Dwurząd murowy (Diplotaxis muralis (L.) D.C.) – gatunek rośliny z rodziny kapustowatych. Polska nazwa dwurząd pochodzi od tego, że jej nasiona ułożone są w owocu w dwóch rzędach.

Rozmieszczenie Rodzimy obszar jego występowania to południowo-zachodnia Europa i północna Afryka. Rozprzestrzenił się jednak jako gatunek zawleczony i obecnie występuje na wszystkich (poza Antarktydą) kontynentach i na wielu wyspach. W Europie Środkowej po raz pierwszy zanotowano jego występowanie na przełomie XVIII i XIX wieku, a na terenie Polski w Poznaniu w 1851 r. Począwszy od połowy XX wieku liczba jego stanowisk wyraźnie wzrasta, szczególnie w centrach miast. Obecnie w Polsce jest niezbyt częsty, występuje głównie w miastach. Status gatunku we florze Polski: epekofit.

Morfologia mały|lewo|180px|Pokrój mały|lewo|180px|Kwiat mały|lewo|180px|Liść

Łodyga Zazwyczaj roślina tworzy kilka łodyg o wysokości do 50 cm. Są wzniesione lub podnoszące się, nagie, lub z rzadka owłosione pojedynczymi włoskami. Liście Odziomkowe ogonkowe, pierzastodzielne, zatokowo-ząbkowane lub niepodzielone, łodygowe drobne i siedzące. Kwiaty Zebrane w kilkukwiatowe, niewielkie grono. Kwiaty o 4 wąskoeliptycznych, biało obrzeżonych działkach kielicha i 4 odwrotnie jajowatych, cytrynowożółtych płatkach korony. Wewnątrz korony jeden słupek z dwułatkowym znamieniem i krótką szyjką oraz 6 pręcików. Owoc Spłaszczona łuszczyna z krótkim dzióbkiem na szczycie i podłużnym szwem na klapach. Wyrasta bezpośrednio na szypułce krótszej od łuszczyny, bez wyraźnego trzonka. Zawiera w dwóch rzędach liczne, jajowate i spłaszczone nasiona. Gatunki podobne Dwurząd wąskolistny (Diplotaxis tenuifolia), we florze Polski również będący epekofitem. Ma większe kwiaty, a jego łuszczyna osadzona jest na wyraźnym trzonku.

Biologia i ekologia Rozwój Roślina jednoroczna lub dwuletnia, hemikryptofit. Kwitnie od maja do września, podczas kwitnienia wydziela delikatny zapach. Siedlisko Roślina ruderalna, rosnąca w szczelinach chodników i murów, na przydrożach, gruzowiskach, nieużytkach i trawnikach. Spotykana jest głównie w miastach i na niżu, rzadziej w niższych położeniach górskich. Genetyka i zmienność Liczba chromosomów 2n = 42, 44. Występuje w dwóch podgatunkach: Diplotaxis muralis subsp. ceratophylla (Batt.) Mart.-Laborde Diplotaxis muralis subsp. simplex (Viv.) Jafri Korelacje międzygatunkowe Na dwurzędzie murowym pasożytuje grzyb Mycosphaerella capsellae, grzybopodobny lęgniowiec Hyaloperonospora parasitica i żerują larwy muchówki Paragephyraulus diplotaxis.

Zastosowanie Liście mają smak podobny do rzeżuchy i można je dodawać do sałatek. Badania laboratoryjne wykazały, że nadziemne i podziemne części dwurządu murowego zwierają takie związki chemiczne, jak: sterole, triterpeny, kumaryny, flawonoidy, kwas ursolowy, kwas oleanolowy, kwas waniliowy, kwas izowanilinowy, β-sitosterol, kwas p‑kumarowy, o‑kumarowy, p-hydroksybenzoesowy, kwas kawowy i kwercetyna. Istnieją więc przesłanki wskazujące na możliwość wykorzystania go w lecznictwie.

Przypisy Modnicki D., Matławska I.: Badania związków fenolowych w zielu Diplotaxis muralis, /S.12.P-8/, XX Naukowy Zjazd Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego, Katowice 25-28 września 2007, Streszczenia, tom I, s. 358-359, (całość), (tom I)

Kategoria:Kapustowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza