do gmin Wołkołata i Mańkowiczegmina Mańkowicze zmieniła równocześnie nazwę na gmina Hruzdowo.
1 kwietnia 1929 roku część obszaru gminy (5 miejscowości) przyłączono do gminy Krzywicze w powiecie wilejskim (wsie: Domosławice, Mostowiki, zaścianki: Mostowe, Mostowe Cerkiewne, Zauholn).
Według stanu z 1 listopada 1938, gmina podzielona była na 17 gromad: Badzienie, Bojary, Bokacze, Dziahile, Helianowo, Horby, Hule, Kończanie, Konstantynowo, Kraśniany, Małyszki, Nowe Herby, Pietrelewo, Słoboda, Stare Haby, Stare Żośno i ZaprudzieRozporządzenie Wojewody Wileńskiego z dnia 20 września 1938 r. w sprawie zmiany granic gromad, utworzenia nowych gromad i ustalenia ich nazw w powiecie postawskim (Wileński Dziennik Wojewodzki, 1938, nr. 14, poz. 147)..
Po wojnie obszar gminy Żośna wszedł w struktury administracyjne Związku Radzieckiego.
Demografia Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku gminę zamieszkiwało 6 020 osób, 2 344 było wyznania rzymskokatolickiego, 3 659 prawosławnego, 27 mahometańskiego. Jednocześnie 2 332 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 3 664 białoruska, 4 małoruską, 3 litewską, 14 tatarską a 3 rosyjską. Było tu 1 053 budynków mieszkalnych.
Przypisy
Kategoria:Dawne gminy w guberni wileńskiej Kategoria:Dawne gminy w okręgu wileńskim Kategoria:Dawne gminy w województwie nowogródzkim Kategoria:Dawne gminy w województwie wileńskim Kategoria:Gminy powiatu duniłowickiego Kategoria:Gminy powiatu wilejskiego Kategoria:Gminy powiatu postawskiego